|

مرور

زمان حال و زمان گذشته مجموعه اشعار «تی.اس.الیوت»، کتابی است که با ترجمه بهروز شادلو از طرف نشر بوتیمار منتشر شده است. این کتاب چنانکه از عنوان آن پیداست شامل اشعار توماس استرنر الیوت، شاعر، نمایش‌نامه‌نویس و منتقد آمریکایی- بریتانیایی است. الیوت از پیشگامان جنبش نوسازی شعر و شاعری بود و در سال 1948 جایزه نوبل ادبیات را از آن خود کرد. مجموعه اشعار «تی.اس.الیوت» شامل مجموعه شعر «پروفراک و دیگر ملاحظات»، شعر «برهوت»، شعرهای «پوچ مردمان/ میستا کورتز - او که مرد.»، «چهارشنبه‌ی خاکستر»، «سفر مغ»، «سرودی برای سیمون»، «آنیمولا»، «دریایی»، «سرود کُر از صخره» و «چهار کوارتت» است. مجموعه «پروفراک و دیگر ملاحظات» شامل این شعرهاست: «سرود عاشقانه جی.آلفرد پروفراک»، «تصویر یک بانو»، «پیش‌درآمدها»، رپسودی در شبی پر باد»، «بامداد کنار پنجره»، «بوستون اِونینگ ترنسکریپت»، «خاله هلن»، «دختر خاله نانسی»، «آقای آپولیناکس»، «خنده‌ی جنون آمیز»، «گالانت گفتگو» و «دختری که گریه می‌کند». چهار کوارتت نیز شامل شعرهای «نورتن سوخته»، «کوکر شرقی»، «نجات‌یافتگان خشک» و «گیدینگ کوچک» است. برخی اشعار این کتاب پیش از این نیز به فارسی ترجمه شده‌اند. از جمله شعر «برهوت» که با ترجمه‌ها و عنوان‌های مختلفی به چاپ رسیده که از بین این ترجمه‌ها می‌توان به ترجمه‌ بهمن شعله‌ور با عنوان «سرزمین هرز» و ترجمه جواد علافچی با عنوان «سرزمین بی‌حاصل» اشاره کرد. از دیگر شعرهای این مجموعه که پیش از این ترجمه شده می‌توان به ترجمه بیژن الهی از «چهارشنبه خاکستر» اشاره کرد و همچنین به ترجمه مهرداد صمدی از «چهار کوارتت». الیوت با انتشار «چهار کوارتت» به‌عنوان برترین شاعر انگلیسی‌زبان در قید حیات در زمان خود شناخته شد. آن‌چه در ادامه می‌آید قسمتی است از شعر «نورتن سوخته» از چهار کوارتت: «زمان حال و زمان گذشته/ هر دو شاید در زمان آینده حاضر باشند،/ و زمان آینده ردپایی در زمان گذشته داشته باشد./ اگر تمامی زمان جاودانه حاضر باشد/ تمامی زمان را توان باز به دست آوردن نیست./ آن‌چه به احتمال بوده است و آن‌چه بوده است/ به یک انتها اشاره می‌کنند، که همیشه حاضر است./ پایین راهی که هرگز نرفتیم/ رو به دری که به باغ رز نگشودیم/ طنین پاها در ذهن طنین می‌افکند./ پس کلام من هم/ در ذهن تو طنین می‌افکند./ اما مقصود از زدودن خاک/ از کاسه‌ای از برگ‌های رز را نمی‌دانم./ طنین‌های دیگر/ باغ را به خاطر می‌نشانند. آیا دنبالش کنیم؟/ پرنده گفت: عجله کن، بیابشان، بیابشان، اطراف گوشه./ آیا باید به فریب توکا/ نخستین دروازه به نخستین جهانمان را دنبال کنیم؟/ به نخستین جهانمان./ آنها آنجا بودند؛ باوقار، نامرئی،/ بی‌تشویش در جنبش روی برگ‌های مرده،/ در هوای وزان و گرمای پاییزی،/ و در پاسخ به آهنگی ناشنیده و پنهان در بوته‌زار/ پرنده ندا در داد، فروغ نگاه نادیده گذر کرد،/ زیرا رزها نمای گل‌هایی را داشتند که بهشان نگاه شده باشد./ آنها آنجا مانند مهمانان ما بودند، پذیرفته و پذیرا./ پس ما، و آنها هم در حالتی رسمی/ در امتداد کوچه‌ی خلوت، به سوی گردی جعبه جنبیدیم/ تا استخر خشکیده را در پایین ببینیم./ استخر خشکیده، بتن خشک، با لبه‌ی قهوه‌ای/ و استخر در نبود آفتاب پر از آب شده بود،/ و پر از نیلوفر، آرام، آرام/ سطح استخر در نبود قلب نور می‌درخشید/ و آنها پشت ما بودند و در آب آیینه شده بودند./ آن گاه ابری گذشت، و استخر خالی بود./ پرنده گفت برو، چون که گل‌ها از بچه‌ها آکنده بودند،/ که با هیجان رو نهان کرده و غرق در خنده بودند./ پرنده گفت: برو، برو، برو، انسان را چندان تاب واقعیت نیست./ زمان گذشته و زمان آینده/ آن چه به احتمال بوده است، و آن چه بوده است/ به یک انتها اشاره می‌کنند، که همیشه حاضر است.»

عاشقانه‌هایی از روزگاران گذشته «عاشقانه‌های کهن» مجموعه‌ای است از اشعار عاشقانه چینی، هندی و قرون وسطی برگرفته از مجموعه‌ای سه‌جلدی که براساس نسخه‌های مجموعه موزه بریتانیا و جی.پل.گتی منتشر شده است. گردآورندگان این مجموعه جین پورتال، ای.ال.دالا پیکولا و جان چری هستند و کتاب با ترجمه مهران محبوبی از طرف نشر بوتیمار منتشر شده است. «عاشقانه‌های کهن»، شامل سه بخش است. بخش اول شامل اشعار عاشقانه چینی است، همراه با دیباچه‌ای درباره این اشعار و همچنین شرح حال شاعرانی که شعرهاشان در این بخش آمده. بخش‌های بعدی یعنی عاشقانه‌های هندی و عاشقانه‌های قرون وسطی نیز هرکدام دیباچه‌ای جداگانه دارند. در بخشی از دیباچه بخش اول کتاب درباره سنت شعری در چین می‌خوانیم: «... شعر و شاعری به طور معمول همدم صاحب منصبان دانشور(کارگزاران فرزانه) بود که برای گذراندن امتحانات خدمات عمومی از دانش کاملی در مورد آثار قدما برخوردار بودند، ولی خاقان‌ها و بانوان درباری، رهبانان و سربازان و نیز افراد عادی نیز شعر می‌سرودند. و احتمالا این افراد عادی بودند که نخستین اشعار را سرودند و به آواز خواندند، در واقع، شعر چین همواره پیوند نزدیکی با موسیقی داشته است.» آن‌چه در پی می‌آید شعری است از بخش اشعار چینی این کتاب: «تندر گوش‌خراشی/ بر آفتاب سار تپه‌های جنوبی می‌غرد./ چرا آخر، چرا، چرا باید هماره دور باشی/ و رخصت فرصتی برای من نگیری؟/ آه، سرور راستین من،/ به نزد من بازآ، به نزد من./ تندر گوش‌خراشی/ بر آفتاب سار تپه‌های جنوبی می‌غرد./ چرا آخر، چرا، چرا باید هماره دور باشی/ و هرگز نتوانی در خانه و کاشانه بیاسایی؟/ آه، سرور راستین من،/ به نزد من بازگرد، به نزد من.» و این هم دو شعر بسیار کوتاه با عنوان‌های «گهرهای عشق» و «داستان گل سرخ» از عاشقانه‌های قرون وسطی: «در دفتر تاملات و خاطرات خود/ داستان راستین درد و اندوه را/ بر قلب خود نگاشته‌ام/ که از نور قطره‌های سرشکم/ روشنا یافته است.» «چند گامی بیش ره نسپرده بودم/ که دیدگانم به بوستانی بزرگ و دلگشا افتاد/ که دژی دور آن را فرا گرفته بود/ و سپس تصویری از شمایلی زیبا و درخشان دیدم/ که به رنگی تند و روشن/ خطوطی در زیر آن نگاشته بودند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.