حمله ارتش ترکیه به کُردهای سوریه
به تلافی یک توهم
حمله به یک کاروان نظامی در آنکارا که پنجمین حمله به خاک ترکیه در کمتر از یک سال گذشته بود، سطح بیسابقهای از درگیری را به کشوری آورده که زمانی نهچنداندور به آرامش نسبیاش در میانه آشفتهبازار کشورهای همسایهاش میبالید. شاید بسیاری بر این باور باشند مقابله با چالشهای امنیتی خونینی که جنگ پنجساله سوریه رقم زده، برای ترکیه و کشورهای همسایه سوریه دشوار یا حتی غیرممکن بوده است، اما مگر میتوان سیاستهای عامدانه حزب «عدالت و توسعه» را نادیده گرفت؛ سیاستهایی مثل پایان روند گفتوگو با حزب «کارگران کردستان» (پکک) و آغاز حمله به کُردها، بازگذاشتن مرزهای ترکیه برای عبور و مرور گروههای تروریستی به خاک سوریه و مهیاکردن فضا برای سازماندهی این گروهها در ترکیه و کمکهای مالی و لجستیکی پیدا و پنهان به این گروهها. انکار «پکک» و حزب اتحاد دموکراتیک سوریه حملات اخیر در خاک ترکیه، ازجمله همان حملاتی است که به طور مستقیم غیرنظامیان را هدف قرار داده و معمولا به گروههای تروریستی، مانند داعش نسبت داده شده است. بااینحال دولت ترکیه گروه پکک، یگانهای مدافع خلق (یپگ) و شاخه نظامی حزب «اتحاد دموکراتیک سوریه» (پید) را مسئول حمله روز چهارشنبه که براساس گزارشها 28 کشته و دستکم 61 زخمی برجای گذاشته، خوانده است؛ اتهامی که هر دو گروه آن را رد کردهاند. روز پنجشنبه «احمد داووداوغلو»، نخستوزیر ترکیه مدعی شد یپگ با همکاری حزب کارگران کردستان (پکک) این حمله را انجام داده است. نخستوزیر ترکیه گفت 9 نفر در ارتباط با حمله آنکارا دستگیر شدهاند و شواهد نشان میدهد یک عضو یپگ مسئول آن بوده است. او افزود ترکیه به حمله علیه یپگ ادامه میدهد و از متحدانش انتظار همکاری در این زمینه را دارد. پکک و حزب اتحاد دموکراتیک سوریه، بازوی سیاسی یگانهای مدافع خلق کرد، هرگونه دخالت کردها در انفجار آنکارا را تکذیب کردند و اتهام دولت ترکیه را بهانهجویی برای سرکوب خود دانستند. شدیدترین حملات ارتش ترکیه به مواضع کردها حالا همانطور که انتظار میرفت، درگیریها در مناطق کردنشین ترکیه و شمال سوریه شدت گرفته است. ارتش ترکیه روز گذشته بار دیگر مناطق شمالی سوریه را که کردها در آن سکونت دارند، به گلوله بست. در جنوب شرقی ترکیه نیز سه نفر از نیروهای امنیتی ترکیه در درگیری با کردها کشته شدند. بنا به گزارشها ارتش ترکیه روز جمعه بی وقفه مناطق مرزی شمال و شمال غرب حلب را گلولهباران کرد. در ماههای گذشته حملات دولت ترکیه به مناطق کُردنشین جنوب شرقی این کشور شدت گرفته و اخیرا با بمباران مواضع کُردهای شمال سوریه ادغام شده است. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند با بالاگرفتن درگیریهای ترکیه و کُردها، نیروهای ترکیه احتمالا مداخله زمینی خود در خاک سوریه را آغاز میکنند؛ مداخلهای که در ظاهر برای ایجاد پناهگاهی امن برای پناهندگان یا ایجاد یک منطقه حائل است، اما در واقع هدف اصلی دولتمردان ترکیه متوقفکردن پیشرفت نظامی یگانهای مدافع خلق (یپگ) است که در روزهای اخیر بخشی از مناطق شمالی سوریه را تصرف کردهاند که در امتداد مرز ترکیه است. یگانهای مدافع خلق تنها گروهی در سوریه هستند که هم روسیه از آنها حمایت میکند و هم ایالات متحده و حالا ترکیه آشکارتر از هر زمان دیگری به این گروه حمله میکند. ترکیه «رجب طیب اردوغان» خود را محبوس کرده است و جنگ سوریه و عراق مزایایی برای کُردها داشته که آنکارا انتظارش را نداشت. پیروزیهای کُردهای سوریه چنان دولت عدالت و توسعه را برآشفته که روند صلح خود با پکک را که بسیاری به آن خوشبین بودند، به تمامی رها کرد و سیاست خارجی خود را هم به مرحلهای رساند که از استراتژی پیشین این دولت فرسنگها فاصله دارد. بیشک ترکیه نه میخواهد و نه بهتنهایی میتواند مشکلات منطقه را مهار کند، اما شاید اضافهنکردن درگیریها، منطقیترین انتظاری است که میتوان از دولت عدالت و توسعه داشت. --------------------------------------------------------------- نشست ویژه اتحادیه اروپا و ترکیه مقامهای اروپایی از برگزاری نشست ویژهای میان اتحادیه اروپا و ترکیه برای بررسی بحران پناهجویان در آغاز ماه آینده میلادی خبر دادند. دونالد توسک، رئیس شورای اروپا اعلام کرده رهبران اروپایی و ترکیه در اوایل ماه مارس، حدود 10 روز دیگر نشست ویژهای برای بررسی راههای مقابله با بحران پناهجویان برگزار خواهند کرد. توسک در یک کنفرانس خبری در روز پنجشنبه و در پایان نخستین روز نشست دوروزه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در بروکسل گفت کشورهای شرکتکننده، درباره طرح اقدام مشترکی با ترکیه توافق کردند. ژان کلود یونکر، رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا هم پس از نشست رهبران اتحادیه اروپا در بروکسل تأکید کرد برای اروپا «هیچ جایگزینی برای همکاری خوب، هوشمند و عاقلانه با ترکیه وجود ندارد». صدراعظم آلمان، آنگلا مرکل هم نتیجه این نشست را در راستای تلاشهای خود برای دستیابی به راهحلی مشترک برای مقابله با بحران پناهجویی دانست. کشورهای اروپای مرکزی که مخالف پذیرفتن پناهجویان هستند، روز چهارشنبه اعلام کردند محدودیتهای بیشتری در حوزه شنگن اعمال خواهند کرد، مگر آنکه ترکیه سیاست خود را در قبال پناهجویان تغییر دهد. اتحادیه اروپا پیشتر متعهد شده بود حدود سه میلیارد دلار به ترکیه بپردازد تا در خاک خود پناهجویان را اسکان دهد اما ترکیه میگوید این مبلغ به آن کشور پرداخت نشده و ظرفیت پذیرش پناهجویان بیشتر را ندارد. در سال گذشته میلادی بیش از یک میلیون پناهجو وارد اروپا شدند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.