ابزارهای جدید در خدمت اطلاعرسانی
ضیاء مصباح. دبیر کانون علوم اداری ایران
ماده 37 قانون مدیریت خدمات میگوید: به منظور بهبود کیفیت و کمیت امور و حذف مراجعه حضوری مردم، دولت باید اقدامات لازم را به عمل آورد تا ارائه خدمات بهصورت الکترونیکی انجام شود و زمان آن را پایان 1389که بعدا تمدید شد تعیین کرد. بین سال 87 تا 94 میزان استفاده ایرانیها از اینترنت به شکل چشمگیری افزایش یافته است و شاهد آن هستیم که ضریب نفوذ اینترنت از ۲۶ درصد به 53 درصد رسیده است. ضمنا همه اپراتورهای مشهور تلفن همراه، بستههای مختلف اینترنتی ارائه میدهند و اکثر شهروندان با موبایلهای هوشمند به اینترنت دسترسی دارند. چند روز مانده به انتخابات اخیر، شاهد تأثیرگذاری رسانههای جدید خصوصا شبکههای اجتماعی موبایلی و به طور مشخص تلگرام بودیم. در انتخابات هفتم اسفند اکثر شهروندان اخبار و اطلاعات و حتی تبلیغات انتخاباتی را از موبایل و شبکههای اجتماعی بهخصوص تلگرام دریافت و پیگیری میکردند. شاید بیراه نباشد اگر بگوییم هر گوشی هوشمند یک ستاد تبلیغاتی شده است. بر اساس آمار، افزایش شمار کاربران شبکههای اجتماعی موبایلی در ایران شکلی انفجاری داشته، بهطوریکه تلگرام هماکنون حتی از پیامک هم پرکاربردتر شده است. این امر از یک طرف به دلیل دسترسی راحت و کاربری آسان این برنامه است و از طرف دیگر نشئتگرفته از فیلترینگ برخی شبکههای احتماعی گستردهتر خبررسان. در حقیقت، در بسیاری از کشورهای دیگر معمولا در انتخابات، «توییتر» حرف اول را میزند؛ در ایران تلگرام این جایگاه را پیدا کرده است. این امر موجب بروز پدیدههای مثبت و منفی شده است، به این دلیل که هموطنان زیرک و کنجکاو، دسترسی آزاد و راحتتری به رسانههای اجتماعی همچون اینستاگرام و تلگرام دارند و در مواردی از این موهبت استفادههای نابجا میشود که نیازی به آوردن مثال نیست. در هفتههای منتهی به انتخابات، بسیاری از کاندیداها و جریانات سیاسی برای فعالیتهای تبلیغاتی از این دو رسانه بیش از همه چیز بهره بردند. با توجه به اینکه این روزها سرعت اینترنت افزایش یافته و همزمان حوصله مخاطب نیز در این رابطه پایین آمده، تکیه بر رسانههای اجتماعی عکسمحور به جای متنمحور، گسترش یافته است. با توجه به اینکه در عرصه تبلیغات هماکنون اینستاگرام حرف اول را میزند، در انتخابات بسیار جالب هفته گذشته نیز بسیاری از کاندیداها پوسترها و عکسهای تبلیغاتی خود را در تلگرام و اینستاگرام به اشتراک گذاشتند. این موضوع از نظر محیطزیستی و تمیزی شهر امری مثبت به شمار میرود و از تبلیغات روی کاغذ صدها برابر ارزشمندتر و بهتر است تا اینکه صدها تن کاغذ نابود و چهره شهر هم برای چند روز کثیف و زشت شود. لازم است اشاره کنیم کاربری تلگرام در ایران به صورت عجیبی متفاوت از کارکرد اصلی این ابزار است؛ به عبارت دیگر تلگرام شبکه اجتماعی نیست، بلکه یک پیامرسان است. به معنای سادهتر تلگرام محلی برای چت و ارسال پیام به دوست و آشناست، نه محلی برای تولید محتوا و عرضه آن در شکل وسیع، اما به دلایل ذکرشده اکنون تلگرام جایگاهی پیدا کرده است که با کاربرد اصلیاش فاصله دارد و باید از آن درست استفاه شود. این اپلیکیشن به دلیل ماهیت و کاربرد فنی، محل خوبی برای تولید محتوا و همچنین انتشار گسترده اخبار موثق نیست. یک دلیل آن، این است که اکنون کانالهای تلگرامی عملا یکسویه عمل میکنند و فرصتی برای نظردهی به مخاطب نمیدهند. شهروند و کاربر نمیتواند با نگارش کامنت، صحت و درستی یک محتوا را به چالش بکشد و این امر فرصتی برای دامنزدن به شایعات در تلگرام شده، این درحالی است که در برخی شبکههای دیگر، کاربران فرصت بررسی خبر منتشرشده را دارند و با ارسال کامنت سعی میکنند صحت و سقم آن را جویا شوند. با همه این احوال، اکنون که فرصت استفاده از دیگر شبکههای اجتماعی برای مردم ایران فراهم نیست، تلگرام مجبور است بار همه آنها را به دوش بکشد. انتظار میرود وزارت مسئول این مهم یعنی ارتباطات و سایر دستاندرکاران امکانات کافی را در دسترس علاقهمندان قرار دهند تا بهطور طبیعی جوانان متفکر ما بتوانند از امکانات مناسب برخوردار شوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.