تا از دور خارج نشدهایم
فهمی هویدی
هندوستان ارزان ترین تلفن همراه در جهان را تولید کرد. تلفنی با بهای چهار دلار (251 روپیه) که یک شرکت خصوصی آن را تولید کرده و از حمایت گسترده دولت نیز برخوردار شده است. آنچنان که گزارشهای مطبوعاتی میگویند، کارشناسان این اقدام را بهمثابه موفقیت حرکت «نارندرا مودی» تحت عنوان «تولید هند» میدانند که با بهقدرترسیدنش وعده آن را داده بود. او همه نوع کمک به صنایع هندوستان میکند تا به چنین هدفی دست یابد.
هندوستان با داشتن یک میلیارد و300 میلیون نفر جمعیت یکی از بزرگترین بازارهای تلفن همراه در جهان بعد از چین است. تعداد کسانی که اکنون از تلفن همراه در چین استفاده میکنند، حدود یک میلیارد نفر است؛ طبعا چنین آماری با ورود تلفنهای همراه ارزانقیمتتر در هفتههای آینده، رو به فزونی خواهد رفت. این خبر از آن جهت مهم است که یک دستاورد بزرگ را نشان میدهد و تلفن همراه را با بهایی ارزانتر از حد معمول آن در اختیار خانوادههای فقیر و طبقه متوسط هندوستان میگذارد زیرا بهای آن تقریبا نصف بهای تلفنهایی است که هماکنون در بازارهای هند به فروش میرسد. با وجود اینکه تلفن همراه تقریبا برای بعضیها کالای لوکس به شمار میرود، اما این ابتکار عمل در حقیقت نشان میدهد هند میخواهد نیازهایش را خود برآورده کند. پیش از این طرح، دو طرح دیگر در این کشور اعلام شد که آنها نیز مهم بودند؛ یکی خودرو ارزانقیمت تولید شرکت «توتو» که قیمت بهترین مدل آن به دوهزارو 500 دلار میرسد و برخی مدلهای دیگر آن نیز در بازار با قیمت دو هزار دلار فروخته میشود و دیگری تولید خانههای ارزانقیمت؛ خانههایی که قیمتشان به 715 دلار میرسد و از مواد خام تولید داخل ساخته و در یک هفته آماده میشوند. عمر احتمالی این خانهها 20 سال پیشبینی شده است. مسئولان شرکت «توتو» میگویند هندوستان نیازمند 25 میلیون خانه پیشساخته است. تنها در شهر بمبئی هشت میلیون نفر در اماکن استیجاری زندگی میکنند. مهمترین ویژگی این دستاوردها آن است که یک نگرش استراتژیک را در هندوستان بازتاب میدهد که طبقات متوسط و فرودست جامعه را هدف گرفته است؛ یعنی طبقاتی که اکثریت جامعه هندوستان را تشکیل میدهند. مقامات دولتی آنها را به خاطر ازدیاد جمعیتشان سرزنش نمیکنند یا مسئولیت ناتوانی خود در حل مشکلاتشان را به این و آن نسبت نمیدهند، بلکه تلاش میکنند در درجه اول مشکلات داخلی جامعهشان را برطرف کنند و در درجه دوم به یک نوع خودکفایی برسند. هرچند هند هنوز در این راه کاملا موفق نشده است اما در برخی از کالاها نظیر گندم که غذای اصلیشان است یا برنج به خودکفایی رسیده است. تجربهای منحصربهفرد که بر چهار رکن اساسی استوار است: 1- نگرشی استراتژیک و روشن همراه با یک اراده سیاسی قوی و ثابت 2- هماهنگی و پشتیبانی جدی بخش خصوصی 3- تمرکز بر طبقات متوسط و فقیر جامعه که ستون فقرات این کشور است 4- بهکارگیری مواد خام داخلی برای ایجاد یک حرکت صنعتی قابلستایش وقتی انسان این تجربه را مطالعه میکند، ناخودآگاه آن را با کشور خودش مصر مقایسه میکند، اما نتیجهای که میگیرد ناراحتکننده است زیرا مشاهده میکند هیچکدام از این ارکان چهارگانه اینجا وجود ندارد. چه در سطح نگرش استراتژیک یا نقش مسئولان بخش خصوصی و سرمایهگذاری روی مواد خام داخلی و ...، مسئلهای که نشان میدهد خللی اساسی در «جهتیابی» ما وجود دارد و باید آن را تصحیح کرد. آدمی از این خجالت میکشد که برای مثال میبیند در مصر از سال 1960 تاکنون خودرویی تولید میشود به نام «نصر»؛ خودرویی که بعد از 50 سال تولید باید الان به نقطه اوج خودکفایی خود رسیده باشد. اما آنچه اتفاق افتاده کاملا عکس این است، زیرا ما در این صنعت یک گام هم به پیش نرفتهایم، حتی در تولید همان خودرو نصر عقبگرد هم کردهایم! یا درحالیکه صفحات روزنامهها پر است از آگهیهای مربوط به ساختمان و خانه، میبینیم اساسا طبقه متوسط خارج از حساباند و کسی برایشان هیچ برنامهای ندارد، تا چه برسد به طبقات فقیر که هیچ کس حتی سراغشان را هم نمیگیرد؛ کسانی که ناچارند کارتنخوابی کنند یا در گورستانها شب را بیتوته کنند. همین دو نمونه کافی است تا نشان دهد خطاهایی بزرگ در فرهنگ، روش زندگی و ترقی ما وجود دارد که باید قبل از هرچیز آنها را اصلاح کرد و اگر این کار را نکنیم، بهکلی از دور خارج خواهیم شد. منبع: الشروق
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.