چالشهای تمامنشدنی یک نخستوزیر
درحالیکه مردم معترض بغداد و تعدادی دیگر از شهرهای عراقی با تجمع و راهپیماییهای مستمر خود خواستار تسریع در اصلاح کشور و ایجاد تغییرات هستند، سیاستمداران عراقی در نشستهای متعدد خود بر سر تشکیل یک دولت تکنوکرات بحث و مشاجره میکنند؛ دولتی که چند هفته پیش «حیدر العبادی»، نخستوزیر عراق، وعدهاش را داد اما هنوز تشکیل نشده است. به گزارش الجزيره در یک اقدام پیشدستانه، «فؤاد معصوم»، رئیسجمهوری عراق، از حیدر العبادی، نخستوزیر و «سلیم الجبوری»، رئیس پارلمان، در خانهاش پذیرایی کرد. آنها همگی از اصلاحاتی که قرار شد العبادی در روزهای آینده ترتیب دهد به صورت اجماع حمایت کردند. این اصلاحات شامل یک بسته فوری بود که کاهش تعداد پستهای وزارتی در آن پیشبینی شده بود. با وجود بیانیه صادرشده از سوی این سه مقام بلندپایه عراقی مبنیبر حمایت از طرح اصلاحات، گروه صدر با گردآوری هزاراننفر از طرفدارانش در بغداد و سایر شهرها در تنور این اعتراضات دمید. او در بین تظاهراتکنندگان واحدهایی مسلح وابسته به گردان «سرایا السلام» را مستقر کرده بود که میگفتند، هدف از حضورشان تأمین امنیت تظاهراتکنندگان است. تظاهراتکنندگان قصد داشتند در برابر منطقه سبز بغداد تجمع کنند؛ صدر هشدار داد که دفعه بعد این منطقه را اشغال خواهند کرد. هرچند برخی از منابع پارلمانی میگویند تعداد وزرایی که قرار است حذف شوند به 16 وزیر میرسد، اما برخی دیگر از فراکسیونهای سیاسی در مجلس نسبت به اجرای این طرح ملاحظاتی دارند. دولت تکنوکرات «حبیب الطرفی»، نماینده وابسته به ائتلاف ملی، میگوید: «نشست فراکسیونهای سیاسی همچنان ادامه دارد تا بتوانند اصلاحات را به جریان بیندازند. آنها میخواهند راهکارهای عملی اصلاحات را با توجه به واقعیت سیاسی و امنیتی موجود تعیین کنند». به گفته او، عراق نیازمند یک دولت تکنوکرات است تا بتواند در واقعیت دستاوردهای مشخص و بیشتری داشته باشد. او درعینحال ابراز امیدواری میکند که دولت آینده مانند گذشته براساس «سهمیهبندی» نباشد؛ زیرا این «وبالی» بر گردن عراق بوده است. الطرفی بر این نکته تأکید دارد که عراق نیاز مبرمی به تأسیس یک دولت جدید و نیز تشکیل فراکسیونهای تازهای دارد که با عبور از مرزبندیهای طایفهای بتوانند عراق را به راهی درست هدایت کنند. او از سیاستمداران عراقی میخواهد با اعتراضات مردم در خیابان همراهی کنند و تا اوضاع بدتر نشده به مطالبات آنان پاسخ دهند. بیاعتمادی درهمینحال، «نجیبه نجیب»، نماینده وابسته به ائتلاف کردستان عراق، انتظار دارد تغییرات دولتی آینده چنانکه همه تصور میکنند بزرگ باشد. به گفته او، عراق نیازمند یک اراده جدی برای تصمیمگیری و برنامهریزی واقعی است. در عراق باید بین طرفهای سیاسی اعتماد وجود داشته باشد؛ مسئلهای که الان در شرایط کنونی وجود ندارد. این نماینده کردستان میافزاید: الان تصمیمگیریها به صورت انفرادی و در اختیار نخستوزیر است، حتی برای مثال وزرای دفاع، بازرگانی و دارایی آزادی کامل برای تصمیمگیری را ندارند. نجیب در ادامه این توضیحات میگوید: کُردها از عدم تفاهم با دولت مرکزی رنج میبرند، زیرا دولت از آنها میخواهد به مسئولیتهایشان در قبال پایتخت عمل کنند اما حاضر نیست برای مثال حقوق آنها را پرداخت کند. او در ادامه میگوید: «فراکسیونهای کُردی از العبادی حمایت کردند و حتی از گرفتن پست دولتی کوتاه آمدند، اما وضعیت هیچ فرقی نکرد و حتی بدتر هم شد». توافق منطقهای درمقابل، «حیدر الکرخی»، نویسنده و تحلیلگر سیاسی عراقی میگوید که دلبستن به خشم در حال افزایش مردم نسبت به عملکرد دولت العبادی کافی نیست تا به این باور برسیم که اصلاحاتی واقعی در راه است. این تظاهرات ممکن است نتایج محدودی داشته باشد، زیرا هرگونه تغییر واقعی در عراق جز از طریق توافقات خارجی «ایران- آمریکا - کشورهای عرب و ترکیه» امکانپذیر نیست. به باور الکرخی، عبادی کاری جز این نمیتواند بکند که تنها برخی از چهرههای وزرا را جابهجا کند، برای همین اکثر شخصیتهای دولت آیندهاش همان چهرههای قدیمی با اندکی تغییر خواهند بود تا بتواند برای گرفتن رأیاعتماد از سد پارلمان رد شود. بههرحال طبق قانون اساسی عراق او مجبور است طبق قانون اساسی عراق نظر مثبت پارلمان را به دست آورد. او بر این نکته تأکید دارد که فراکسیونهای سیاسی به العبادی اجازه نخواهند داد آنها را دور بزند. ازاینرو، نخستوزیر جز با هماهنگی با آنها قادر به ایجاد تغییرات مهمی نخواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.