|

روایتی درباره اجرانشدن‌های روال عادی

ممانعت و بی‌احترامی

محمدرضا خاکی. استاد دانشگاه و کارگردان

سه بار قرار بر این شد که نمایش «روال عادی»، اثر ژان کلود کاری‌یر، را در سالن انتظامی مجموعه تئاتر ایرانشهر به صحنه ببریم و نشد؛ بار اول در اردیبهشت‌ماه، که به دلیل حضور آقای ایوب آقاخانی در اجرای نمایش «سقراط» به کارگردانی آقای حمیدرضا نعیمی، از اجرا بازماندیم. بار دوم اواخر شهریورماه بود که آقای دریابیگی، مدیر برنامه‌ریزی تئاتر ایرانشهر، اجرا را بدون هرگونه توضیحی به تعویق انداختند و بار سوم که به دلیل قراردادن اجرای هم‌زمان و بدون هماهنگی سه گروه در سالن استاد سمندریان، از اجرا باز ماندیم. لازم می‌دانم متذکر شوم قراردادن اجرای سه گروه در یک سالن آن هم بدون در نظرگرفتن نوع نمایش‌ها، زمان اجرا، حجم دکور و آکسسوارهای هر یک، چیزی جز بی‌احترامی به زحمت‌ها و بی‌ارزش‌کردن کارها و درنهایت ایجاد اختلاف بین گروه‌ها نیست. من در جلسه هماهنگی که یک هفته قبل از اجرا با آقای صفری، مدیر فنی تئاترهای ایرانشهر داشتم، از وجود گروه آقای شمس مطلع شدم و قرار بر دو اجرای هم‌زمان شد، با اینکه پیش از آن به‌هیچ‌وجه قرارمان بر دو اجرا در یک سالن نبود. ناگهان صحبت گروه سوم هم به میان آمد! آقای خاسب، کارگردان سوم، درباره اجرای خود تأکید کردند دارای دکور و آکسسوار چندانی نیست که البته همه می‌دانند چنین نبود و حجم فلزی قابل توجهی داشت که نه‌فقط سطح کف سالن، بلکه شامل فضای سقف سالن هم می‌شد. آقای شمس هم اعلام کردند دکورشان ساده و قابل جابه‌جایی سریع خواهد بود. من برای مطلع‌شدن از کم‌وکیف اجرا و دکور نمایش ایشان، دو بار، همراه با دستیارم به محل تمرین و ساخت دکور گروه ایشان در تالار محراب رفتم. متوجه شدم سازه دکور ایشان هم بسیار سنگین است و متأسفانه به‌هیچ‌وجه قابلیت جابه‌جایی سریع هم ندارد. کسانی هم که اجرای نمایش روال عادی را دیده‌اند، می‌دانند که اجرای این نمایش نیازمند استفاده از سطحی نوری به مساحت 20 مترمربع است. با توجه به اینکه دیگر جایی برای دکور ما وجود نداشت و نیز برای جلوگیری از بروز هرگونه اختلاف و برخورد احتمالی بین گروه‌ها، با آنکه نمایش برای اجرا آماده بود و حتی پوستر کار را هم آماده کرده بودیم، ناگزیر شدیم از اجرا صرف‌نظر کنیم. به گمان من، در یک سالن نباید بیش از یک اجرا انجام شود، زیرا این کار هم به لحاظ محدودیت امکانات و هم به لحاظ برخوردهایی که بین گروه‌های مختلفِ درگیر کار ایجاد می‌کند، درست نیست. چند اجرای هم‌زمان در یک سالن، به کیفیت اجراها هم لطمه جدی می‌زند. باید کلاه خود را قاضی کنیم و ببینیم برای چه تئاتر اجرا می‌کنیم!؟ من معتقدم اجباری برای کارکردن در این شرایط نیست! با وجود این، امیدوار بودم با توجه به این اینکه بیش از یک سال مترصد اجرای این نمایش بودیم، برای سال 95 فرصتی برای اجرا به ما داده شود؛ اما در پیامی که از طرف آقای پارسایی دریافت کردم، متوجه شدم شورای تئاتر ایرانشهر متشکل از آقایان پارسایی، مهندس‌پور، غریب‌پور، پسیانی و مسافرآستانه تصمیم گرفته‌اند از دادن زمان اجرا به این نمایش جلوگیری کنند. تاکنون فکر می‌کردم تشکیل این‌گونه شوراها، آن‌هم متشکل از هنرمندان و دست‌اندرکاران تئاتر، جهت تسریع و بهبود برنامه‌ریزی‌ها و به نیت حمایت از تئاتر و بهبود وضعیت کیفی آن است و به‌هیچ‌وجه تصور نمی‌کردم حضورشان به‌منزله اهرمی برای ممانعت از بعضی از نمایش‌ها و اجرای خواسته‌های مدیر مربوطه باشد. به‌گمانم، ممانعت از اجرای نمایشی که برنده جایزه بهترین بازیگری و کاندیدای بهترین کارگردانی در بخش بین‌الملل تئاتر فجر بوده و براساس نوشته‌های منتقدان، یکی از بهترین اجراهای سال‌های اخیر در نوع خود بوده، کار شایسته‌ای نیست. همیشه فکر می‌کردم یکی از وظایف اصلی تئاتر، تلاش در جهت توسعه افکار عدالت‌خواهانه و مدنیت است. حال که به‌روشنی چشم همه دوستان، مدیر تئاتر ایرانشهر و اعضا محترم شورای ایشان، تصمیم به حذف این نمایش گرفته‌اند، این امر را به فال نیک می‌گیرم و در آستانه سال نو برای ایشان و دوستان حاضر در شورای تئاتر ایرانشهر و همه جامعه تئاتری کشور، سالی پر از موفقیت و سرفرازی آرزو می‌کنم. سال نو مبارک باد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.