|

اسرائیل برنده بزرگ استقلال کردستان

«سایکس-پیکو» در حال دگرگونی و حتی فروپاشی است. درک این امر کار دشواری نیست. از زمان آغاز اشغال «موصل» توسط داعش در سال 2014 میلادی و پیشروی آن گروه برای تشکیل خلافت اسلامی ادعایی و بالاگرفتن بحران‌های قومیتی و فرقه‌ای، زمزمه‌های زیادی مبنی‌بر لزوم تغییر مرزهای سرزمینی در منطقه مطرح شد. دراین‌میان، اقلیم خودمختار کردستان عراق پیشتاز بود. حکومت اقلیم بر این باور بود که توافق‌نامه سایکس- پیکو که به‌طور سری میان بریتانیا و فرانسه در سال 1916 میلادی در خلال جنگ جهانی اول تنظیم شد و خاورمیانه جدید متشکل از کشورهای سوریه، عراق، لبنان و فلسطین را بدون توجه به تفاوت‌های قومیتی، فرهنگی و فرقه‌ای و صرفا در راستای منافع استعماری قدرت‌های خارجی به وجود می‌آورد، خود زمینه‌ساز منازعات قومیتی و تشدید تضادهای میان اقوام خاورمیانه شده است؛ و ازهمین‌رو «مسعود بارزانی»، رئیس اقلیم کردستان عراق، بارها خواست استقلال اقلیم را مطرح کرده است. درحالی‌که آمریکایی‌ها همواره بر لزوم حفظ تمامیت ارضی عراق در قالب فدرال تأکید کرده و آن را عامل تقویت ثبات منطقه قلمداد و اروپایی‌ها نیز در این زمینه همراهی‌شان کرده‌اند، تنها یک رژیم سیاسی از سال‌ها قبل موافق استقلال کردستان و چشم‌انتظار تحقق چنین لحظه‌ای بوده است: اسرائیل. «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر این رژیم، در ژوئن سال 2014 میلادی بلافاصله پس از اظهارنظر آقای بارزانی درباره لزوم برگزاری همه‌پرسی قریب‌الوقوع برای استقلال کردستان اعلام کرد که تشکیل کردستان واحد سبب تقویت ائتلاف میان قدرت‌های «میانه‌رو» در منطقه خاورمیانه خواهد شد. جالب آنجاست که اعلام حمایت نتانیاهو تنها چندروز پس از اعلام ورود اولین تانکر نفت خام تولیدشده در منطقه خودمختار کردستان به بندر «اشکلون» بود. در سپتامبر 2015، روزنامه «فایننشال‌تایمز» گزارشی را منتشر کرد که نشان می‌داد بیش از 75 درصد از سوخت وارداتی رژیم اسرائیل از کردستان عراق می‌رسد. به نوشته این روزنامه، ایجاد کردستان واحد می‌تواند سبب ایجاد جبهه واحدی به‌طور هم‌زمان علیه نیروهای شیعه و سنی شود. با وجود اینکه اسرائیل تقویت همکاری برای جنگ علیه داعش را علت اصلی حمایت از اقلیم دانسته، بااین‌حال، این همکاری فراتر از جنگ علیه تروریسم است. روزنامه «معاریو» اسرائیل در ماه می سال 2015 با انتشار گزارشی نوشت که با توجه به عمق وابستگی دولت اقلیم به تل‌آویو و حمایت اسرائیل از ایده استقلال کردستان، دکتر «نهرو زاگرس»، مشاور حکومت اقلیم، عازم تل‌آویو شد تا با مقام‌های ارشد برای کسب حمایت سیاسی اسرائیل و به‌رسمیت‌شناختن کشور مستقل کردستان مذاکره کند. او در مصاحبه با «معاریو» از همبستگی کُردی با اسرائیل سخن گفته و اشاره کرده بود که تل‌آویو نقش مهمی در آینده کردستان خواهد داشت. همان زمان «آلون بن دیوید»، تحلیلگر مسائل اسرائیل، در معاریو نوشت که دولت کردستان متشکل از بخش‌های کُردنشین عراق، سوریه و ترکیه متحدی رؤیایی برای رژیم اسرائیل خواهد بود. پیشینه روابط امنیتی و نظامی اسرائیل با کُردهای عراق به دهه 60 میلادی بازمی‌گردد. در دهه‌های 60 و 70 میلادی استراتژی «اتحاد پیرامونی» مدنظر «بن گوریون» نزدیکی با کشورهای منطقه و اقلیت‌های قومیتی و مذهبی‌ای بود که در تضاد با منافع کشورهای عربی بودند. پیشمرگه‌ها توسط نظامیان ارتش اسرائیل مورد آموزش قرار گرفتند تا وارد نبرد با دولت مرکزی تحت زمامداری «صدام» شوند که دشمنان مشترکش را یهودیان، ایرانیان و کردها قلمداد می‌کرد؛ این همکاری در دهه‌های بعدی نیز تداوم یافت. علاوه بر بُعد نظامی و امنیتی، استقلال کردستان از نظر جمعیتی نیز برای رژیم اسرائیل اهمیت دارد. یهودیان، ارامنه و آسوری‌ها، مسیحیان مارونی در لبنان، دروزی‌ها و کُردها تنها اقوام غیرعربی هستند که پس از مسلمان‌شدن اکثریت در خاورمیانه در اقلیت باقی مانده‌اند. در نتیجه رژیم اسرائیل نیز که خود را دولتی یهودی و حافظ منافع آنان قلمداد می‌کند، از دیرباز احساس نزدیکی با گروه‌های فوق داشته و در استراتژی بلندمدت، تشکیل ائتلاف و تقویت هر یک از آنان را سبب برهم‌خوردن توازن قوا به‌نفع خودش در مقابل جبهه عربی و اسلامی می‌داند. در واقعیت امر، تغییر جهت ژئوپلیتیک منطقه به سمت تجزیه عراق و کل منطقه به دولت‌های کوچک‌تر به‌نفع رژیم اسرائیل است. مقام‌های اسرائیلی می‌دانند که استقلال کردستان عراق می‌تواند زمینه فعالیت‌های جدایی‌طلبانه در ساير مناطق را فراهم کند. پارادوکس جالبی است؛ اسرائیلی که خود در نتیجه توافق سایکس- پیکو ظهور کرد اینک حامی حکومت اقلیم کردستان عراق شده که خود بیشترین ضرر را از آن قرارداد دیده است. نکته بارز آن است که با وجود نگرانی تمامی پایتخت‌های خاورمیانه نسبت به استقلال کردستان، این رهبران اسرائیلی هستند که با خونسردی در حال تماشای تحولات آن‌سوتر از مرزها در کناره رود سیروان از سواحل مدیترانه‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.