عربستان از برگزاری بزرگترین مانور نظامی منطقه با مشارکت ۲۰ کشور خبر داد
آرامش در بطن توفان
تو گویی فرایند صلح سوریه و وعدهووعیدهای طرفهای روس و آمریکایی مبنیبر برقراری آتشبس سراسری ظرف تنها یک هفته هنوز چندان دور از دسترس نمینمود که از این پس باید شاهد قدرتنمایی نظامی ارتشی 20 ملیتی به رهبری عربستانسعودی باشیم؛ مانوری نظامی که در بحبوحه تلاشهای جهانی برای بهزمینگذاشتهشدن سلاحهای سوری، بهراستی نشان میدهد که مسیر صلح در خاورمیانه، تازه اگر صلحی در میان باشد، هنوز که هنوز است، محکوم به عبور از شعلههای آتش خواهد بود. رسانههای دولتی عربستانسعودی در حالی روز یکشنبه از برگزاری مانور نظامی مشترک 20 کشور اسلامی جهان عرب در «حفر الباطن»، شهری در استان شرقی آن کشور، خبر دادهاند که به ادعای آنان، این مانور بزرگترین نمونه از نوع خود در تاریخ منطقه است؛ ادعایی که باوجود سکوت رسانههای سعودی در قبال جزئیات مانور، با نظر به تعداد کشورهای شرکتکننده، گستره سلاحهای بهکار گرفتهشده و همچنین مدتزمان برگزاری آن که بناست برای سه هفته ادامه داشته باشد، چندان دور از واقعیت به نظر نمیرسد. آژانس خبری دولتی عربستانسعودی ضمن اعلام خبر گردهمایی نیروهای مسلح 20 کشور متحد، ازجمله مصر، اردن، مالزی، پاکستان، تونس و چهار عضو دیگر شورای همکاری خلیجفارس در شهرک نظامی «ملک خالد»، مانور «رعد شمال» را که در چندروز آینده و در سه سطح زمینی، هوایی و دریایی آغاز خواهد شد، پیامی آشکار و صریح مبنیبر عزم ریاض و متحدانش برای مقابله با چالشهای پیشروی منطقه دانسته و خاطرنشان کرده هدف از برگزاری آن چیزی جز حفظ ثبات و آرامش منطقه نیست؛ ثبات و آرامشی که البته مدتهاست در سایه همیندست تحرکات نظامی، نهتنها تقویت نشده، بلکه هرچهبیشتر از دامان رنجور خاورمیانه رخت بربسته است. این اولینبار نیست که ریاض بهعنوان محور تعاملات نظامی کشورهای عرب و اسلامی منطقه، کلاف بحران را پیچیدهتر از گذشته کرده است. از کارزار نظامی جاری آن علیه حوثیهای یمن كه بگذریم؛ همین ماه دسامبر گذشته بود که عربستان با اعلام خبر تشکیل ائتلافی از 35 کشور اسلامی و عرب منطقه برای مبارزه علیه تروریسم، تا مدتی کارشناسان نظامی و استراتژیستهای منطقهای را در تعیین نسبت این ائتلاف با دیگر تلاشهای جهانی، از جمله ائتلاف بینالمللی ضدداعش به رهبری ایالات متحده، سردرگم کرد. هدف از تشکیل این ائتلاف، آنطور که مقامات سعودی مدعی بودند، تبادل اطلاعات، مبارزه با ایدئولوژیهای افراطی و خشونتآمیز و اعزام نیروی نظامی به مناطق تحتمنازعه بود که البته جز پیشبینی برگزاری نشستی مشترک در ریاض در ماه آینده میلادی، تا به امروز هیچ ثمرهای به همراه نداشته است. در نتیجه جای تعجب نیست حتی اکنون که مقامات سعودی آشکارا از خواست خود برای اعزام نیروی زمینی به میدان جنگ سوریه خبر میدهند، چارهای جز تعریف برنامه خود در قالب ائتلاف بینالمللی ضدداعش نمیبینند. ریاض که در هفتههای اخیر و در سایه پیشروی نیروهای ارتش سوریه و جنگندههای روس در مناطق تحتتصرف مخالفان، باری دیگر نقش خود در کارزار هوایی ائتلاف را از سر گرفته، روز شنبه گذشته با اعلام خبر اعزام چندین فروند جنگنده نظامی به پایگاه هوایی «اینجرلیک» ترکیه، آن را جدیدترین اقدام در مسیر گسترش کارزار نظامی خود در سوریه خوانده بود؛ کارزاری که اگرچه در ظاهر معطوف به تضعیف و سپس نابودی «داعش» است، اما با نظر به تعریف گسترده تروریسم از منظر مقامات سعودی و همچنین عقبنشینی روزافزون مخالفان دمشق و بسیاری از دیگر گروههای مسلح سوری، بدونشک اهدافی فراتر از آن را دنبال میکند. با تمام این اوصاف و در شرایطی که به نظر میرسد ارتش سعودی با توجه به اعلام آمادگی وزرای دفاع قطر و ترکیه برای اعزام نیروی زمینی به سوریه، در صورت ورود به خاک آن کشور چندان دستتنها نخواهد ماند، «عادل الجبیر»، وزیر خارجه عربستان، اعلام کرده هرگونه تصمیمگیری در این رابطه منوط به مجوز ایالات متحده است. او که شامگاه یکشنبه به سؤالات خبرنگاران پاسخ میگفت، در حالی اذعان کرد زمانبندی آغاز عملیات زمینی نیروهای ویژه ارتش سعودی به تصمیم فرماندهی نیروهای ائتلاف بینالمللی ضدداعش بستگی دارد که «باراک اوباما»، رئیسجمهوری ایالات متحده، اگرچه همواره بر مخالفت خود با اعزام نیروی زمینی آمریکایی به خاک سوریه تأکید داشته، اما اکنون در برابر اظهارات مقامات سعودی و تُرک سکوت اختیار کرده است. آنطور که پیداست، پنتاگون در حالی هرگونه تصمیمگیری درباره صدور مجوز عملیات زمینی را به تعیین سرنوشت آتشبس توافقشده با مسکو موکول کرده که ریاض، شاید با نگاهی واقعبینانهتر، چشمانداز تیره صلح را مانعی پیشاروی حضور زمینی خود در میدان جنگ سوریه نمیبیند. این دستکم ادعای یکی از دیپلماتهای سعودی است که در گفتوگو با «واشنگتنپست» از باور خود به شکست فرایند صلح و بیصبری مقامات ریاض برای آغاز عملیات زمینی در سوریه خبر داده است؛ باوری که بهزعم این دیپلمات، صبر مقامات آنکارا را نیز برای اعلام حضوری گستردهتر در میدان جنگ سوریه لبریز کرده است؛ بهخصوص که آنان جز داعش و نیروهای متحد دمشق، نام مبارزان کُرد سوری را نیز در صدر فهرست اولویتها دارند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.