مجلس کارآمد و سهم زنان
مرجان کاووسی.عضو شورای مرکزی و رئیس کمیته بانوان حزب اراده ملت ایران
چندماه قبل انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی، از سوی فعالان زن احزاب و تشکلها پیگیری سهم 30درصدی از کرسیهای مجلس به یکی از مباحث پررونق این روزها در فضای انتخاباتی مبدل شد. پرسش اینجاست که این ضرورت چرا وجود دارد و این تلقی نیز از جانب برخی منتقدان این رویکرد وجود دارد که یک نگاه کاملا جنسیتی و فارغ از دیدگاههای شایستهسالارانه در ورای این مطالبه نهفته است که سبب میشود با ورود تفکری زنستیز از مجرای همین سهمخواهی مواجه شویم و گروهی دیگر نیز تخصیص سهمیه را از موانع توسعه بدانند. در توضیح مسائل فوق و پاسخ به نقدهای موجود، باید به مبانی فکری پیگیری این سهم و فرایند شکلگیری این مطالبه توجه ویژه کرد؛ چراکه بدون توجه به این مبانی و برداشتهای سطحی از این مسئله، در مواجهه با آن دچار خطا خواهیم شد. در طول مسیر تکاملی مطالبه این سهم که از درون گروههای متشکل احزاب و فعالان سیاسی زن اصلاحطلب شروع به نضج کرد، نقطه اتکای اندیشههای شکلدهنده مطالبه، در تعریف و شناسایی دقیق مؤلفهها و شاخصهای کارآمدی مجلس بود و رابطه عموم و خصوص مطلقی که بین مفهوم ایدهآلی مجلس و مفهوم کارآمدی آن وجود داشت، مبانی تمرکز بر روی مطالبهای منطقی و حداقلی از کارآمدی مجلس را سبب شد. در تعریف و تحلیل کارآمدی مجلس ضرورت و لزوم افزایش میزان کرسیهای متعلق به زنان، به عنوان جزئی انکارناپذیر از تعریف چنین مجلسی زمینهساز تولد مطالبهای براساس اسناد و برنامههای توسعهای، قوانین موجود و تجارب کشورهای درحالتوسعه قرار گرفت. با مطالعه روند توسعه سیاسی کشورهای درحالتوسعه و درنظرگرفتن شاخصهای توسعه در ایران و جایگاه نگرانکننده کشورمان در دو شاخص توسعه سیاسی و اقتصادی و نیز با توجه به این مسئله مهم که شایستگیها و توانمندیهای زنان در روند توسعه کشور آنگونه که باید به کار گرفته نمیشود، این نتیجهگیری حاصل میشود که باید به دنبال سازوکاری برای افزایش مشارکت سیاسی زنان بود. به دلیل عقبماندگیهایی که در سطح بینالمللی و در شاخصهای توسعه با آن مواجهیم، برای جبران آن در شرایط فعلی با نگاهی واقعبینانه و نیز به دلیل وجود موانع متعدد سنتی، ساختاری و فرهنگی در سالیان دراز، دست زنان از قدرت دور مانده و همین سبب انباشتهشدن بسیاری از مطالبات معطلمانده زنان و به دنبال آن آسیبهای اجتماعی فراوانی شده است که امروز با آن دستبهگریبانیم. بر همین اساس، فکر شد که این سازوکارهای طراحیشده باید مجرای خود را در گروههای سیاسی و احزاب بیابند و راهحل آن، اقدامات تبعیض مثبت احزاب و گروههای سیاسی در ارائه فهرستهای انتخاباتی با درنظرگرفتن سهمیه برای زنان است؛ پس باید به دنبال ایجاد فضایی برای ایجاد پذیرش این دیدگاه در درون تشکلها بود.» باید بدانیم پیگیری تحقق سهمیهبندی برای زنان صرفاً نگاهی جنسیتی نیست و در رویارویی و تقابل با مردان قرار نمیگیرد، بلکه یک فرایند مطالبهمحور است و باور دارد افزایش میزان مشارکت سیاسی زنان و شکلگیری مجلسی کارآمد، هم مدافع منافع کشور است و هم گامی بزرگ در روند توسعه؛ چراکه محرومیت زنان از کسب قدرت (به هر دلیلی) محرومیت کشور از توسعه را به همراه خواهد داشت. مشارکت زنان از سطح تودهای باید به سطح تصمیمگیری برسد که معتقدیم در شرایط فعلی و با وجود موانع بسیار، ازجمله فرهنگ سیاسی کشور و نبود کارکرد درست احزاب به عنوان رکنی که در تأمین بخشی از نیروی توانمند برای قرارگرفتن در ساختار قدرت نقش دارند، ناگزیر باید به روشهای سهمیهبندی جنسیتی و تبعیض مثبت به نفع زنان به صورت مقطعی امیدوار باشیم و در ادامه تلاشها برای زمینهسازی فرهنگی جامعه، توانمندسازی زنان و اصلاح نظامهای انتخاباتی موجود را افزایش دهیم و امیدوار باشیم تا در آیندهای نزدیک سهم واقعی زنان از قدرت آشکار از مجرای طبیعی و در فضایی با وجود فرصتهای برابر و بدون وجود موانع ساختاری و حقوقی تحقق یابد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.