|

دعوت شهردار تهران از بخش خصوصی برای ورود به پروژه‌های مترو

کدام بخش خصوصی

شورای شهر مجوز 2‌ میلیارد یورو فاینانس را برای مترو صادر کرد

معصومه اصغری: هفته گذشته مسئله ورود بخش خصوصی به پروژه‌های مترو در صحن شورای شهر تهران حاشیه‌ساز شد و اعضای شورا خود را بی‌خبر از اتفاقات جدید دراین‌مورد اعلام کردند. گویا دلخوری برخی از اعضا ازجمله معاون سابق شهردار تهران دراین‌باره هنوز هم ادامه دارد. اما شهردار تهران که مجوز دو‌میلیاردیورویی برای پروژه‌های مترو در سال 95 را از شورا گرفته به دنبال مشارکت‌دادن هرچه‌بیشتر بخش خصوصی در مترو است. حالا سؤال اینجاست که مگر بخش خصوصی تا به حال در مترو نقشی نداشته؟ و قرار است کدام بخش‌های جدید به این بخش خصوصی تازه ورود داده شود؟ شهرداری تهران به اذعان اعضای شورای شهر تهران در دو سال اخیر توقف و تأخیری درخور توجه در پروژه‌های مترو داشته و تأخیر فعلی در پروژه خط 6 و 7 و ادامه خط 3 مترو گویای اولویت‌نداشتن مترو برای شهرداری تهران بوده است. کاهش میزان اعتبارات و تغییر در برنامه‌ها که در نهایت خود را با تأخیر درخور توجه در افتتاح ایستگاه‌های جدید مترو نشان داد گویای ازاولویت‌افتادن مترو برای شهردار تهران بود اما حالا شهرداری برای جبران این عدم حضور به دنبال جایگزین می‌گردد. جایگزینی که علاوه بر تجربه، پول هم داشته باشد. حالا سؤال اینجاست که چنین بخش خصوصی‌ای را در کشور داریم یا نه؟ و اگر داریم آیا این بخش خصوصی تمایلی به حضور در پروژه‌های مترو دارد؟ اعضای شورای شهر تهران در جریان بررسی بودجه 95 شهرداری تهران هزارو 900‌میلیارد تومان اعتبارات پیشنهادی شهرداری برای توسعه خطوط جدید در مترو تهران را به دوهزارو 200 ‌میلیارد تومان افزایش دادند اما درباره محل صرف‌شدن این اعتبارات اماواگرهایی داشتند. به ‌عنوان نمونه تأکید داشتند که پروژه خط 8 و 9 مترو که هنوز مصوبه شورای‌عالی ترافیک را هم ندارد چرا باید در این اولویت‌ها قرار گیرد. این اعتراض‌ها البته مانعی برای شهرداری و مترو نشد و درنهایت اعتبارات لازم به تصویب رسید و روز گذشته هم شهردار تهران در مراسم ورود 57 دستگاه واگن برای مترو تهران رسما از بخش خصوصی خواست تا برای پروژه‌های مترو درخواست بدهد و ورود جدی داشته باشد. قالیباف پیشنهاد روشن خود را ساخت بخشی از خطوط مترو با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و با اتکا به رویکرد اقتصاد مقاومتی عنوان کرد و گفت: اولویت اول ما سرمایه‌گذاری داخلی است؛ یعنی پولی که در اختیار شرکت‌های ایرانی است به سمت حمل‌ونقل عمومی رفته و عمدتا در این بخش سرمایه‌گذاری کنند و شهرداری تهران نیز کارکرد بخش خصوصی در حوزه ساخت مترو را تضمین می‌کند. قالیباف می‌گوید بهتر است به‌جای آنکه شهرداری تهران در حوزه مترو سرمایه‌گذاری و تولید خدمات کند، بخش خصوصی خدمات را تولید و شهرداری تهران نیز نسبت به خرید آن اقدام کند. در همین رابطه ابوالفضل قناعتی در گفت‌وگو با «شرق» به مجوز دو‌هزار‌میلیارد یورویی شورای شهر به شهرداری برای پروژه‌های مترو اشاره کرد و گفت: این رقم دست شهرداری را برای کمک‌گرفتن از بخش خصوصی باز می‌گذارد و شهرداری هیچ ممنوعیتی در به‌کار‌گیری بخش خصوصی در پروژه خط 6 و 7 مترو تهران ندارد اما درباره خط 8 و 9 که نیاز به مجوز شورای‌عالی ترافیک دارد شرایط فرق می‌کند. وی به همراهی پیمانکاران سپاه در سال‌های گذشته برای ساخت مترو اشاره کرد و گفت: این پیمانکاران خط 3 و خطوط 6 و 7 را با استفاده از تی‌بی‌ام پیش گرفتند و مسئله اینجاست که این پیمانکاران دست شهرداری را نمی‌بندند و کار را نمی‌خوابانند. قناعتی به بنیه مالی پیمانکار اشاره کرد و گفت: شهرداری باید در نحوه انتخاب پیمانکار، شرایط عمومی پیمان را رعایت کند تا اعتماد بخش خصوصی جلب شود و درعین‌حال این بخش خصوصی با پشتوانه مالی مناسب بتواند کار را به سرانجام برساند. اما محسن سرخو، عضو دیگر شورای شهر تهران نظری متفاوت با قناعتی دارد و معتقد است تجربه به‌کارگیری بخش خصوصی در شهرداری آن‌قدر پرتخلف و با سابقه منفی است که نمی‌توان نقطه امیدی برای آن متصور شد. او می‌گوید: درباره خط 6 و 7 مترو تهران، یک مجموعه که با پشتوانه خاص انتخاب شده بود، بانک دی را به‌عنوان فاینانس‌کننده معرفی کرد اما بعد از مدتی بانک دی حمایت مالی خود را برداشت، اما شهرداری تهران بدون توجه به این مورد تخلف و بدون برگزاری مناقصه مجدد، بانک شهر را به ‌عنوان حامی مالی قرار داد. وی که معتقد است این اقدام شهرداری تخلف بوده، می‌گوید: اگر قرار است حمایت و ورود بخش خصوصی به پروژه‌های شهرداری با همین رانت‌ها و امتیازات و تخلفات آشکار باشد زمان زیادی نمی‌پاید و حتما با مشکل مواجه خواهد شد. سرخو تأکید دارد که باید فرصت‌های برابر برای همه پیمانکاران بخش خصوصی فراهم باشد و نه افرادی خاص که جداگانه از مناقصه‌ها باخبر شوند و درنهایت با امتیازهای خاص هم کارشان پیش برود. این عضو شورای شهر تهران با بیان اینکه درحال‌حاضر به‌جز شرکت‌های منتسب به سپاه، شرکت‌های بخش خصوصی هم در مترو و سایر پروژه‌ها فعال هستند، گفت: اتفاقا بسیاری از همین شرکت‌ها هم انحصارهای زیادی در گرفتن پروژه‌ها دارند و مثل همان مورد خط 6 و 7 مترو، بدون حمایت مالی مناسب، شهرداری تهران، حمایت مالی را می‌پذیرد تا کار پیش برود. حال سؤال اینجاست که اگر قرار است پروژه درنهایت با اعتبار بانک شهر پیش برود دیگر چرا به نام یک بخش خصوصی کار را تمام می‌کنند؟ چرا ترک تشریفات دارند؟ و چرا شرایط عمومی پیمان را اجرا نمی‌کنند؟ سرخو می‌گوید او هم با حضور بخش خصوصی موافق است اما بخش خصوصی که انحصار نداشته باشد چراکه انحصار با حضور بخش خصوصی مفسده بیشتری ایجاد خواهد کرد. مترو تهران در سال‌های گذشته پیمانکاران خرد زیادی را درون خود پرورش داده و این شرکت‌ها در سایه چند شرکت بزرگ که معمولا دولتی بوده‌اند توانسته‌اند تا امروز سهمی در ساخت مترو و سایر پروژه‌های عمرانی شهر تهران داشته باشند. شرکت‌های خصوصی چون آهاب، سابیر، بلندپایه، تدبیر عمران جم، سپاسد، چیلیکو، گینو، همتراز پی، باوند، همپایه، آبکند و... از جمله پیمانکاران بخش خصوصی مترو تهران در سال‌های گذشته بوده‌اند که با توجه به حمایت‌های مستقیم و غیرمستقیم دولتی و مدیران دولتی نمی‌توان آنها را مستقل دانست. شرکت‌هایی که به‌عنوان بخش خصوصی در این سال‌ها پروژه‌های مترو را برعهده داشته‌اند با محوریت یک پیمانکار اصلی که شهرداری تهران انتخاب می‌کرد، عملیات را اجرا می‌کردند و حالا که شهرداری تهران می‌خواهد خودش را کنار بکشد، باید تمام و کمال کار را در دست بگیرند و همین موضوع را سخت‌تر می‌کند. در نهایت اینکه شهرداری تهران در فاصله دو سال اول برنامه پنج‌ساله دوم خود فقط حدود 45 کیلومتر مترو ساخته و تحویل داده است و با همین روند امیدی برای اینکه بتواند دو برابر این رقم را که تعهد کرده بود اجرائی کند، وجود ندارد. از همین رو به نظر می‌رسد چنین برنامه‌ریزی‌ای برای ورود گسترده بخش خصوصی از جبهه‌های مختلف کاری به مترو یک تاکتیک برای پرکردن جای خالی شهرداری تهران در این حوزه است، جای خالی‌ای که از اعتبارات مالی چیزی کم نگذاشته، اما برعکس در اجرای تعهدات، غیبتی معنی‌دار دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.