از روزمرگیها
این روزها ترجمه مجددی از کتاب «آداب روزانه» میسن کاری، با عنوان فرعی روز بزرگان چگونه شب میشود، با ترجمه مریم مومنی در نشر ماهی به چاپ رسیده است. پیشتر، این کتاب با نام «عادات و آداب بزرگان» با ترجمه حسن کامشاد در نشر فرهنگ جاوید منتشر شده بود. این کتاب، آنطور که از عنوان فرعیاش هم برمیآید، به عادتهای همیشگی و زندگی روزمره نویسندگان، هنرمندان، فیلسوفان و... میپردازد و به شکلی خلاصه تصویری از زندگی آنها به دست میدهد. در این کتاب، به شرح احوال و عادات کاری یکصدوشصت چهره مشهور جهان پرداخته شده که هر یک در حوزه کاری خودش کاری بزرگ ارایه داده است. میسون کاری، در این کتاب بهواسطه زندگینامهها و خاطرات و نامهها و مصاحبهها و منابعی دیگر، کوشیده تا شرحی کوتاه از خلقوخوی چهرههای حاضر در کتاب به دست دهد. در میان آدمهایی که کتاب به آنها پرداخته ، هنرمندان، فیلسوفان، موسیقیدانان، نقاشان، مجسمهسازان، کارگردانان و دانشمندان دیده میشوند. کتاب هم به سراغ چهرههای مشهور دوران گذشته رفته و هم به معاصران پرداخته است. نویسنده کتاب در بخشی از مقدمهاش درباره این کتاب نوشته: «یکسالونیم، تقریبا هر روز هفته صبحها ساعت پنجونیم بیدار میشدم، مسواک میزدم، فنجانی قهوه درست میکردم و مینشستم به نوشتن اینکه چطور برخی از بزرگترین مغزهای متفکر چهار قرن اخیر دقیقا همین کارها را انجام میدادند؛ یعنی از روزشان چطور استفاده میکردند تا بهترین بازده ممکن را داشته باشند و چه برنامههایی میریختند تا کارشان خلاق و پربار باشد. امیدوار بودم با نوشتن از جزئیات زندگی مادی و روزمره این بزرگان - اینکه کی میخوابیدند و کی میخوردند، کی کار میکردند و کی دچار اضطراب میشدند- بتوانم دریچه تازهای به شخصیت و کارنامه ایشان باز کنم و تصویری کوچک و جذاب از هنرمند بندهی عادت ارائه دهم. ژان آنتلم بریا- ساواران، خوراکشناس فرانسوی، میگوید: به من بگو چه میخوری، تا بگویم که هستی. من هم میگویم بگو چه ساعتی غذا میخوری و بعد هم چرت میزنی یا نه، تا بگویم که هستی. بدینمعنا، کتاب حاضر کتابی سطحی است. درباره شرایط کار خلاق است، نه ماحصل آن. بیشتر درباره فرایند تولید است تا معنای آن. اما ناگزیر کتابی شخصی هم هست. (جان چیور گمان میبرد که حتی نوشتن یک نامه اداری نیز بخشی از خویشتن آدمی را آشکار میکند. آیا اینطور نیست؟) دغدغههای اصلی من در این کتاب مسائلی است که در زندگی شخصی نیز با آنها درگیرم». نویسنده کتاب، این دغدغههای شخصی را در قالب چند پرسش مطرح کرده؛ اینکه چطور میتوان اثری نغز و خلاقانه آفرید و درعینحال از پس مخارج زندگی نیز برآمد؟ و اینکه آیا بهتر است که آدم خود را یکسره وقف خلق اثری کند یا بخش کوچکی از روزش را به آن اختصاص دهد؟ بهعبارتی، این کتاب میکوشد پاسخ دهد که چه رابطهای میان کار حرفهای با زندگی روزمره وجود دارد و این دو چه تاثیری بر هم میگذارند.
فرهنگ تخصصی طنز «فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز»، کتابی است از دکتر محمدرضا اصلانی(همدان) که امسال با ویرایشی جدید از طرف نشر مروارید منتشر شده است. این کتاب، فرهنگنامهای است شامل تمام اصطلاحات و مفاهیم و واژگانی که به طنز مربوطاند، همراه با معادل انگلیسی و شرح و توضیح آنها و نمونههایی از کاربردشان در متون مختلفی که یا طنزآمیزاند و یا طنز یکی از مولفههای آنهاست. نویسنده در انتخاب نمونهها از متون ایرانی معاصر، چه شعر و چه نثر، فراوان استفاده کرده است و همچنین از متون ادبی غیرایرانی. دکتر محمدرضا اصلانی در بخشی از مقدمه ویرایش دوم این کتاب، درباره آن مینویسد: «این کتاب اولین فرهنگ تخصصی طنز در ایران است و تلاش فرهنگنگار در شیوهی تالیف آن بوده تا ضمن درج مطالب تخصصی، برای افراد غیرمتخصص هم این امکان وجود داشته باشد تا این کتاب را بخوانند و لذت ببرند.به این دلیل نوع و مقدار اطلاعاتی که در هر مدخل آمده و به دلیل ارائهی شاهدمثالهای متعدد از ادبیات ایران و جهان، توضیحات تکمیلی، موضوعی و تاریخی و نقلقولهای مرتبط، کتاب فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز از فرهنگهای معمول فراتر میرود و مطالبی را در اختیار مخاطب قرار میدهد که بیشتر جنبهی دایرهالمعارفی دارد».مولف در پایان همین مقدمه از زندهیاد عمران صلاحی بهعنوان کسی یاد میکند که از مشوقان اولیه او در تالیف این کتاب بوده است.در بخشی از مقدمه ویرایش اول این کتاب درباره طنز در ایران میخوانیم: «در انواع طنز، ادبیات فارسی در تاریخ خود پیشینهای غنی دارد، بهطوریکه در هر دوره طنزنویسان برجستهای را مییابیم که هر یک به فراخور حال طبع خود را در این حیطه آزمودهاند. نگارندهی این کتاب بر این باور است که با وجود گنجینههای ارزشمندی که در طنز عملی برای ما به میراث مانده، در تئوری طنز آنطوری که باید کارهای فراوانی انجام نگرفته است. تالیف فرهنگی تخصصی دربارهی واژگان و اصطلاحات طنز، تلاشی در این راستا است». همچنین در این مقدمه درباره نحوه انتخاب نمونهها و مثالها برای هر مدخل و رویکرد مولف در انتخاب و آوردن نمونهها آمده است: «برای انتخاب نمونههای هر مدخل تلاش شده تا در حد امکان از آثار مشهور طنزنویسان مطرح استفاده شود. رعایت اصل بودجهبندی، حکم میکرد تا علیرغم علاقهی شخصی به بعضی از طنزنویسان، در حدی مشخص از نمونهی آثار آنها استفاده، و تا حد ممکن به خواننده فرصت داده شود تا با طیف گستردهتری از نمونهی آثار طنزنویسان آشنا شوند. در ضمن نمونهها و خلاصهی نمایشنامهها کمک میکند تا افراد علاقهمند به طنز حتا اگر گرایشی به مفاهیم نظری طنز نداشته باشند از مطالعهی این کتاب لذت ببرند». از دکتر محمدرضا اصلانی، بهجز این کتاب، تاکنون پنج کتاب در زمینه شناخت و نقد آثار نویسندگان و تئوری طنز و بیش از سی مقاله ادبی و علمی پژوهشی در نشریات گوناگون منتشر شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.