شکست احتمالی مورالس در همهپرسی تغییر قانون اساسی بولیوی
چاه پنهان توسعه
کرسی قدرت اوو مورالس، رئیسجمهوری بولیوی در خطر است و این واقعیتی است که شاید شخص رئیسجمهور بیش از همه بر آن واقف باشد؛ چنانکه یک ماه پیش و در جریان سخنرانی دهمین سالگرد دستیابی خود به قدرت، نزدیک به شش ساعت سخن گفت تا حتی اگر یکی از محافظانش نیز از هوش برود، اما فهرست بلندبالای دستاوردهایش دستکم رأیدهندگان بولیویایی را به صدور مجوز تمدید دوران ریاستجمهوری او مجاب کند. اما آنطور که پیداست، فرصتها از دست رفته است. شاهد این مدعا نیز نتایج نظرسنجیهای انجامشده بر سر صندوقهای رأی در روز یکشنبه است که اگرچه با نظر به اختلاف اندک آرای مثبت و منفی، چندان قابلاطمینان نیستند، اما دستکم تا زمان اعلام نتایج رسمی همهپرسی دو روز پیش، حاکی از بزرگترین شکست انتخاباتی مورالس در 10 سال گذشته است؛ شکستی که اینبار برای رهبر چپگرای بولیوی به قیمت ازدستدادن قدرت، آن هم البته نه به همین زودی، تمام خواهد شد. نتایج شمارش اولیه 70درصد آرا در حالی بر پیشتازی 56درصدی مخالفان تمدید دوران ریاستجمهوری مورالس دلالت دارند که پیشتر آمار 51 و 52.3درصدی مخالفان در نظرسنجیهای پای صندوق، موجب شده بود هیچکدام از طرفها اعلام پیروزی یا شکست را نپذیرند. درست در شرایطی که یکشنبهشب و تنها دقایقی پس از خاتمه رأیگیری و اعلام نتایج نظرسنجیها، صدای شادی و آتشبازی هواداران کمپین نه به تمدید دوران ریاستجمهوری مورالس، برخی محلههای لاپاز، پایتخت بولیوی را احاطه کرده بود، آلوارو گارسیا لینرا، معاون رئیسجمهور در کنفرانسی خبری جشن پیروزی از سوی برخی مخالفان را سادهانگارانه دانست و خاطرنشان کرد دولت به انتظار نتایج نهایی همهپرسی خواهد نشست که در 48 ساعت از سوی کمیته اعلای انتخاباتی منتشر خواهد شد. او در حالی جناح راست را به راهاندازی جنگی کثیف علیه دولت چپگرا و اصلاحات اقتصادی آن متهم کرد که خورخه کویروگا، رهبر مخالفان و رئیسجمهور پیشین آن کشور نسبت به احتمال تقلب در اعلام نتایج نهایی همهپرسی هشدار داده است. او از ناظران انتخاباتی اعزامی از سوی سازمان کشورهای آمریکایی خواسته برای جلوگیری از هرگونه اعمال فشار بر کمیته انتخاباتی، تا پایان اعلام نتایج رسمی کشور را ترک نکنند. با تمام این اوصاف و در صورتی که اوو مورالس موفق نشود پشتیبانی اکثریت را در تغییر قانون اساسی که به رؤسای جمهور بولیوی اجازه میدهد تنها برای دو دوره متوالی زمام امور را بهدست گیرند، جلب کند، به صف رهبران چپگرایی خواهد پیوست که اگرچه در موج ابتدای قرن، آمریکای لاتین را به پایگاه خود بدل کردند، اما امروز یکبهیک در حال ترک قدرت هستند. در این میان البته مورالس که حتی در صورت شکست در همهپرسی نیز تا سال 2020 بر کرسی ریاستجمهوری تکیه خواهد زد، سرسختتر از همتایان لاتین خود در برابر اتهامات فساد و معضلات اقتصادی مقاومت کرده است. در حقیقت، مورالس به عنوان اولین نفر از بومیان بولیویایی که در تاریخ آن کشور به مقام ریاستجمهوری رسیده، میتوانست بهتر از اینها از کارنامه قدرتمند خود برای جلب حمایت شهروندان آن کشور بهره ببرد. کاهش بیش از 50درصدی نرخ فقر، افزایش 750درصدی هزینههای عمومی دولت، افزایش حداقل دستمزدها و قدرت خرید مردم، گسترش دامنه مشارکت سیاسی بومیان، سهبرابرشدن تولید ناخالص داخلی و افزایش سالانه پنج درصدی نرخ رشد اقتصادی، همگی دستاوردهایی بودهاند که تنها در 10 سال گذشته بولیوی را به یکی از باثباتترین دولتهای آمریکای لاتین بدل کرده است. اما گویا این دستاوردها هیچکدام یارای رقابت با ترس عمومی در قبال انباشت قدرت، این بیماری همهگیر سیاست در آمریکای لاتین را ندارد؛ ترس از رشد قدرتی تمامیتطلب که برای مثال تنها چهار روز پیش از برگزاری همهپرسی، راهپیمایی مخالفان را به تقابلی تمامعیار بدل کرد و با بهآتشکشیدن ساختمان مقر مخالفان در ال آلتو، جان شش نفر را گرفت. به اینها اضافه کنید رسوایی اخلاقی اخیری که دامنگیر مورالس شده و به زعم بسیاری از کارشناسان، دلیل اصلی افت محبوبیت او در بین مردم بولیوی بوده است. همین چند وقت پیش بود که اعتراف مورالس به رابطه پیشین خود با دختری 18ساله، ضربه بزرگی به وجهه عمومی او وارد کرد. اوضاع هنگامی بدتر شد که برخی از مخالفانش مدعی شدند معشوقه سابق مورالس اکنون در جایگاه مدیر یکی از شرکتهای چینی، از نفوذ خود سوءاستفاده کرده و قراردادهایی چند صد میلیون دلاری با دولت منعقد کرده است؛ اتهامی که بهشدت از سوی مورالس رد شده است. با تمام این اوصاف، آنطور که پیداست رأیدهندگان بولیویایی بر سر دوراهی سرنوشتسازی بهشدت سردرگم شدهاند؛ استیصالی که اگرچه در نتایج اولیه همهپرسی هویداست، اما شاید عاقبت کفه تغییر را بر مسیر آزموده و موفق توسعه غالب کند؛ مسیری که با نظر به بازشدن پای شرکتهای چینی و آمریکایی به بازار غنی منابع طبیعی بولیوی، احتمالا از این پس دیگر همچون گذشته باقی نخواهد ماند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.