|

در نقد نمایش «بازی سایه‌ها» کاری از ژاپن؛

هیپ‌هاپ دراماتیک با طعم گس فلسفه

ستاره جاوید: نور، ضدنور (سایه)، موسیقی، بدن، فرم و حرکات خلاقانه و کمتر دیده‌شده، شالوده اصلی نمایش فرمیک (Formic) بازی سایه‌ها به کارگردانی «تاتسویا هاسِگاوا» (Tatsuya Hasegawa) از ژاپن است؛ هیپ‌هاپی مدرن، مینی‌مال، بسیار اکتیو و پر از حرکت‌های ابداعی و طراحی‌شده که می‌کوشد با نگاهی نو و خلاق به مفهوم تاریکی و روشنی، تماشاگر را با خود به سفر زیبای دیداری و شنیداری ببرد؛ سفری سرشار از میزانسن‌های خلاقانه و طراحی‌شده که به تابلوهای نقاشی طعنه می‌زند و یک فلسفه را روایت می‌کند: آشتی با عشق، رفتن به سوی انسانیت و پشت‌کردن به جنگ‌افروزی و شیرجه‌زدن در دل سیاهی که اتفاقا در این نمایش، سیاهی دیگر نماد پلیدی و بدی نیست، بلکه راهرویی رازآلود است برای رسیدن به روشنی که راه‌بلد می‌خواهد و مؤمن. به باور کارگردان و نویسنده متن، سیاهی رهنمونی است به سوی نور و روشنی. درباره بازی سایه‌ها باید گفت «وقتی کلام از گفتن بازمی‌ماند؛ موسیقی آغاز می‌شود» و می‌تواند روایتگر جدال میان سیاهی و سپیدی باشد؛ روایتگر جدال میان خیر و شر و جدال میان ماندن و تن‌دادن یا رفتن و ساختن... «بازی سایه‌ها» نمایشی مدرن و مملو از حرکات مکرر فرم و بدن است که با متنی قوی که رگه‌‎هایی از فلسفه را یدک می‌کشد و اجرائی کاملا خلاقانه، با طراحی جزءبه‌جزء میزانسن‌ها، توانسته توجه تهرانی‌ها را برای چندمین بار به سوی تئاتر ژاپن و خوانش مدرن جوانان تئاتردوست این مجمع‌الجزیره جلب کند. هیپ‌هاپ مدرن و فیلسوفانه‌ای که از گروه هاسگاوا شاهد بودیم، از چند منظر قابل نقد و بررسی است. نگاه ابزورد و دراماتیکی که هاسگاوا به متن دارد و البته در کنار پایان‌بندی به‌غایت خلاقانه و امیدبخش‌اش به عشق و آشتی با زندگی، تصویری تئاترال و پارادوکسیکال از زندگی امروز را مقابل چشمان ما مجسم می‎‌کند و سبک زندگی امروز را با زبان خلاقه بدن به نقد می‌کشد. نگاه خلاقه‌ای که هاسگاوا به متن دارد و بار معنایی مثبتی که به مفهوم سیاهی داده است، در کنار باز‌نگاری فیلسوفانه او از بمباران هیروشیما و تلفیق‌اش با سخت‌کوشی معروف ژاپنی‌ها در تلفیق با خلق و طراحی میزانسن‌هایی به‌غایت ساده، اما پر از پرسپکتیو و زیبایی بصری، همه دست‌به‌دست هم داده که شاهد مینی‌مالیسمی بسیار پویا، خلاقانه و موزیکال از گروهی باشیم که یک لحظه آرام‌وقرار ندارند و با تمرین‌های بسیار زیادی که انجام دادند بدون اینکه در هیچ‌یک از حرکات گروهی، فالش بزنند از یک میزانسن به میزانسن دیگر پرتاب می‌شوند و نور و سایه را خیلی نیک به خدمت گرفته و متنی ابزورد با پایان خوش و آرام را برای ایرانی‌ها خلق می‎‌کنند و دراین‌میان هم خود را بی‌نیاز از استفاده از عناصر مهمی که می‌تواند ناقل مفاهیم مورد نظر باشد، نمی‌دانند. چترها با آن چراغ‌های کوچک الکترونیکی که روی دستگیره چترها تعبیه شده، در عمق صحنه تاریک تالار وحدت و بازی بسیار خوبی که اعضای گروه از تک‌تک عناصر موجود در صحنه می‌گیرند، همه در کنار هم تابلویی چندمنظوره و مولتی‌مدیایی تصویری و تئاترال را به نمایش می‌گذارند که با توجه به جوان‌بودن گروه و کارگردان است که بااهمیت جلوه می‌کند. به عبارت دیگر، پختگی فرمیکی که از گروه شاهد هستیم در مقایسه با جوان‌بودن گروه، بر اثرگذاری و ارزش هنری کار می‌افزاید. ضمن اینکه با توجه به طراحی صحنه بسیار ساده، کم‎خرج اما خلاقانه‌ای که شاهد هستیم می‌بینیم چگونه با عناصری مثل نور، ضدنور، بدن و موسیقی می‌توان مفاهیم بزرگ را به چالش کشید و بی‌آنکه در چنبره نبود بودجه مچاله شد، یک اتفاق ملی را با نگاهی فراملی و بین‌المللی خلق کرد و دست به آفرینش هنر متفاوتی زد که بتواند در کشور دیگری مورد استقبال قرار گیرد. تاتسویاها‌سگاوامتولد 1977- توکیو، ژاپن. طراح حرکت و کارگردان تئاتر، کارگردان و بازیگر برنامه‌های تلویزیون، رتبه برتر طراح حرکت در مسابقه طراحی حرکت افسانه توکیو، رتبه برتر جشنواره طراحی حرکت TheatriKA'l و طراح حرکت کمپانی بالاره (BALLARE) است. نمایش: «قصر مه‌آلود» از تولیدات این گروه پیش از این در سی‌امین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر شرکت و جایزه ویژه جشنواره را دریافت کرده بود. امسال او با «بازی سایه‌ها» مفهوم پیچیده‌ فلسفی ابزوردی را از میان حرکات مکرر فرم و بدن برای تماشاگران ایرانی روایت کرد. آنچه کار گروه فرمیک ژاپنی را از سایر گروه‌هایی که حرکات فرم انجام می‌دهند متمایز می‌کند، همین نگاه خلاقه و دراماتیکی است که هاسگاوا به خوانش متن دارد و او را در زمره کارگردانان صاحب سبک قرار می‌دهد؛ سبکی که خود نام آن را دَزِل (dazzle) گذاشته است. سبک حرکات فرمی که از گروه هاسگاوا شاهد هستیم بر مبنای نور، ضدنور، موسیقی و متن است؛ متنی که در پروجکشن بزرگی در عمق صحنه بازنویسی می‌شود و درست در زیر آن اندام‌های کوچک بازیگران پسر را می‌بینیم که به‌سان تابلوی نقاشی زیبایی مرکب از تایپوگرافی و مؤلفه‌های انسانی، مقابل چشمان تماشاگران دست به آفرینش هنری می‌زنند و با پرکاری خستگی‌ناپذیری از بدن بازیگران و هارمونی گروهی، هیپ‌هاپی نو با طعم گس فلسفه را خلق می‌کنند؛ طعمی که در ذهن باقی می‌ماند و کمک می‌کند جزبه‌جز حرکاتی که مفاهیم متافیزیکی را تجسم می‌بخشند، به خاطر بسپاریم. نگاهی که هاسگاوا به انسانیت و آشتی میان ملل دارد، غریبانه نیست. مفهومی است که قلب هر انسانی را به شوق می‌آورد و ذهن هر انسان جنگ‌گریز پلیدی‌ستیزی را درگیر می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.