|

چرا سعودی‌ها مهاجرت می‌کنند؟

چه‌چیزی سعودی‌ها را به مهاجرت از کشورشان وامی‌دارد؟ عربستان کشوری مرفه است و از آن گذشته در نواحی مختلف آن شرایط فرهنگی متفاوتی وجود دارد. بااین‌حال این پرسش همچنان قابل‌تأمل است که چرا شهروندان این کشور تصمیم می‌گیرند برای همیشه از این کشور خارج شده یا در جای دیگری زندگی کنند؟ چندروز پیش در یک روزنامه سعودی خبری نقل شده بود که نگرانی یکی از اعضای مجلس شورای این کشور نسبت به افزایش تعداد سعودی‌های مقیم خارج را حکایت می‌کرد. او از وزارت خارجه خواسته بود این موضوع را پیش از آنکه به یک تهدید امنیتی یا یک تهدید پیچیده اجتماعی تبدیل شود مورد بررسی قرار داده و عوامل آن را شناسایی کند. دکتر «صدقه فاضل» می‌گوید که تقریبا یک‌میلیون سعودی در خارج از این کشور زندگی می‌کنند. این درواقع پنج درصد از کل جمعیت کشور است. کشورهای حوزه خلیج‌فارس هنوز به‌خوبی یکی از بزرگ‌ترین مهاجرت‌های شبه‌جزیره عربستان را به یاد دارند؛ سال 1181 هجری (1757 میلادی) بود که این مهاجرت صورت گرفت. آن‌طور که «ابن بشر» توضیح می‌دهد به دلیل قحطی عظیم در «نجد»، خانواده‌های زیادی به «زبیر»، «بصره»، «کویت» و سایر مناطق مهاجرت کردند. «شیخ ابراهیم بن عیسی» نقل می‌کند که در سال 1197هجری (1782میلادی) یک قحطی اتفاق افتاد که به «دولاب» معروف شد. اما «محمد العبید»، مورخ دیگر سعودی، می‌گوید، در سال‌هاي 1841 و 1846 میلادی قحطی و رنج شدیدی به وجود آمد و موجب آوارگی بسیاری از خانواده‌ها و قبایل شبه‌جزیره عربستان شد. در گذشته قحطی و گرسنگی یکی از مهم‌ترین عوامل برای مهاجرت به سایر کشورها بود. امروزه البته چنین پدیده‌ای به‌خصوص در عربستان‌سعودی به چشم نمی‌خورد، پس چه عامل یا عواملی سعودی‌ها را به مهاجرت و ترک کشورشان ترغیب می‌کند؟ طبق اطلاعات منتشر شده در وب‌سایت «ویکی‌پدیا»، تعداد سعودی‌های مقیم خارج به حدود یک‌میلیون‌نفر می‌رسد. آنها غالبا در کشورهای مصر، بریتانیا و ایالات متحده ساکن هستند. همچنین گروهی نیز در امارات، لبنان و مراکش زندگی می‌کنند. آیا ممکن است عربستان در مهاجرت شهروندانش به‌طورمثال از عراق پیشی بگیرد؟ با وجود اقداماتی که مقامات عربستان برای بهبود اوضاع کشور انجام داده‌اند و نیز با وجود رشد آگاهی شهروندان، به نظر می‌رسد مهاجرت کنونی با گذشته تفاوت‌های عمده‌ای داشته باشد. امروزه مهاجرت به یکی از دغدغه‌های اصلی پدران تعداد زیادی از خانواده‌های سعودی تبدیل شده است، زیرا فرزندان آنان تمایل به مهاجرت به خارج و شروع یک زندگی جدید در آنجا به دور از عادت‌ها و سنت‌های قدیمی را دارند. سوری‌ها از بمباران‌ها و خمپاره فرار می‌کنند و شهرهایشان ویران شده و جایی برای زندگی آرام ندارند؛ عراقی‌ها نیز در دهه 80 قرن گذشته دست به چنین کاری زدند و جوانان عراقی کشورشان را ترک کردند تا زندگی متفاوتی را در کشورهای اروپایی و آمریکایی دنبال کنند؛ همچنین در جریان جنگ داخلی لبنان نیز صدها خانواده لبنانی کشورشان را که غرق در جنگ بود ترک کردند تا از صدای موشک‌ها و دیدن صحنه‌های قتل و غارت و بوی خون رها شوند؛ اما به‌راستی چه‌چیزی سعودی‌ها را به مهاجرت از کشورشان وامی‌دارد؟ به نظر می‌رسد انگیزه اصلی سعودی‌ها برای مهاجرت فقط تمایل به داشتن یک زندگی ساده به‌دور از فشارهای اجتماعی و فرهنگ قبایلی است؛ زیرا برخی احساس می‌کنند نمی‌توانند بقیه زندگی‌شان را در جایی سپری کنند که مملو از ضوابط شرعی و عادت‌ها و سنت‌های قدیمی است. آنها نمی‌خواهند دست‌کم فرزندانشان در چنین محیطی بزرگ شوند. شاید همه این نظر را قبول نداشته باشند؛ بعضی عوامل خارجی و سرمایه‌گذاری آنها را دلیل اصلی مهاجرت شهروندان عربستانی می‌دانند و برخی دیگر می‌گویند سعودی‌هایی که مهاجرت می‌کنند به‌دنبال تجملات و لذت‌جویی هستند. تعداد اندکی از شهروندان نیز برای این مهاجرت می‌کنند که به‌دنبال پیداکردن شغلی برای خود هستند و آنها را نمی‌توان مهاجر به معنای واقعی به‌شمار آورد زیرا راه بازگشت هنوز برای آنها باز است و این احتمال وجود دارد که بعد از اتمام دوران کاری‌شان دوباره به کشور بازگردند. در گذشته مهاجرت‌ها به دلیل یک عامل مادی روشن بود اما امروزه برای برخی از خانواده‌ها مهاجرت به یک پرستیژ اجتماعی تبدیل شده است؛ کسی که مهاجرت کرده یا قصد مهاجرت دارد به‌عنوان فردي مدرن معرفی می‌شود. به همین دلایل است که با توجه به عرف جامعه عربستان، مهاجرت‌ها باز هم بیشتر خواهد شد. منبع: العرب

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.