پس از ۹ سال انتظار
اس- 300ها امروز میرسد
شرق: حدود 9 سال از امضای قرارداد با روسیه میگذرد و امروز (پنجشنبه) بالاخره اولین سامانه اس- 300 را دریافت خواهیم كرد. این خبری است كه خبرگزاری رسمی روسیه به نقل از یک منبع آگاه كه خواسته نامش فاش نشود، اعلام كرده است. براساس همین خبر حسین دهقان، وزیر دفاع كشورمان كه به روسیه سفر كرده بود، نیز در بندر آستاراخان شاهد آغاز انتقال اس- 300ها به تهران خواهد بود. این همان سامانهای است كه شركت همكاریهای صنعتی آلماز در 1979 برای نیروی هوایی شوروی ساخت. مدلهای مختلف این موشك كه سطحبههوا، دوربرد و خودکششی با قابلیت استفاده در تمامی ارتفاعهاست؛ در ابتدا برای رهگیری هواپیماها و موشكهای كروز استفاده میشد؛ اما بعدها توانایی رهگیری موشكهای بالستیك نیز به آن افزوده شد. یكی از جدیدترین مدلهای این سامانه، اس-۳۰۰ پیامیو است كه میتوان آن را یکی از پیشرفتهترین موشکهای زمینبههوای دنیا دانست كه قابلیت انهدام اهداف واقع در ارتفاع حداکثر ۲۷ کیلومتری را نیز دارد. این موشكها كه زمان آمادهسازی آن حدود پنج دقیقه است، همچنین میتوانند همزمان صد هدف را پیگیری کنند و همزمان با 12 هدف درگیر شوند. اس-۳۰۰ها شباهت زیادی به سامانه پدافندی آمریکایی امآیام-۱۰۴ پاتریوت دارند و مدلهای پیشرفتهتر آن میتوانند با تاکتیک «بزندررو» عمل كرده و در شرایط جنگی بقای بیشتری داشته باشند؛ حتی در شرایط ویژه میتوانند به عنوان یک سلاح تهاجمی عمل کنند. قراردادی كه 2007 بسته شد ایران در سال 2007 تصمیم گرفت كه این سامانه را از روسیه خریداری كند و به همین منظور قراردادی به ارزش 800 میلیون دلار با آنها امضا كرد؛ اما این قرارداد بدون تحویل موشكی از سوی روسها فسخ شد. در سال 2010 نیز دیمیتری مدودف رئیسجمهور این كشور در راستای اجرای قطعنامه 1929 شورای امنیت دستور داد كه فروش هرگونه موشك و جنگافزار به ایران ممنوع شود. این مسئله سبب شد كه طرف ایرانی نیز به فكر دریافت غرامت افتد و درخواست خود را مبنی بر غرامت چهارمیلیارددلاری به دیوان بینالمللی داوری بفرستد. واكنش روسها به این درخواست این بود كه تلاش كردند به جای اس- 300ها به ایران سیستم تور ام-1 را بفروشند؛ اما ایران پیشنهاد آنها را رد كرد. گام بعدی ما این بود كه در سال 91 درصدد تولید سامانه مشابهی با نام باور 373 باشیم. یكی دیگر از پیشنهادهای روسیه در این سالها آنتی ۲۵۰۰ بود كه میتواند برای نیازهای ایران مناسب باشد. تفاوت آنتی 2500 با اس-۳۰۰ پیامیو آن است كه اس- 300 مطابق با نیازهای نیروهای دفاع موشکی و آنتی-۲۵۰ برای نیروی زمینی ساخته شده است؛ بههرترتیب بر اساس آنچه محمدجواد ظریف، وزیرامورخارجه كشورمان، در سفری به مسكو گفته بود، ایران به جایگزینكردن اس- 300 با آنتی 2500 تمایل نداشت. فرازوفرودهای دریافت اس- 300 از روسها به جایی رسید كه در فروردینماه سال جاری ولادیمیر پوتین پیرو پیشرفتهایی كه در مذاكرات هستهای ایران و غرب ایجاد شده بود؛ دستور لغو ممنوعیت تحویل این سامانه به ایران را صادر کرد؛ بااینحال اعلام نشد كه كی قرار است موشكهای مذكور را به ما تحویل بدهند. از ابتدای سال 94 تاكنون چندین مقام عالیرتبه ایران، ازجمله علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، علیاكبر ولایتی، رئیس فعلی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام و حسین دهقان، وزیر دفاع، به روسیه رفتند تا مذاكرات و رایزنیهایی میان دو كشور برای امضای یك قرارداد جدید درباره اس- 300ها آغاز شود. مذاكراتی كه اخبار مبنی بر تحویل اس- 300ها نشان میدهد به نتیجه رسیده است؛ اما هنوز درباره ایجاد تغییرات در این قرارداد توضیحی ارائه نشده است. سفیر روسیه نیز روز سهشنبه در حاشیه مراسمی در پاسخ به سؤال «شرق» درباره جزئیات توافق جدید گفت كه ترجیح میدهد به مسائل فنی و جزئی وارد نشده و صحبتی نكند؛ اما او دیدارهای حسین دهقان در روسیه را بسیار اثرگذار توصیف كرد و گفت كه اس-300ها بهزودی تحویل داده خواهند شد؛ درهمینحال خبرگزاری اسپوتنیك به نقل از یك منبع آگاه اعلام كرده است كه انتقال این سامانه امروز و با حضور دهقان در بندر آستاراخان آغاز خواهد شد. توسعه همكاریهای فنی و نظامی به نظر میرسد كه حلوفصل مشكلات موجود درباره پرونده خرید اس- 300 تنها دستاورد فصل جدید روابط ایران و روسیه بعد از توافق هستهای نیست و دو كشور در ادامه همكاریهای بیشتری در حوزه فنی- نظامی خواهند داشت. خبرگزاری اسپوتنیك همچنین به نقل از یك مقام بلندپایه در سرویس فدرال روسیه كه مسئول صادرات تسلیحات مسكو است، اعلام كرد كه روسیه در سال 2016 قراردادی برای فروش جنگندههای سوخو به ایران امضا خواهد كرد. به گفته این مقام روس، ایران تمایل خود را برای خرید جنگندههای سوخو 30- اسام اعلام کرده؛ اما دوطرف اكنون در حال رایزنی درباره این موضوع هستند و قرارداد آن در سال جاری (میلادی) امضا خواهد شد. ایران و روسیه از سال گذشته تاکنون همکاریهای نظامی خود را تقویت کردهاند و احتمالا سفر وزیر دفاع نیز در همین راستا بوده است. سفر دوروزه او به مسکو و انجام مذاکرات دفاعی با عالیترین مقامهای سیاسی و نظامی روسیه دستاوردهای زیادی در تبیین همگرایی دو کشور داشت؛ بهگونهای که پوتین، رئیسجمهوری این کشور، گفت: «همکاریهای راهبردی تهران و مسکو ثباتبخش امنیت منطقهای است». «سرگئی شایگو» وزیر دفاع روسیه، نیز در دیدار با همتای ایرانی خود با اشاره به اینكه امضای موافقتنامه دولتی همکاریهای نظامی دو کشور در ژانویه 2015 در تهران زمینه حقوقی گسترش همکاریهای درازمدت نظامی دو کشور را فراهم کرده است، ابراز امیدواری كرد كه دیدار با دهقان به تحکیم روابط دوستانه نیروهای مسلح دو کشور کمک کند. او همچنین با اشاره به دیدار پوتین و مقام معظم رهبری در تهران گفت كه به توافقهای بهدستآمده در سطوح عالی توجه زیاد داریم. سردار دهقان و دیمیتری راگوزین، معاون نخستوزیر فدراسیون روسیه، نیز در جلسهای كه داشتهاند ضمن تأكید بر گسترش مناسبات در همه حوزهها و تسریع در روند توافقات میان دو کشور، تعامل تهران - مسکو در حوزههای دفاعی و نظامی را عامل مهمی در تثبیت صلح، ثبات و امنیت منطقه دانستند. گفتنی است به گفته «ایگور کوروتچنکو»، رئیس شورای اجتماعی وزارت دفاع روسیه، تهران به ساخت سامانههای پدافند هوایی با کمک روسیه علاقهمند است و مسکو نیز میتواند در تحویل فناوریهای ساخت این سامانهها با تهران مشارکت کند. رئیس مرکز تجارت جهانی تسلیحات روسیه، جنگندههای سوخو-30 نسل 4++ روسی و دستیابی به فناوری سامانههای ناوبری هوایی را از زمینههای موردنظر ایران برای همکاری با روسیه اعلام کرد و گفت که روسیه میتواند بهتدریج و با لغو تحریمها تمام نیازهای ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را برآورده کند. بنا بر گزارشها از روسیه، در پی سفر سردار دهقان، تهران قصد دارد تا هشت میلیارددلار سلاح و تجهیزات از روسیه بخرد. روزنامه روسی «کومرسانت» نوشته است كه ایران فهرست تجهیزات موردنیاز خود را به روسیه تحویل داده و دیدار دهقان با هدف تسریع برخی از قراردادهای کلیدی صورت گرفته است. خبرگزاری روسی «اینترفاکس» نیز میگوید طرفها در حال آمادهسازی «قراردادهای جدید» هستند؛ خرید «سامانه اس- ۴۰۰» از جمله مواردی است که مطرح شده. مجموعههای پدافند موشکی اس- 400 یا تریومف (در طبقهبندی ناتو اس.ای-21) پیشرفتهترین تسلیحات پدافند موشکی روسی است که قادر به هدفقراردادن هواپیماها تا برد 400 کیلومتر و موشکهای تاکتیکی تا شعاع 60 کیلومتری است. تاکنون فقط چین از روسیه این سامانههای پیشرفته را خریداری کرده و هند نیز برای خرید آن مذاکراتی را انجام داده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.