|

از جهان داستان

سالی که گذشت همراه با ترجمه آثاری مهم از ادبیات جهان بود که هم آثاری کلاسیک را دربر می‌گرفت و هم آثار معاصر را. از بین کلاسیک‌هایی که در این سال به چاپ رسیدند، «موبی‌دیک» هرمان ملویل از مهم‌ترین‌ها بود که با ترجمه صالح حسینی (نشر نیلوفر) در اواخر سال به چاپ رسید. «موبی‌دیک» در سال‌های دور با دو ترجمه دیگر، پرویز داریوش و علی‌اصغر محمدزاده، هم به فارسی منتشر شده بود. شخصیت اصلی «موبی‌دیک»، آخاب، از ماندگارترین شخصیت‌های تاریخ ادبیات است؛ ناخدایی است که به جنون به دام انداختن نهنگی اسیر شده که به او زخم زده. «افسانه پدران ما» سورژ شالاندن و «دیدار به قیامت» پی‌یر لومتر، دو رمان مهم دیگری بودند که هردو با ترجمه مرتضی کلانتریان و در نشر آگاه به چاپ رسیدند. شالاندن، نویسنده و روزنامه‌نگار معاصر فرانسوی است و در «افسانه پدران ما» به نهضت مقاومت توجه داشته و تصویری از وقایع مبارزه‌ و اردوگاه اسیران به دست داده. جنگ‌ جهانی اول اما دستمایه نوشتن «دیدار به قیامت» است و رمان روایتی است از زندگی دو سرباز جنگ که در فاجعه جنگ بزرگ جان سالم به‌در برده‌اند. اوایل سال گذشته یکی از رمان‌های مهم کارلوس فوئنتس با ترجمه عبدالله کوثری در نشر ماهی به چاپ رسید. «نبرد»، عنوان این کتاب است و فوئنتس در آن مثل غالب آثارش به تاریخ آمریکای لاتین پرداخته و در اینجا انقلاب آزادی‌بخش این منطقه را دستمایه روایت خود قرار داده. «نبرد» اما تنها ترجمه منتشرشده از کوثری در سال پیش نبود چراکه بعد از این، «باغ همسایه» خوسه ‌دونوسو با ترجمه او در نشر آگاه به چاپ رسید. دونوسو نویسنده‌ای شیلیایی و هم‌نسل مارکز و فوئنتس است و رئالیسم جادویی در برخی از آثار او به حد اعلای خود رسیده است. «باغ همسایه» در دوره‌ای منتشر شد که پینوشه در اوج قدرت بود و امیدهای مخالفان او کمرنگ‌تر از هر زمان دیگری به نظر می‌رسید. کوثری اما به جز «باغ همسایه»، رمان دیگری از دونوسو هم ترجمه کرده که به زودی منتشر خواهد شد. «حکومت نظامی» عنوان این رمان است و دونوسو در اینجا نیز دوران بعد از کودتای پینوشه را مورد توجه قرار داده است. در سالی که گذشت، یکی از مهم‌ترین رمان‌پلیسی‌های انگلیسی هم به چاپ رسید: «ماه الماس» ویلکی ‌کالینز با ترجمه منوچهر بدیعی در نشر نیلوفر. تی. اس.الیوت، «ماه الماس» را نخستین و بزرگ‌ترین رمان پلیسی انگلیسی دانسته است. سال گذشته مجموعه داستانی از آرتور شنیتسلر، نویسنده اتریشی آغاز قرن بیستم، با عنوان «دیگری» با ترجمه علی‌اصغر حداد در نشر ماهی به چاپ رسید. این مجموعه 22 داستان را دربرگرفته و ترس، مرگ، اضطراب‌‌های روانی و بحران روابط از مضامین غالب داستان‌های این مجموعه‌اند. «نه فرشته، نه قدیس» ایوان کلیما سال گذشته با دو ترجمه به فارسی منتشر شد: حشمت کامرانی (نشر نو) و فروغ پوریاوری (نشر آگه). ایوان کلیما از مهم‌ترین نویسندگان جمهوری چک به‌شمار می‌رود که جز نوشتن رمان، به نمایشنامه‌نویسی و روزنامه‌نگاری هم پرداخته و «نه فرشته، نه قدیس» از آثار مهم او محسوب می‌شود. از دیگر رمان‌های مهمی که سال پیش به فارسی منتشر شد، یکی هم «مرگ در ونیز» توماس مان بود که با ترجمه محمود حدادی در نشر افق به چاپ رسید. این رمان سال‌ها پیش با ترجمه حسن نکوروح نیز به فارسی منتشر شده بود. «مرگ در ونیز» رمانی کم‌حجم است اما جایگاهی بسیار مهم در ادبیات جهانی دارد. توماس مان در «مرگ در ونیز» روایتی تمثیلی از جهان پرآشوب قرن بیستم به دست داده و اگرچه رمان تنها بر زندگی یک شخصیت، گوستاو آشنباخ، تمرکز دارد؛ اما از درون زندگیِ روبه‌زوال قهرمان کتاب تصویری از انحطاط جهان معاصر ارائه می‌دهد. حدادی سال پیش اثر مهم دیگری نیز ترجمه کرد: «صداهای مراکش» الیاس کانتی در نشر کتاب‌مهناز. «صداهای مراکش» اگرچه در اصل سفرنامه کانتی است به مراکش و جزو آثار کم‌حجم او به‌شمار می‌رود، اما جهان‌بینی و قدرت داستان‌نویسی او به روشنی در این کتاب دیده می‌شود. سال گذشته کتاب‌های جدیدی هم از مجموعه «هفتاد و دو ملت» منتشر شد. مجموعه‌ای که در آن داستان‌هایی از نقاط مختلف جهان با گزینش و ترجمه قاسم صنعوی در نشر دوستان منتشر می‌شود. سومین کتاب از این مجموعه، «فراری‌ها و داستان‌های دیگر از نویسندگان آمریکای لاتین» نام دارد که دربرگیرنده داستان‌هایی از نویسندگان مشهور و کمترشناخته‌شده آمریکای لاتین است و در مجموع از بیست‌ویک نویسنده داستان‌هایی در این کتاب ترجمه شده است. «تمام شب در کنار هم و داستان‌هایی دیگر از نویسندگان یونانی»، چهارمین کتاب از همین مجموعه است که این نیز سال گذشته به‌چاپ رسید. در این مجموعه داستان‌هایی از نویسندگان یونانی آمده و داستان‌های کوتاه یونان نو نشان می‌دهد که این ادبیات تا چه حد از وقایع تاریخی معاصر یونان تأثیر پذیرفته‌اند. از دیگر کلاسیک‌های ترجمه‌شده در سال گذشته، یکی هم «برادران کارامازوف» داستایفسکی بود که با ترجمه احد علیقلیان در نشر مرکز به‌چاپ رسید. سال گذشته چند رمان مهم از ادبیات معاصر عرب هم به فارسی ترجمه شد که شاید مهم‌ترینشان «عشق در تبعید» بهاء‌طاهر با ترجمه رحیم فروغی بود (نشر نگاه). بهاء‌طاهر در رمان‌هایش و از جمله در «عشق در تبعید» به بسیاری از مسائل اجتماعی و تاریخی جهان عرب و نیز جهان معاصر توجه داشته است. «ساقه بامبو»ی سعودالسنعوسی، نویسنده کویتی، از دیگر رمان‌های قابل‌توجه عربی بود که سال گذشته با ترجمه مریم اکبری و عظیم طهماسبی در نشر نیلوفر منتشر شد. سنعوسی در این رمان به مسائلی مثل وضعیت پسااستعماری، مسائل کارگران و زنان در جهان سوم پرداخته است. «آنک نام گل» اومبرتو اکو از مهم‌ترین رمان‌های معاصر ترجمه‌شده در سال گذشته بود (نشر روزنه). رضا علیزاده، که چند سالی است ترجمه برخی آثار اکو را در دست دارد، سال پیش «آنک نام گل» را منتشر کرد که اولین رمان اکو به شمار می‌رود و البته جزو مشهورترین آثار این نویسنده ایتالیایی هم محسوب می‌شود. علیزاده در این سال رمانی دیگر با نام «عزازیل» از نویسنده‌ای روس به نام بوریس آکونین هم ترجمه کرد (نشر نیلوفر). آکونین بیشتر به واسطه رمان‌های پلیسی و تاریخی‌اش در روسیه مشهور است و «عزازیل» هم رمانی پلیسی است. «پلنگ‌های کافکا»ی موآسیر اسکلیر، دیگر رمان معاصری بود که سال گذشته با ترجمه ناصر غیاثی در نشر چشمه منتشر شد. اسکلیر از نویسندگان معاصر و شاخص برزیلی است و «پلنگ‌های کافکا» از آثار مشهور اوست که با طنز و تخیلی قابل‌توجه نوشته شده است. «بچه رزمری» آیرا لوین با ترجمه محمد قائد در نشر کلاغ، از دیگر آثار معاصری بود که سال گذشته به‌چاپ رسید. آیرا لوین نویسنده معاصر آمریکایی است و «بچه رزمری» او از بهترین نمونه‌های ایجاد تعلیق میان وهم و واقعیت است. «حمله به آسیاب» امیل زولا نیز سال گذشته با ترجمه سیروس ذکاء در نشر فرهنگ‌جاوید به چاپ رسید. زولا در این داستان جنگ و تبعات آن را دستمایه روایتش قرار داده و منتقدان این داستان را بیانیه‌ای ضدجنگ نامیده‌اند. از سیروس ذکاء در این مدت، آثار دیگری نیز چاپ و بازچاپ شد که «راه‌شاهی» آندره مالرو (نشر ناهید) و «دخمه‌های واتیکان» (نشر فرهنگ‌ جاوید) از آن‌جمله‌اند. از ادبیات آلمانی‌زبانی که سال گذشته منتشر شدند، یکی هم «اول عاشقی» یودیت هرمان بود که با ترجمه محمود حسینی‌زاد در نشر افق به چاپ رسید. حسینی‌زاد پیش‌تر هم کتاب‌های دیگری از هرمان ترجمه کرده بود. از دیگر کتاب‌های قابل‌توجه سال گذشته، می‌توان به «شیاطین شهر لودون» آلدوس هاکسلی هم اشاره کرد که با ترجمه فاروق ایزدی‌نیا در نشر نیلوفر به چاپ رسید. هاکسلی در این رمان روایتی خواندنی از تیرگی‌های قرون وسطی به دست داده. همچنین سال پیش، رمان مهم دیگری از ادبیات آمریکای لاتین هم منتشر شد؛ «کامچاتکا» رمانی است از مارسلو فیگراس که با ترجمه بیوک بوداغی در نشر آگه به‌چاپ رسید. فیگراس در این رمان با ویژگی‌های سبکی خاص خود به دیکتاتوری نظامیان و خشونت پرداخته است.

تجدید چاپ‌ها: در سال گذشته آثار زیادی هم تجدید چاپ شدند که برخی‌شان بعد از سال‌ها منتشر می‌شدند. «پول و زندگی» امیل زولا با ترجمه اکبر معصوم‌بیگی از این آثار بود که نشر نگاه آن را به چاپ رساند. مجموعه داستانی از ژیل ‌پرو با عنوان «وعده‌گاه شیر بلفور» که سال‌ها پیش با ترجمه ابوالحسن نجفی به چاپ رسیده بود توسط نشر نیلوفر بازچاپ شد. سروش حبیبی سال‌ها پیش رمان خواندنی «انفجار در کلیسای جامع» آلخو کارپانتیه را ترجمه کرده بود و سال گذشته این رمان با بازبینی مترجم و با عنوان «قرن روشنفکری» در نشر نیلوفر به چاپ رسید. از دیگر آثار مهمی که سال گذشته تجدید چاپ شدند می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: «بازار خودفروشی» ویلیام تکری (نیلوفر)، «برادرزاده رامو» با ترجمه احمد سمیعی (فرهنگ جاوید)، «خدایان تشنه‌اند» آناتول فرانس با ترجمه محمدعلی غیاثی (فرهنگ‌ جاوید)، «نانون» ژرژ ساند و «جنگل بکر» فره‌ئیرا ده کاسترو و «موز وحشی» ژوزه مائورو ده واسکونسلوس هرسه با ترجمه قاسم صنعوی (دوستان)، «درد جاودانگی» میگل د اونامونو با ترجمه بهاء‌الدین خرمشاهی (ناهید)، «دفاع لوژین» و «پنین» از ناباکوف با ترجمه رضا رضایی (کارنامه)، «شبح سرگردان» رومن گاری با ترجمه ابراهیم مشعری و ناصر زراعتی (نیلوفر)، «مزرعه حیوانات» جورج اورول با ترجمه صالح حسینی و معصومه نبی‌زاده (دوستان) و «سرهیدرا»ی فوئنتس با ترجمه کاوه میرعباسی (ماهی).

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.