خدمت زنانه در جنگ
اخترمحمد ماکویی
تنها یکدرصد از ارتش و نیروهای امنیتی افغانستان را نیروهای زن تشکیل میدهد که از این تعداد هم بیشتر برای بازرسیهای بدنی از زنان استفاده میشود یا برای رفعکردن مشکلات زنان، از آنجا اکثر زنان با یک مأمور زن راحت میتوانند ارتباط برقرار کنند تا یک مأمور مرد. با همه محدودیتهایی که از جانب جامعه سنتی افغانستان برای حضور زنان در انظار عمومی وجود دارد، همین یکدرصد هم عدد بزرگی است. این حضور پلیس زن در میان ارتش در زمان طالبان به صفر رسیده بود. اولین پلیس زن در افغانستان وظیفه خود را در سال ۱۹۶۷ میلادی یعنی سهسال بعد از اعطای حق رأی به زنان افغان شروع کرد. اما تحولات سیاسی در دهههای اخیر در کشور، نقش زنان را در پلیس ملی کمرنگتر کرده و حتی بعد از بهقدرترسیدن طالبان در سال ۱۹۹۶ زنان از خدمت در پلیس گرفته تا بیرونآمدن از خانه محروم شدند. در یک دهه گذشته، دولت افغانستان و حمایتکنندگان بینالمللی گامهای مثبتی را در راستای بازسازی تأسیسات بنیادی بههمراه ایجاد پلیس ملی افغان برداشتهاند. دولت افغانستان اقدامات متعددی را بهمنظور جذب زنان در صف پلیس ملی افغان روی دست گرفته است که منتج به افزایش تدریجی در تعداد پلیس زن شده است، بهعنوانمثال میتوان به تبلیغات تلویزیونی برای جذب پلیس زن اشاره کرد. ممانعت توسط جامعه سنتی تنها یک قسمت از مشکل زنان نظامی افغان است؛ مشکل بزرگتر اما تهدیدهایی است که از جانب گروههای تروریستی متوجه آنهاست. در چندروز گذشته دونفر از این نیروها در هرات توسط افرادی ناشناس هدف گلوله قرار گرفتهاند. بنابر گزارشها، دونفر از نیروهای زن که با یکدیگر خواهر بودند در منطقه ۱۱ شهر هرات هدف قرار گرفتهاند. مسئولان بیمارستان هرات میگویند افراد مجروح تحت معالجه قرار دارند و حالشان خوب است. اما این دونفر شانس آوردند که جان خود را از دست ندادند؛ به دلیل اینکه تابهحال چندین مورد از این نوع اتفاقها گزارش شده است که این نیروها طی آن جان خود را از دست دادهاند. فرصتهای خوبی برای رسیدن به این هدف وجود دارند که تعداد پلیس زن افغان را افزایش دهد و امنیت آنها را تأمین کند. بهطورمثال، دولت افغانستان و سازمانهای بینالمللی اقداماتی را روی دست گرفتهاند تا پلیس «شبهنظامی محلی افغان» را به یک اداره مردمی تطبیقکننده قانون مبدل کنند که همین امر میتواند باعث افزایش تعداد آنها شود؛ زیرا بدون درنظرداشتن تفکرات سنتی نزدیکترین محل برای کار زنان میتواند بهترین محل باشد. دولت افغانستان یک دورنمایی را سنجیده است که تا سال ۲۰۲۴ میزان نیروهای زن در پلیس و نیروهای وزارت داخله این کشور ۱۰ درصد افزایش پیدا کند. جدای از این مسائل دولت افغانستان مسئول است که طبق قطعنامه ۱۳۲۵ شورای امنیت سازمان ملل متحد ـ این قطعنامه که در اکتبر سال ۲۰۰۰ صادر شد سندی بینالمللی درباره زنان و صلح و امنیت است؛ هدفش رشد نقش و نفوذ زنان در موارد گذار از بحران و تقویت مقیاسهای تضمینکننده حقوقبشری است که در نهایت منجر به یک صلح پایدار و درازمدت میشود - امنیت زنان را در اینگونه مشاغل تأمین کند. برای اجرای این قطعنامه هم مشکلاتی مقابل دولت افغانستان است؛ برنامه انتقال مسئولیتهای امنیتی به نیروی امنیتی افغان در سال ۲۰۱۴ به اتمام رسید و از طرف دیگر هم بیشتر نیروهای ناتو افغانستان را ترک کردهاند یا در حال ترک این کشور هستند که کمکهایشان را با خود خواهند برد؛ این یعنی دولت باید بهتنهایی به جنگ گروههای تروریستی برود؛ همین موضوع هم شاید دلیلی شود برای ازیادبردن قطعنامه ۱۳۲۵.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.