|

جوابیه ابراهیم مختاری به شبکه مستند سیما

آقای رحمانیان مدیر محترم روزنامه «شرق». سپاسگزار می‌شوم امکان چاپ پاسخم را به نوشته مدیر شبکه مستند که در تاریخ 18 اسفند 94 چاپ کرده‌اید فراهم بفرمایید. در پاسخ اعتراضم به حذف بخشی از فیلم نان بلوچی در 15/12/94 آقای تاجیک مدیر شبکه مستند نوشته‌اند: «آقای مختاری که سابقا با بنده و شبکه مستند سیما گفت‌وگو و همکاری کرده. ظاهرا بخش‌هایی از اثر ایشان با سانسور مواجه شده (است)...» آقای تاجیک اضافه کرده‌اند: «نظر به اینکه ایشان از دوستان ما بوده‌اند و بارها جهت مشاوره و گفت‌وگو جهت مسائل مربوط به مستند و مستندسازی با بنده و همکارانم در ارتباط بوده‌اند». این اعتراض را به‌جای طرح در روزنامه می‌توانستند در شبکه مستند طرح کنند. 1- فیلم من «ظاهرا» با سانسور مواجه نشده است، «واقعا» سانسور شده است. من با آقای تاجیک هیچ‌وقت گفت‌وگو نداشتم. ما یکدیگر را یک‌بار در مهمانی جشنواره سینما حقیقت، به لطف آقای آفریده دیدیم و بهم معرفی شدیم. پیش از آن و پس از آن، ما یکدیگر را هیچ‌گاه و در هیچ‌جا ندیدیم و هیچ گفت‌وگویی نداشته‌ایم و طرف مشاوره هیچ‌یک از همکاران ایشان هم نبوده‌ام. این اواخر ایشان لطف می‌کردند پوستر فیلم‌های مستندی را که رونمایی می‌کردند به محل خدمت صنفی من می‌فرستادند. من از آقای آفریده شماره همراه ایشان را برای تشکر گرفتم که پیش از تماس و تشکر, فیلم نان بلوچی را از شبکه مستند پخش کردند. در پاسخ به گله ایشان از انتشار متن اعتراضم در روزنامه «شرق»، گرچه خودشان هم پس از خواندن اعتراضم، در مطبوعات به من جواب داده‌اند من از انتقال این گفت‌وگو به شبکه مستند استقبال می‌کنم. 2- من انتظار داشتم ایشان به‌عنوان مدیر شبکه مستند سراسری وقتی متوجه شدند فیلمی را که پخش کرده‌اند ناقص و دستکاری شده است پیش از هر اقدامی از تماشاگران شبکه عذرخواهی کنند. اما ایشان از خودشان رفع مسئولیت کردند و نوشتند... (ما) هیچ مستندی را... از حفظ نیستیم و نمی‌دانیم مستندی که بیش از سه‌دهه قبل تولید و آرشیو شده است با نسخه اصلی در دست فیلم‌ساز چه تفاوت‌هایی دارد. می‌پرسم مدیر شبکه مستندی که از میان خیل آثار مستند، تعدادی را به‌عنوان گنج مستندسازی انتخاب می‌کند و به جامعه ایرانی نمایش می‌دهد، چرا نباید خود و مشاورانش از شناسنامه فیلم‌هایی که می‌خواهند پخش کنند تا این اندازه بی‌خبر باشند. 3- موضوع به همین‌جا پایان نمی‌پذیرد. ایشان می‌نویسند: «...هرآنچه که در مستند نان بلوچی موجود بوده و ظاهرا در پخش برنامه گنجینه اثری از آن نبوده است (یعنی بخش‌های حذف‌شده) مربوط به حذفیاتی است که سال 59 و قبل از آرشیوشدن در سازمان اتفاق افتاده است...» این مطلب مهمی است چون نشان می‌دهد ایشان اطلاع دارند که این اتفاق در پایان ساخت فیلم و حتی پیش از تحویل فیلم به آرشیو افتاده است. اما یافته ایشان با نقیض‌هایی روبه‌روست چون در برخی پژوهش‌ها راجع به تولید آثار مستند نخستین دهه پس از انقلاب و همه کپی‌هایی که از این فیلم در دست برخی از علاقه‌مندان است کپی از نسخه یکم و دوم است که هر دو دارای صحنه تریاک‌کشی خان هستند. با فرض ایشان که پیش می‌رویم این پرسش پیش می‌آید، چه کسی می‌توانسته است چنین کاری را پیش از تحویل فیلم به آرشیو انجام دهد؟ در مرتبه یکم تهیه‌کننده فیلم که من بوده‌ام. نفر دوم مدیر گروه اجتماعی که فیلم در آن گروه تولید و پس از پایان ساخت به او تحویل داده می‌شده و به دستور او تحویل آرشیو سازمان شده است. اما تهیه‌کننده یا مدیر وقت اگر چنین می‌کردند که دیگر مانعی برای پخش نبود تا فیلم 35 سال در انبار تلویزیون خاک بخورد و منتظر کشف و پخش توسط مدیر شبکه مستند بماند. در هر صورت امیدوارم مدیر شبکه مستند امکان وارسی این موضوع و شناسنامه‌دارکردن این فیلم را برای من فراهم آورند. 4- از نان بلوچی گذشته نکته مهم‌تر این اتفاق ناخوش وجهه عمومی آن است: هر فیلم مستند صرف‌نظر از ارزش زیبایی‌شناسانه آن، سندی است از دوره تاریخی ساخت و از موضوعی که به آن پرداخته است. به این خاطر هرچه به عمر هر فیلم مستند افزوده می‌شود این ارزش تاریخی بیشتر و حتی ممکن است جزو اسناد ملی شوند. این اتفاق آنطور که مدیر محترم شبکه مستند می‌گوید نشان می‌دهد آرشیو تلویزیون از امنیت لازم برای نگهداری این آثار با این اهمیت برخوردار نیست. من برای روشن‌شدن قضیه فیلم نان بلوچی کوششم را می‌کنم. امیدوارم مدیران تلویزیون، انجمن مستندسازان، تهیه‌کنندگان سینمای مستند و دیگر مستندسازان، پیگیر تهیه نسخه استاندارد این فیلم‌ها، شناسنامه‌دارشدن آنها و تدوین سیاستی برای استفاده جامعه ایرانی از همه آثار مستند در بایگانی‌های تلویزیون در شکل‌های متفاوت وی. او.دی.، شبکه خانگی و پخش تلویزیونی این آثار باشند.1 21/12/94 [1] - ایشان بیرون از موضوع این بحث نوشته‌اند: «شبکه مستند جهت اعتلای این حوزه (مستند) و ورود جوانان مستعد که هیچ‌گونه حامی مالی نداشته، عزم خود را جزم کرده است و کمک‌های ‌میلیونی به افراد محدود و خاص را جهت پیشبرد مستند در حوزه‌های فکری جدید صرفا به گروهی جدید و جوان اختصاص داده است... حالا اینکه دوستان قدیمی ما از چه چیزی چنین آشفته شده‌اند که خارج از انصاف این‌گونه اتهامات را علیه مجموعه بیان کرده‌اند جای سؤال و تأسف دارد». آقای تاجیک تلویحا می‌گوید من که در قدیم از بودجه‌های آن‌چنانی برخوردار بوده‌ام اکنون با سیاست‌های ایشان از آن محروم شده‌ام که برآشفته‌ام. برای روشن‌شدن موضوع، خالی از فایده نیست بگویم من از سال 71 که از تلویزیون فاصله گرفتم هیچ‌گاه طرحی مستقیم یا به‌واسطه کسی به مدیریت تلویزیون نداده‌ام چون نظام تولید تلویزیونی مالکیت آثار را مصادره می‌کند و قائل به حق مؤلف نیست. سیاست‌هایی هم که مبتنی‌بر تزریق پول در تولید است در چنین ساختار حقوقی منجر به رانت‌سازی می‌شود. معتقدم تا ساختار حقوقی تولید تلویزیون متحول نشود تلویزیون نمی‌تواند در سینمای مستند به‌درستی ایفای نقش کند. اما دست مستندسازان و مدیرانی را که در این ساختار حقوقی ناسالم موفق به ساختن فیلم‌های باارزش می‌شوند می‌فشارم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.