اردوغان و انتقامگیری از کردها
حسن فتحی
درحالیکه منطقه و حتی قدرتهای جهانی علیه داعش متحد شده و به طرق مختلف درصدد مقابله با آن برآمدهاند «رجب طیب اردوغان»، رئیسجمهوری ترکیه، کردها را هدف گرفته و با انواع و اقسام سلاحهای مرگبار در داخل و خارج از این کشور به جان کردها افتاده است. روشی که اردوغان در قبال کردها در پیش گرفته، این سؤال را به وجود آورده که به چه دلیل دولت ترکیه به سرکوب کردها روی آورده و آنها را نهتنها در ترکیه، بلکه در کشورهای همسایه، ازجمله سوریه و عراق آماج حملات خود قرار داده است؟ ترکیه که متهم به همکاری با گروههای تروریستی، ازجمله داعش و النصره است، زمانی که کوبانی در محاصره قرار داشت، اجازه داد کردها از عراق و حتی ترکیه برای دفاع از این شهر و عقبراندن تروریستها راهی جبهههای نبرد شوند، اما در این مقطع که شرایط برای گروههای تروریستی حساس است و در تنگنا قرار گرفتهاند، در زمینههای سیاسی و نظامی علیه کردها موضع گرفته و به فعالیت پرداخته است؛ تا حدی که بهجرئت میتوان گفت کردها از هر سو محاصره هستند. اگر نگاهی به اهداف بلندپروازانه اردوغان و شکستهای حزب حاکم «عدالت و توسعه» در انتخابات اخیر پارلمانی این کشور بیندازیم و در کنار آن حرکت استقلالطلبانه کردهای عراق و سوریه را نقد و بررسی کنیم، به دلایل اقدامات سرکوبگرانه اردوغان در قبال کردها پی خواهیم برد. حزب عدالت و توسعه اردوغان، همواره متکی به آرای کردها بوده و این حزب با توجه به شعارهایی که در حمایت از اقلیتهای علوی و کردها داده، در اکثر انتخابات آرای آنها را به خود جلب کرده است، اما در انتخابات سال گذشته، شرایط تغییر یافته و کردها درصدد برآمدند به حزبی رأی بدهند که از خودشان باشد و به همین دلیل آرای کردها در حمایت از کاندیداهای حزب دموکراتیک خلقها به صندوقها ریخته شد. همین مسئله سبب کاهش آرا و کرسیهای حزب حاکم شد که نتیجه آن ازدسترفتن اکثریت قاطع پارلمانی بود. حتی با تکرار انتخابات نیز این حزب نتوانست به اکثریت مورد نظر برای تغییر قانون اساسی در پارلمان دست یابد. در همین حال کردهای سوریه به موفقیتهایی دست یافته و توانستند داعش را عقب برانند و «مسعود بارزانی»، رئیس اقلیم خودمختار کردستان عراق، خواستار همهپرسی استقلال شد. این مسائل نشانههایی مبنی بر خروج کردها از زیر سلطه آنکارا و حرکتشان در مسیری است که باب میل اردوغان نیست، به همین دلیل آنها باید هزینه این تفکر و اقدامات را داده و در تنگنا قرار بگیرند. در این وضعیت، اگر نگاهی به مناطقی که از سوی آنکارا به آنها حمله میشود، بیندازیم مشخص خواهد شد تمامی مناطق کردنشین در داخل ترکیه و در همسایگی آن در عراق و سوریه، آماج حملات زمینی و هوایی ترکها قرار گرفته تا به قول اردوغان و دولت ترکیه تروریستهای کرد سرکوب شوند؛ درحالیکه آنها از مدتها قبل به توصیه «عبدالله اوجالان»، رهبر زندانیشان سلاح بر زمین گذاشته و آتشبس اعلام کرده بودند. ترکیه از زمانی که آتاتورک این جمهوری را پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی بنیانگذاری کرد، تاکنون همواره با کردها در ستیز بوده و به بهانههای واهی آنها را سرکوب کرده است. البته به این واقعیت باید توجه شود که این سرکوب صرفا محدود به داخل ترکیه نبوده و مناطق کردنشین خارج از این کشور را هم شامل شده است، اما روشی که اردوغان پیش گرفته بهمراتب غیرانسانیتر است؛ برای مثال کردها خصوصا در سوریه در محاصره داعش و نظامیان ترکیه قرار دارند و از هر سو گلولهباران میشوند. درهمینحال، داعش و دیگر گروههای تروریستی از حاشیه امنیت در ترکیه برخوردار بوده و دولت اردوغان تمایلی به تحت فشار قراردادن آنها ندارد. چالش کردها و دولت ترکیه مسئله جدیدی نیست و آنها همواره چوب استقلالطلبی خود را خوردهاند، اما با تحولاتی که در منطقه به وجود آمده، این چالش جدیتر شده و ترکیه درصدد قلع و قمع آنها برآمده است تا حدی که آنها از هر سو، تحت محاصره قرار گرفته و حیات و بقایشان دچار مخمصه شده است. استمرار این وضعیت برای دو طرف زیانبار بوده و میتواند اوضاع را در این منطقه بیشازپیش بحرانی کند. تجربه نشان داده تلاش آنکارا برای سرکوب کردها در این سالها جوابگو نبوده و ترکیه نتوانسته به خواستههای خود در این رابطه دست یابد. زمانی که حزب عدالت و توسعه دست دوستی به سوی کردها دراز کرد، با این حربه توانست آرای آنها را جذب کرده و بر محبوبیت خود در این مناطق بیفزاید، اما این گونه نبوده و نیست که کردها همواره تابع دولت بوده و دست از خواستههای خود برداشته باشند. با توجه به این مسئله درگیری هرازگاه دولت ترکیه با کردها امری پذیرفتنی است و دور از ذهن به نظر نمیرسد، اما در مقطع کنونی انتقامجویی اردوغان از کردها که با انتقاد جامعه جهانی مواجه شده، اوضاع را پیچیدهتر و آنها را برای ادامه راه تا تحقق خواستههایشان مصممتر کرده است. این جنگ همانگونه که سالهای گذشته نیز شاهد بودیم، پیروز نظامی ندارد و طرفین صرفا با تعامل و همفکری میتوانند به حلوفصل مشکلات اقدام کرده و به توافق برسند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.