|

درباره نمایش «کوپن»

سؤال‌های جدی

سیدجواد روشن، کارگردان: نمایش‌نامه‌ «کوپن» با نگاهی به داستان کوتاه «کارت» نوشته مارسل امه و ترجمه اصغر نوری توسط سپیده خمسه‌نژاد به نگارش درآمده است. داستان «کارت» درواقع یادداشت‌های روزانه نویسنده‌ای به نام ژول فلگمون، در شرایطی است که دولت برای زندگی آدم‌ها کارت زندگی مقرر کرده و هر فرد بنا به شغل خود، تعداد مشخصی روز در ماه مجاز به زندگی است. در داستان مارسل امه یک روز زندگی کوپنی و در پایان نیز کارت‌ها برچیده می‌شود و طرح دولت خاتمه می‌یابد. در نمایش‌نامه‌ «کوپن» شخصیت اصلی نویسنده‌ای فرض شده که به‌واسطه شغل خود میزان کمی کوپن زندگی دریافت کرده و شیوه مواجهه او و اطرافیانش موقعیت نمایشی کوپن را می‌سازد. شخصیت‌ها هریک در این نمایش روشی را برای مواجهه با کوپنی‌شدن زندگی برمی‌گزینند. «کوپن» اقتباسی آزاد از داستان مذکور است و در این نمایش‌نامه تلاش شده فضای یک جامعه در شرایطی که همه از حق یکسانی برای زندگی برخوردار نیستند و بالطبع فرصت‌طلبی و استفاده عده‌ای از شرایط نوخاسته به نفع خود، مهجور واقع‌شدن و اضمحلال کسانی که نمی‌توانند با قوانین سلبی جدید خود را همسو کنند و درنهایت روش مواجهه دولت در اتخاذ تصمیم‌هایی چنین شتاب‌زده و نقش سیاست در چنین جامعه‌ای در جهت تبلیغ مردم برای پذیرش شرایط تازه به نمایش در آورده شود. نمایش‌نامه‌ «کوپن» از آن دست آثاری است که خواننده را در همان بار اول جذب خود می‌کند و باید اعتراف کنم در این روزها کمتر نمایش‌نامه‌ای به دستم می‌رسد که در هر بار خواندنش، نگاه جدیدی در آن دریابم و همچنان برایم تازگی داشته باشد. نمایش‌نامه «کوپن» را می‌توان ازجمله آثار اقتباسی موفق دانست که به‌خوبی امضای نویسنده (سپیده خمسه‌نژاد) را با خود به همراه دارد. هرچند ایده اصلی و مطرح‌کردن زندگی کوپنی و نگاه دقیق و ظریف به این موضوع را مدیون ذهن خلاق مارسل امه هستیم، ولی خمسه‌نژاد نیز به‌خوبی توانسته است با الهام از این داستان و ایده جذاب آن، اثری مستقل خلق کند. ازجمله ویژگی‌های این اثر این است که با وجود ایجاد یک فضای فانتزی و طنز، ما را برمی‌انگیزد تا به سؤال‌هایی بسیار جدی فکر کنیم. زندگی ما چقدر می‌ارزد؟ اگر قرار باشد زندگی‌ کوپنی شود و هر فرد به مقدار منفعت و نفعی که برای دیگران دارد زندگی کند، ما چند روز در یک ماه می‌توانیم زندگی کنیم؟ آیا نسبت به دیگران برتر هستیم؟ ملاک برتری چیست؟ چه کسانی برای جامعه مفید‌تر هستند؟ و... . نمایش‌ «کوپن» را می‌توان از زوایای مختلف مورد تحلیل و بررسی قرار داد و شاید هر یک از شما به‌عنوان مخاطب این اثر، برداشت‌های مختلفی از آن داشته باشید یا با سؤال‌های مختلفی از سالن نمایش خارج شوید که البته این از ویژگی‌های یک اثر خوب است، ولی معتقدم در میان سؤالات و نظرات مختلف می‌توان گفت نمایش‌ «کوپن» بیش از هرچیز، اثری درباره وضعیت و زندگی انسان معاصر است. از آن‌جایی که هدف از این یادداشت نقد یا تحلیل نمایش‌ نیست، شما را به دیدن نمایش «کوپن» دعوت می‌کنم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.