انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و ایران
حسن فتحی . روزنامهنگار
رقابتهاي درونحزبی آمریکا برای مشخصشدن کاندیداهای دو حزب دموکرات و جمهوریخواه در ایالات مختلف این کشور در حال برگزاری است. اگرچه باید راهی طولانی برای راهیابی یکی از کاندیداهای دموکرات یا جمهوریخواه به کاخ سفید طی شود اما این واقعیتی انکارناپذیر است که باراک اوبامای دموکرات باید پس از هشت سال جای خود را به رئیسجمهور جدیدی بدهد. در سالهای گذشته خصوصا پس از استقرار جمهوری اسلامی در ایران، همواره یکی از مسائلی که از سوی کاندیداهای ریاستجمهوری آمریکا مورد توجه و مناقشه بوده رابطه واشنگتن با تهران بوده است. به همین دلیل در دوره کنونی نیز یکی از بحثهای داغ میان کاندیداهای دموکرات و جمهوریخواه، موضوع ایران و چگونگی رابطه با تهران است که طرفداران و مخالفانی دارد. بهطوری که دموکراتها خصوصا خانم کلینتون بر استمرار سیاست باراک اوباما در قبال ایران تأکید دارند درحالیکه جمهوریخواهان به نفی آن پرداخته و هرگونه تعامل با ایران را خصوصا در ارتباط با برنامه هستهای و برجام به چالش کشیده و نفی میکنند. هرچند این مسئله را میتوان نوعی رقابت حزبی و داخلی آمریکا برای جلب حمایت لابی طرفداران اسرائیل و عربستان و کمکهای مالی آنها به حساب آورد اما نیاز به ذکر این مسئله است که امروزه ایران خصوصا پس از برجام در موقعیتی قرار گرفته که بههیچوجه قابل چشم پوشی نبوده و نمیتوان آن را در معادلات بینالمللی و منطقهای نادیده گرفت. زیرا پروژه ایرانهراسی که سالها به آن دامن زده میشد پس از برجام ناکام مانده و خریداری ندارد بنابراین آنچه در این مقطع اهمیت دارد تعامل و همفکری با تهران است که جهانیان بر آن تأکید میکنند. این تغییر دیدگاه را در مذاکرات صلح سوریه مشاهده میکنیم. رابطه سیاسی ایران و آمریکا از سال 1883 میلادی آغاز شده و در این سالها خصوصا پس از جنگ دوم جهانی رابطه دو کشور با فرازونشیب بسیار همراه بوده است. در سالهای اخیر نیز دیوار بیاعتمادی لطمه اساسی به روابط دو کشور وارد آورده و آن را بیش از پیش متلاطم کرد. این وضعیت در زمان ریاست جمهوری دموکراتها و جمهوریخواهان استمرار داشته بهطوری که هم جمهوریخواهان و هم دموکراتها از تحریمهای ضد ایرانی حمایت کرده و بر آن مهر تأیید زدند. هرچند امروزه برخی کاندیداهای دموکرات دیدگاهی متفاوت با جمهوریخواهان دارند اما در تمامی این مدت که ایران با تحریم مواجه بود، دو حزب از مقابله با ایران جانبداری میکردند. به همین دلیل نمیتوان یکی را بهتر یا بدتر از دیگری دانست زیرا آنچه برای آنها اهمیت دارد در حقیقت منافع ملی است که سرلوحه فعالیتها و تفکر آنها است. بهطورمثال در جریان جنگ دوم جهانی به دستور روزولت، رئیسجمهور دموکرات آمریکا ارتش این کشور در اشغال ایران همراه با ارتشهای شوروی و بریتانیا مشارکت کرد ولی رئیسجمهور بعدی، هری ترومن که او هم از حزب دموکرات بود، زمانی که ارتش سرخ شوروی از تخلیه ایران خودداری میکرد، اقدام به تهدید استالین برای خارجکردن نیروهایش از ایران کرد تا مانع تجزیه ایران شود. همچنین پس از ماجرای گروگانگیری، نظامیان آمریکا با هدف آزادسازی گروگانها به دستور کارتر دموکرات به ایران حمله کردند که در طبس ناکام ماند و همین گروگانها در زمان ریاستجمهوری ریگان جمهوریخواه آزاد شدند و به کشور خود بازگشتند. این نمونهها گویای این واقعیت است که رابطه کاخ سفید با کشورهای مختلف براساس منافع ملی آمریکا تعریف و توسعهیافته یا محدود میشود؛ بهطور مثال ایران در زمان ریاستجمهوری کارتر دموکرات با تحریم آمریکا مواجه میشود و سالها بعد با ریاستجمهوری اوبامای دموکرات پس از برجام و توافق وین تحریمها لغو میشود. اگرچه مسئله ایران از سوی کاندیداهای دموکرات و جمهوریخواه موردتوجه قرار گرفته و حتی به یکی از نزاعهای انتخاباتی آمریکا تبدیل شده ولی نباید فریب این ادعا را خورد که دموکراتها بهتر هستند یا جمهوریخواهان جنگطلب. در این میان ایران باید به منافع ملی خود فکر و با ترسیم نقشه راه سعی کند از موقعیت بهدستآمده پس از برجام به نحو احسن بهره گرفته و استقلال خود را به رخ جهانیان بکشد. جورج بوش پدر که سالها ریاست سازمان سیا، معاونت ریاست جمهوری و ریاستجمهوری آمریکا را عهدهدار بوده، درباره رئیسجمهور این کشور میگوید «ما نمیخواهیم یک سخنران ماهر انتخاب کنیم. ما سعی میکنیم فردی را انتخاب کنیم که بتواند در این کشور اعتماد و اطمینان به وجود آورد و آن را اداره کند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.