|

فردمحوری یا جمع‌باوری؟

محمد زارعی

بسیاری از افراد و جوامع تلقی درستی از کار گروهی در میان خود نداشته و اولویت فرد یا جمع را در میان خود به اشتباه تشخیص داده یا حتی به سمت‌وسویی سوق پیدا می‌کنند که فرد را بر جمع برتری می‌دهند و منافع جمعی را فدای منافع فردی‌شان می‌کنند. فرهنگ کار گروهی و تیمی، یکی از ابزارهای کلیدی در تمام جوامعی است که به درجه‌ای از توسعه‌یافتگی دست پیدا کرده‌اند. این جوامع در مواقع لزوم می‌توانند از یکدیگر حمایت کرده و بیش از آنکه به دنبال حذف یا طرد همدیگر باشند و کینه‌ای از اختلاف آرا نسبت به هم داشته باشند، سعی می‌کنند به منافعی که برای آن تشکیل یک اجتماع داده‌اند، بیندیشند و تا مراحل اساسی موفقیت پیش روند. فردمحوری و تقدس قائل‌شدن و باور به برتربودن کسی و بهتربودن موازین وی، نوعی خودکامگی را در هر مجموعه‌ای ایجاد خواهد کرد. اینکه ما ایرانی‌ها لحظه‌ای نمی‌توانیم اختلاف آرا و تفاوت سلیقه و روش یکدیگر را در یک مجموعه کاری تحمل کنیم، بسیار در حیطه و حوزه ورزش نیز تأثیرگذار بوده است.

چندی پیش بازی دو تیم تراکتور و سپاهان را که مشاهده می‌کردم امری عجیب و درعین‌حال تکراری ذهنم را مشغول کرد. تراکتور در دقایق پایانی بازی درحالی‌که بسیار به بازی خود سرعت بخشیده بود و برای گلزنی تلاش می‌کرد، هواداران این تیم که به اصطلاح به پرشورها مشهورند به‌طور دائمی به جای تشویق و تهییج بیشتر بازیکنان تیمشان، آنها را با استرس گسترده‌تری همراهی می‌کردند. گویی به دلیل اختلاف آرا و اینکه از یک شخص دل خوشی نداشتند، حاضر بودند اهداف تیمشان را فدای خواسته‌های فردی خود کنند. شکایت‌ها و اعتراض‌ها هر چند نتوانست بر همت تیمی بازیکنان تراکتور غالب شود، اما در طولانی‌مدت به شکست مجموعه منجر خواهد شد. در ساختار و اصول کلیدی موفقیت در کار تیمی و جمعی اولین اصل، احترام به تفاوت دیدگاه‌ها و نظر اشخاص محسوب می‌شود که همین اصول نوعی فرهنگ مدارا و تساهل را برای افراد مرکزی مجموعه و سپس در ادامه برای افرادی که در حاشیه آن قرار دارند به ارمغان خواهد آورد. اینکه به دلیل آنکه مربی دلخواه عده کمی به سمت سرمربیگری یک تیم نرسیده یا آنچه ما می‌خواستیم نشده است، نباید باعث شود کل مجموعه و اهداف بلندمدت آن و در نهایت ساختار کار جمعی‌مان را فدای خواسته‌های مغرضانه خود کنیم. فرهنگ خودخواهی و خودمحوری و خودبرتربینی كه امری قوام‌یافته در ساختمان اجتماعی و حوزه عمومی افراد جامعه است تا آنجا پیش رفته که می‌توانیم در هر کنش واکنشی آن را پیرامونمان مشاهده کنیم. این نوع فرهنگ، زمانی که به ورزش وارد می‌شود باعث نوعی چرخش باطل در طولانی‌مدت خواهد شد؛ زیرا با حضور هر ایده و هر شخصی که به عقاید مخالفان بهایی ندهد و نیازی به راضی‌نگهداشتن همگان نداشته باشد، سکوها به‌طور دائمی نام کسی را فریاد خواهند زد که به زعم این عده همیشه معترض، می‌تواند نجات‌دهنده باشد. درحالی‌که خود این افراد خواهند بود که ساختار تیم مورد علاقه‌شان را متزلزل کرده و به حالت شکست دائمی در مي‌آورند. اگر بخواهيم مشابه آن را در فوتبال توسعه‌یافته اروپایی مثال بیاوریم، تیم چلسی و رئال‌مادرید در فصل اخیر بودند که با وجود ناکامی‌های اوایل فصل، هوادارانشان سکوها را آشفته نکرده و سعی می‌کردند به شیوه‌ای مسالمت‌جویانه بدون آنکه تأثیری روی بازی بازیکنانشان بگذارند با در دست‌داشتن نمادهای اعتراض حرف خود و خواسته‌هایشان را آن هم در قالب منافع تیمی به گوش مربیان و مدیران برسانند. به‌طور حتم خواسته و منافع فردی مربی دلخواه خود و جمعی محدود را پیگیری نخواهند کرد بلکه سعی می‌کنند دنبال چاره و حرف و راهی باشند که منافع تیم و باشگاه در آن نهادینه شده باشد؛ این یعنی فداکردن مواضع فردی در قبال منافع تیمی و جمعی. تمام این امور به فرهنگی بستگی دارد که نخبگان و اسطوره‌های تأثیرگذار و جریان‌ساز می‌توانند در ایجاد یا تخریب آن نقش داشته باشند. اینکه برای خود به دسته‌سازی و تفرقه در تیم روی آوریم و این راه را برای رسیدن به خواسته‌هایمان برگزینیم، تنها راهی است که بدون شک در کوتاه‌مدت به شکست منجر خواهد شد؛ زیرا افراد دیگری هم هستند که خواسته‌های خاص خود را داشته و اگر بنا را بر نوعی گروکشی و تخریب بگذاریم نه‌تنها به خواسته‌های خود نخواهیم رسید بلکه هدفی را که در آغاز کار بر سر آن توافق کرده بودیم و برایش تلاش کردیم بسیار سریع از بین خواهد رفت و موضع مشترک تبدیل به نقطه اختلاف شده و همگان را مانند جمعی دشمن مقابل یکدیگر قرار خواهد داد. کار جمعی و موفقیت گروهی در ابتدا همت جمع و سپس توسعه فرهنگ مدارا را می‌طلبد و نه شعار و هیاهوهای مغرضانه و منفعلانه فردی علیه جمع.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.