سیدحسن خمینی:
نتيجه انتخابات براي برخي غيرمترقبه بود
جماران: حجتالاسلام «سیدحسن خمینی» در دیدار اعضا و ادوار انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران در حرم مطهر امام خمینی (ره)، در سخنانی با طرح سؤالی درباره چرایی انجام فعالیتهای انسانی، گفت: «از نظر منطقی هر عملی دارای علت غایی(هدف) و علت فاعلی (فاعل) است که اگر هدف در کار نباشد، فاعل نیز به فاعلیت درنمیآید». او با بیان اینکه برخی رفتارهای اجتماعی هم اهداف ظاهری دارند و هم اهداف واقعی، افزود: «این دوگانگی در فعالیتهای سیاسی نیز به چشم میخورد و بهعنوان مثال در امری مانند ورود به انتخابات، هرکس درباره دلیل این کار مورد سؤال قرار گیرد، «پیروزی» را هدف خود ذکر میکند؛ اما وقتی به عمق انگیزهها توجه کنیم، ممکن است بیش از پیروزی، شکست حریف و خونبهجگرکردن او مدنظر باشد». «سیدحسن خمینی» افزود: «این نکته بسیار مهم است که در شناخت علت غایی دستکم سر خودمان کلاه نگذاریم و بدانیم چه هدفی را دنبال میکنیم؛ چراکه اگر علت غایی دستخوش ناشناختگی یا تغییر شود، فاعلیت را هم دگرگون میکند». او افزود: «اگر کسی بخواهد به هر قیمتی در یک رقابت باقی بماند، هنگام مواجهه با موانع، کمتر عصبانی میشود؛ زیرا هدف را میداند؛ اما اگر هدف در زبان اینگونه گفته شود؛ ولی در واقعیت «منیّت» و خونبهجگرکردن رقیب مطرح باشد، فاعلیت هم دستخوش تغییر میشود؛ بنابراین وقتی میگوییم در یک مقطع بزرگان جامعه خیلی خوب عمل کردند، ممکن است آنان عمل چندان مهمى هم نداشتهاند؛ بلکه علت موفقیت آنها صرفا تشخیص خوب و درست موقعیت بوده است؛ زیرا در موقعیتهایى وقتی عصبانیت پدید میآید، منافع شخصی و زودگذر جای منافع کلان و جمعی را مىگیرد». او با بیان اینکه در کنشهای سیاسی هم این رویه وجود دارد، یادآور شد: «تفاوت بزرگان و استخوانخردکردههای سیاست با دیگران در این است که آنان در اوج فشارها عصبانی نمیشوند، هدف را گم نمیکنند و منافع شخصی و زودگذر را بر منافع بزرگی که در پیش دارند، ترجیح نمیدهند». «سیدحسن خمینی» دو انتخابات اخیر را نمونهای از این مسئله خواند و ادامه داد: «اگر هدف را به درستی تبیین کنیم، خواهیم دید که کنش سیاسی انجامشده، کار پیچیدهای نبوده است؛ بلکه صرفا افراد در بزنگاه هدف اصلی را گم نکردهاند». او یادآور شد: «براساس تعبیر «آنچه پیر در خشت خام بیند، جوان در آینه هم نمیبیند»، تجربه در چنین موقعیتهایی به کار میآید». یادگار امام درباره شرایط انتخاب یک هدف در فعالیت اجتماعی، گفت: «اگر کسی را در انتخاب هدف، مورد مشورت قرار دادیم، او باید نسبت به ما متعهد و عادل باشد؛ زیرا در غیر این صورت ممکن است او علت غایی را به اشتباه به ما معرفی کند؛ اما اگر میخواهیم خودمان تصمیم بگیریم، باید تقوای الهی داشته باشیم؛ زیرا هدف غایی تحت تأثیر میزان تقوا تغییر میکند». یادگار امام سپس به موضوع هدف کنشهای سیاسی پرداخت و با بیان اینکه علت فاعلی کارها بر اساس علت غایی متفاوت خواهد بود، یادآور شد: «همانگونه که امام میفرمودند کسی نمیتواند برای خدا دروغ بگوید، غیبت کند و تهمت بزند (ر.ک جهاد اکبر ص 39، 48 و...)، یک سیاستمدار نمیتواند بگوید من برای رضای خدا دیگران را به انواع اتهامات متهم میکنم. اگر چنین گفت دروغ میگوید و در ایمان خود مشکل دارد. او نمیتواند برای رضای خدا به دیگران تهمت بزند یا تمسخر کند؛ البته او ممکن است خودش هم نداند که دروغ میگوید و ناخواسته به نام رضای خدا، اما فقط برای پیروزی خودش دست به این رفتارها میزند». او با تأکید بر محاسبه دائم انگیزه و اهداف اصلی کارها توسط انسانها، گفت: «نمیتوان گفت هرکس هدف خوبی دارد، رفتار او هم خوب است؛ اما بدونشک اگر هدف بدی داشته باشیم، رفتار خوب یا بد نتیجهای نخواهد داشت و اگر کسی به سمت ضلالت میرود، چه بهتر که با شیب کمتری به آن سمت برود وگرنه زودتر به مهلکه میرسد».یادگار امام در ادامه سخنان خود با اشاره به چگونگی انتخاب علت فاعلی کارها، کمهزینهترین و پرفایدهترین عامل را نتیجه بهترین علت فاعلی خواند و از همین منظر به تبیین مفهوم «افراط» پرداخت و یادآور شد: «افراط اگر در حوزه علت غایی باشد، به معنای این است که اساسا هدف ما افراطی است؛ به عنوان نمونه اگر هدف یک گروه حذف فیزیکی سایر گروهها باشد یا اگر یک قوم قصد نسلکشی قوم دیگری را داشته باشد، افراط رخ داده است».
او «عدالت» را معیار افراطداشتن یا نداشتن در حوزه علت غایى خواند و تصریح کرد: «عدالت یعنی هدف ما نباید متضمن پایمالشدن حقوق دیگران باشد. اگر با نگاه غیردینی به این اصل نگاه کنیم، حقوق انسانها نباید ضایع شود و اگر با نگاه دینی بنگریم، علاوه بر مردم حقوق الله هم نباید نادیده گرفته شود». «سیدحسن خمینی» سپس به موضوع افراط در رفتار پرداخت و یادآور شد: «باید در نظر داشته باشیم که آیا انجام یک کار برای رسیدن به هدف عاقلانه هست یا خیر؟! در جامعه برخی زبان شیرین و برخی زبان تلخ دارند. در این زمینه باید به فرمایش خداوند توجه کنیم که وقتی فرعون خودش را پروردگار بزرگتر مردم نامید، به موسی (ع) توصیه کرد به سوی فرعون بروید که او به سرکشی برخاسته و با او سخن نرم گویید، شاید که پند پذیرد یا بترسد». او ادامه داد: «رفتار افراطی، رفتاری است که هزینه آن برای شخص و جامعه زیاد است». او به انتخابات هفتم اسفند اشاره کرد و با بیان اینکه اتفاق مبارکی در کشور افتاد که نتایج خوبی را در پی داشت و انشاءالله نتایج بهتری نیز در پیش داشته باشد، افزود: «نتیجه انتخابات هفتم اسفند برای کسانی که در زیر پوست شهر بودند، اتفاق غیرمنتظره نبود، اما برای برخی غیرمترقبه بود». او با بیان اینکه انشاءالله مسئولان و دستاندرکاران امور بهرهبرداریهای لازم را از نتایج انتخابات داشته باشند، گفت: «بودن یا نبودن امثال من مهم نیست و نباید علتهای غایی خویش را با درنظرگرفتن مسائل شخصی فراموش کنیم؛ چراکه دراینصورت اضمحلال جامعه در پیش خواهد بود».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.