آرزویی كه 20 سال است محقق نشده
مجتبی راعی
20 سال است كه آرزو دارم، هر سالی كه میآید، عرصه هنر و فرهنگ از تنشها به دور بماند، جناحها توافق كنند كه آسیبهای فرهنگی به ضرر همه است و هیچكس از جنجالهای آنها در عرصه هنر سودی نمیبرد. اگر چنین امیدی محقق میشد، ساحت فرهنگ كشور این اجازه را مییافت كه فارغ از كنشهای سیاسی، شرایط پیشرو را ارزیابی كند. باوجوداین، 10 سال از آن آرزو در حالی گذشت كه نهتنها شاهد تحقق رؤیایم نبودم؛ بلكه عرصه فرهنگ در كشور سیاسیتر شد، تاجاییكه نزدیک بود حتی خانه سینما را هم ببندند و حضور سیاست بر حوزه مدیریتیِ یك مقوله فرهنگی چون سینما هم سایه اندازد. این امید اما خاموش نشد و آرزو همچنان بر سر جایش پابرجا بود؛ چراكه تصور میكردم در روزهای پسابرجام، عقلانیت بیشتری در جامعه مسلط شود و بگذارند عرصه فرهنگ به دور از تنشها و موجهای سیاسی، راه خود را طی كند؛ اما متأسفانه نه به عنوان یكی از داوران جشنواره فیلم فجر، بلكه به عنوان یك شهروند جامعه كه دغدغه فرهنگی هم دارد، در كنار همین مردم، دیدم كه میدان فرهنگی ایران تا چه حد سیاستزده است و اینطور بود كه حسرت آن امید و آرزو در من ماند و هنوز هم با من است.
آنهایی كه مانند من روزهای نخستین انقلاب را با گوشت و پوست و استخوان حس كردهاند، به یاد دارند كه حضور همه گروههای مردمی در انقلاب، سطح عمومی جامعه را عمومیتر كرده بود و طبیعی بود در این شرایط، از دخالت حوزههای مختلف در یكدیگر جلوگیری شد؛ اما ما در این سالها، از آن فضای آرمانی دور شدهایم و به میزان همین دوری است كه فرهنگ ما از فرهنگیبودنش كاسته شده و هرچهبیشتر به سیاست آغشته شده است. پذیرفتن این واقعیت، شاید تنها راهی است برای فروكشنكردن امیدم به فرهنگیشدن عرصه فرهنگ. فكر میكنم اگر به دوره آرمانها برگردیم، اگر بتوانیم آن گوهر كمیابی را كه اتحاد و یكدستگی برایمان به ارمغان آورده بود را بیابیم، دیگر با چنین تنشهایی در عرصههای مختلف روبهرو نیستیم و شاید از این مجال، امید خروج سیاست از دنیای فرهنگ و هنر هم فراهم شود. در هر جامعهای، همیشه عدهای هستند كه با بررسی و مواجهه عقلانی با مسائل مختلف مشكل دارند؛ چراكه میدانند اگر عقلانیت حاكم شود، امتیازهای ریز و درشت خود را از دست میدهند، با این حساب طبیعی است كه سیاستزدگی و افراطیگری، خواسته غیرعلنی بسیاری باشد، دراینمیان من فكر میكنم، پسابرجام فرصتی است كه هنوز امكان استفاده از آن برای گروههای مختلف فراهم است و میتوانند از حوزهای كه در آن به فعالیت مشغول هستند، روبهروی ورود نگاه افراطگرا و سیاستزده بایستند و حامی تنشزدایی در سطوح مختلف جامعه باشند؛ رؤیا و آرزوی من هم چیزی جز این نیست: دوری از تنشها.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.