نامهای به مهران مدیری
آزموده را آزمودن خطاست
احمد طالبینژاد
آقای مدیری عزیز، میدانید که من برای شما بهعنوان یکی از آغازگران نمایشهای طنز جدی در تلویزیون احترام قائلم و بهرغم اینکه چند سالی است اصلا فیلم و سریالهای تلویزیون را نگاه نمیکنم، هرگاه برنامهای از شما روی آنتن برود، توبهام را میشکنم. شما و همراهان جوانتان در آن سالها -اوایل دهه 1370، که همه برنامههای شادیبخش این رسانه در تیپهایی مثل «عبدلی» و «صبح جمعه با شما و استفاده از گویشهای محلی بهعنوان مضحکه» خلاصه میشد، توانستید آن فضا را بشکنید و با نمایشهایی که نشان از نوآوری و شناخت خوب از مقوله طنز و مطایبه همراه بود، فضای عبوس جامعه ایران پس از جنگ را متحول کنید و لبخندی واقعی بر لبان مردم بنشانید. سیر کارهای شما را همیشه باجدیت دنبال کردهام و اشاره میکنم به چند نقطه عطف از کارنامه شما ازجمله، نقطهچین، پاورچین، قهوه تلخ، شبهای برره و فصل دوم «در حاشیه» که تا همین چند شب پیش ادامه داشت و اینبار برخلاف فصل اولش که بسیار ناامیدکننده بود، داشت به سوی کمال میرفت که نمیدانم چرا به صورت ناگهانی، قیچیاش کردید یا کردند؟ البته در کارنامه شما علاوه بر نمونههایی که ذکرش رفت، چند ناکامی هم دیده میشود. ازجمله «ویلای من» و «عطسه» و یکی، دو نمونه دیگر که در حد و اندازه شما و گروهتان نبود. علاه بر این یک اشتباه نهچندان کوچک -شرکت در یک مهمانی کاملا سیاسی- هم باعث شد تا شأن و شخصیت هنری شما نزد مردم مخدوش شود. هر چند برخی دیگر هم از این خطاها مرتکب شدند و حالا دارند با حرفهاي ساختگی و دیرهنگام، گناه این خطا را بر گردن دیگران میاندازند. باری، شما هنوز سقوط نکردهاید که آدم از آیندهتان ناامید شود. هنوز هم به رغم همه اشتباهها و خطاها، ازجمله بهترینهای این عرصه هستید. ولی نیاز به استراحت دارید و امیدوارم در آیندهای نهچندان دور، با همان قدرت و قوت پیشین، بازگردید. بهعنوان یک دوستدار شما پیشنهاد میکنم مدتی به مرخصی بروید و با خودتان خلوت و کارنامهتان را مرور کنید. البته میدانم که بچهها بزرگ میشوند و خرج زندگی بالا میرود. نمیدانم چند فرزند دارید و البته و خوشبختانه، جز نزدیکانتان اغلب مردم ازجمله بنده، درمورد زندگی خصوصی شما چیزی نمیدانیم و چه بهتر. اما اگر هم برجهای زندگیتان بالا رفته باشد، دلیل نمیشود که برای جبرانش تحت هر شرایطی و با حداقلها کار کنید. شما با قهر معنیدارتان با تلویزیون در چند سال گذشته و استفاده از بازار خانگی، مخالفت خود را با كساني كه رسانه ملي را بدل به رسانه حزبي كردند، اعلام کردید. آن عرصه، محملی بود که مردم فارغ از ممیزیها میتوانستند محفل سرد خانوادگیشان را گرما ببخشند. مسیری که همچنان ادامه دارد و این شما بودید که دیگران را هم وادار کردید همراهیتان کنند. نمونهاش همین سریال «شهرزاد» که بنده هنوز ندیدهام ولی شنیدهام بازتاب خوبی نزد مردم داشته است. پس چه شد که توبه کردید و به رسانهای برگشتید که با بیخ و بن سلیقه و محافظهکاریهای مسئولانش آشنا بودید؟ آن هم با مجموعهای نچسب و بیبنیاد به نام «در حاشیه» که جدا از حواشی بهوجودآمده برای آن، هیچ امتیازی برای شما و گروهتان به همراه نداشت. چون واضح بود که تنها بر مبنای یک ایده شتابزده دست به کار شدهاید و این ایده قوام لازم را برای خلق نمایشی تکاندهنده از اوضاع بهداشت و درمان در این سال را نداشت و متأسفانه شکست خوردید. بخردانه بود اگر همانجا تمامش میکردید و میرفتید سراغ موضوعی دیگر. البته من از موضوع و مضمون «در حاشیه 2» خوشم آمد و در عین ناامیدی میدیدم که حرکت شما چه از نظر متن و چه به لحاظ اجرا رو به پیشرفت دارد. بگذارید بگویم، کارگردانی شما در این مجموعه از دیگر ساختههایتان یک سروگردن بالاتر بود. برخی این ویژگی را ناشی از عدم حضور خودتان در مقابل دوربین میدانند که البته کموبیش درست هم هست. ولی به یاد داشته باشیم که در مجموعههای موفقتان که به آنها اشاره شد، خودتان هم بازی داشتید و اصلا مردم اغلب شما را بهعنوان یک بازیگر موفق نقشهای طنز میشناسند. اما وقتی هیچ چیزی جای خودش نیست و همهچیز باری به هر جهت پیش میرود- مثل «در حاشیه 1»، شما هم بهعنوان بازیگر، ناتوان جلوه میکنید. مهمترین مشکل «در حاشیه 2» استفاده از شیوههای سطحی بازیگری توأم با لودگی توسط برخی بازیگرانتان بود. ازجمله مثلا عشوههای مشمئزکننده جواد رضویان که هنوز تفاوت بازیکردن با ادادرآوردن را نمیداند و یا فیگور تکراری و چندشآور مهران غفوریان برای نمایش تعجب یا حیرتزدگی با چپوچولهکردن چشمها که واقعا از شما و حتی از خود غفوریان که بازیگر خوبی است، بعید بود. درعوض سیامک انصاری که همیشه خوب بوده، اینبار از خوب هم خوبتر بود. بازی استادانه او چه در قالب دکتر هومن و چه در نقش تیمور، میتواند الگویی باشد برای کسانی که هنوز تفاوت طنز و لودگی را نمیدانند. بههرحال، پخش این مجموعه ناگهان قطع شد و لابد حسابی شما را پکر کرده است. خواهش میکنم مدتی به مرخصی بروید و هنگامی که حالتان جا آمد، با کولهباری از تجربههای پشتسرتان به عرصه رقابت برگردید. مردم ایران شما را دوست دارند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.