نکاتی درباره اسکار ۲۰۱۶
زیر نور تجلیل
یاشار نورایی
مثل همیشه نتایج اسکار، حتی در زمانی که تقریبا اطمینان به برندگان داریم، غیرمنتظره هستند. اینکه «از گور برگشته» بهترین فیلم نشود، با توجه به حضور درام افشاگرایانهای مانند «اسپاتلایت» در فهرست نامزدهای بهترین فیلم، شاید درکشدنی باشد؛ بههرحال روحیه اعضای آکادمی اسکار و سن و سالشان در رأیهایی که میدهند، تأثیر مشخص داشته است. در میان فیلمهای خشونتبار امسال، «اسپاتلایت» از بقیه آرامتر و درعینحال بهلحاظ طرح موضوع سوءاستفاده جنسی از کودکان توسط کشیشهای کاتولیک، جسورانهتر است. برای همین اگر انتخاب این درام افشاگر (که با تمرکز روی محیط آشنای روزنامه و شخصیتهای روزنامهنگار و سختی کشف حقیقت پیش میرود) تا حدی درکشدنی باشد، جایزهنگرفتن فیلمنامه «پشت رو» که نهتنها یک پویانمایی چشمربا، بلکه منبع عظیمی از ایده و خلاقیت است، اصلا درکشدنی نیست. انگار واهمه اعضای فیلمنامهنویس از دادن جایزه به یک انیمیشن، جلوی تحلیل درستشان را گرفته است و در نهایت جایزه بهترین فیلمنامه غیراقتباسی را به «اسپاتلایت» دادند.
درباره کارگردانی، بهترین بازیگر مرد و فیلمبرداری، تقریبا توافقی با توجه به جوایز قبلی وجود داشت که در مراسم اسکار امسال هم تأیید شد. کافی است در بازی بیکلام و چهره یخزده و دردمند دیکاپریو در «از گور برگشته» دقیق شویم و مهارت جسمانی او را در نقشی که سختی تصورنشدنیای دارد، به یاد بیاوریم تا جایزه را حق او بدانیم. تفاوت میان هدایت و اجرا در محیط بسته تئاتر «بردمن» و گستردگی فضای سرد و وحشی فیلم آخر ایناریتو، شاید در کارنامه یک فیلمساز آنهم در فاصله طولانی دیده شود؛ اما ساختهشدن این دو فیلم کاملا متفاوت، آنهم پشت سر هم و به فاصله یک سال، نشان میدهد که ایناریتو دیگر تنها یک کارگردان هنری نیست؛ بلکه فنسالاری است که میتواند همانند فیلمهای کوچک، فیلمهای عظیم را هم تماشایی بسازد و ایده و فکرهایش را در اشلهای مختلفی به نمایش بگذارد. تنها حسرت جوایز، آنهم برای من که کودکیام با راکی و رمبو عجین شده، بازماندن سیلوستر استالونه از گرفتن جایزه بهترین بازیگر مرد مکمل بود؛ موقعیتی که بعید میدانم دوباره در کارنامه او تکرار شود؛ درعینحال تماشای انیو موریکونه بزرگ که در هشتادوهفت سالگی هنوز با قدرت، موسیقی عالی «هشت نفرتانگیز» را ساخته، آنهم روی سن اسکاری که چند سال قبل به او جایزه افتخاریای را که معمولا آغاز بازنشستگی است، داده بود، واقعا لذتبخش است. این حضور و ستایش نشان میدهد که خلاقیت سن و سال نمیشناسد و دود هنوز از کنده بلند میشود. اهدای جایزه فنی به «مد مکس» شاید برای من که شیفته فیلم هستم، تأییدی دیگر باشد بر اهمیت فیلمی که توسط خیلیها بیاهمیت شمرده شد و اکنون این سیل ستایش و تجلیل نشان میدهد که فیلم چه جایگاهی در میان منتخبان امسال دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.