گزارشی از همایش بزرگ مسلمانان با حضور «سیدحسین نصر» در کانادا
«احیای روح اسلامی» در تورنتو
زهرا حسینی، تورنتو: مجمع جهانی RIS) Reviving Islamic Sprit) به معنای احیای روح اسلامی که هر ساله همزمان با تعطیلات کریسمس در مرکز همایشهای مترو در نزدیکی برج سیان تورنتو، برگزار میشود، در سالهای اخیر توانسته، با گردهمآوردن مسلمان از اقشار گوناگون، با سلیقهها، ملیتها و حتی باورهای مختلف، در احیای معنویت، یکدلی، دوستی و صمیمیت موفق باشد. این مجمع، بهویژه در میان جوانان مسلمانی که به دلیل مهاجرت خانواده، دور از جامعه اسلامی پرورش یافتهاند، محبوبیت بسیاری دارد. این مجمع با حضور بیش از 20 هزار نفر مخاطب که در انحصار گروه سنی خاصی نیست، احتمالا بزرگترین همایشی است که با موضوع اسلام برگزار میشود و اسلامشناسان برجستهای از کشورهای مختلف در آن حضور مییابند و به ارائه آرای خود میپردازند. در اهمیت این مجمع همین نکته گواه است که برخی از شخصیتهای برجسته سیاسی کانادا مانند وزرای کابینه نیز در آن شرکت میکنند. امیدواری نخستوزیر کانادا به کمک مسلمانها مراسم امسال که از بیستوپنجم تا بیستوهفتم دسامبر 2015 (4 تا 6 دی) برگزار شد هم با پیام ویدیوئی جاستین ترودو، نخستوزیر جدید کانادا آغاز شد. ترودو، سخن خود را مانند بقیه سخنرانان مجلس، با «سلام علیکم» آغاز کرد و با بیان اینکه در سالهای پیش نیز در این همایش حضور داشته است، آن را برای تبادل ایدهها، برای همگان بسیار مفید ارزیابی کرد. ترودو با ابراز اینکه جامعه کانادا بدون توجه به نژاد، رنگ پوست، زبان، مذهب و باور انسانها و به جای آن با بهاشتراکگذاری ارزشها، آرمانها، آمال و امیدهای افراد ساخته میشود، هر گونه خشونت علیه مسلمانها را محکوم کرد و سخن خود را با این جمله به پایان برد: «با کمک شما مسلمانها، کانادایی قدرتمندتر و بهتر خواهیم ساخت». همچنین برخی از وزیران کابینه و شخصیتهای سیاسی در این مراسم حضور و گفتوگو داشتند که ازجمله آنها مریم منصف بود که به عنوان وزیر مسلمان کابینه ترودو به سخنرانی پرداخت. در این مجمع، محققان برجستهای از کشورها و محافل آکادمیک مختلف حضور مییابند که ازجمله آنها میتوان به «پروفسور سیدحسین نصر»، «مولانا وحیدالدین خان»، محقق و مترجم قرآن از هندوستان، «عمر فاروق عبدالله»، استاد دانشگاههای مختلف در شیکاگو و برخی دانشگاههای کانادا، کاردینال «تئودور مک کاریک» از آمریکا، «شیخ حمزه یوسف» (با نام سابق جرج هانسون) که از استادان و مبلغان مطرح اسلام در دانشگاههای آمریکا است و امروزه رهبر فرقهای صوفیه نیز به شمار میآید و چند شخصیت دیگر، اشاره کرد. تأکید نصر بر تمدن اسلامی و ایران سیدحسین نصر، سخنرانی امسال خود در این همایش را حول محور «معنای زندگی» ایراد کرد. این سخنرانی به مباحثی مانند اراده تام خدا و اراده آزاد انسان، ارتباط داشت. از نکات قابل طرح درباره این سخنرانی نصر، استنادات متعدد به سخنان بزرگان ایران مانند بایزید بسطامی و حافظ و همچنین تکرار پیدرپی نام ایران و تهران در ضمن سخنان او بود. نصر در این سخنرانی همچنین تأثیر تمدن اسلامی در اندیشه جهان غرب را بسیار بیشتر و عمیقتر از تمدنهای دیگر بیان کرد و با این بیت از حافظ که «سالها دل طلب جام جم از ما میکرد/ آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا میکرد» از اینکه نسل جوان امروز تفکر و فلسفه را بیشتر در جهان غرب میجوید، ابراز شگفتی کرد. تمدنی فراتر از فقه و شریعت از دیگرسخنرانیهای تأملبرانگیز در این همایش، سخنرانیای با عنوان «اصلاحات، مدرنیته و اسلام» بود که دکتر شارمن عبدالحکیم جکسون، استاد دانشگاه کالیفرنیا، ایراد کرد. او با تأکید بر اینکه تمدن اسلامی فقط شریعت اسلامی نیست، تصریح کرد: «تمدن اسلامی فراتر از فقه و شریعت، شامل شعر، هنر، فیلم، موسیقی، سبک لباسپوشیدن و سبک زندگی هم میشود و اتفاقا تنها از این مسیر است که میتوان اندیشه اسلامی را به دیگران منتقل کرد». همچنین دکتر عمر عبدالله در سخنانی در این همایش به مسئله مهم «حقوق محیط زیست و طبیعت» پرداخت و گفت: «با وجود اینکه در فرهنگ اسلامی گفته میشود شهر اسلامی، باغ خداست، مسلمانان کمترین توجه را به محیط زیست دارند؛ بنابراین آمار بیشترین تخریب از آن آنهاست». او همچنین از اهمیت حقوق حیوانات در تفکر اسلامی سخن گفت. میزگردی برای ادیان ابراهیمی در دومین روز این همایش هم میزگردی با عنوان «ما همه با هم هستیم: اتحاد [ادیان] ابراهیمی در ادوار مشکلزا» تشکیل شد که صاحبنظران نامآوری از سه دین یهود، مسیحیت و اسلام در آن به هماندیشی پرداختند. ازجمله این چهرهها میتوان به افرادی مانند ربای باتیا یهودی، کاردینال مک کاریک کاتولیک، امام خالد لطیف (امام جمعه در نیویورک)، پاستور باب روبرتز، کشیش کلیسای اونجلیک و دکتر ویلیام وینلی پژوهشگر دین و فعال صلح اشاره کرد. روایت فراسرزمینی از ادیان کاردینال تئودور مک کاریک آمریکایی ـ که مستقیما از سوی پاپ درجه کاردینالی را دریافت کرده است، آشنا به پنج زبان زنده و دارای دکترای جامعهشناسی از واشنگتن دیسی است و به پژوهشهای جدی در زمینه آزادی پیروان ادیان میپردازد ـ در این نشست با بیان اینکه من نیز میگویم «بسمالله الرحمن الرحیم» (به انگلیسی)، توضیح داد ما همه فرزندان ابراهیم هستیم و خدای واحدی هست که فقط نامهای مختلفی دارد، دوست دارد ما با هم باشیم. باب روبرتز، کشیش اونجلیک نیز، در میان سخنان خود در این میزگرد، مهاجرت را موضوعی نیک ارزیابی کرد و گفت: «امروزه هر دینی در هر مکانی هست، باور کنید یا نه، در عربستان سعودی مسیحی هست و در تگزاس مسلمان! البته این چیز بدی نیست، این خارقالعاده است که یک ایده و یک فرهنگ مختص یک مکان جغرافیایی خاصی نیست و هر باوری در هرجای این دنیا پیدا میشود». او اسلامهراسی را غیرعقلانی و بلاهتآمیز خواند و گفت: «آن فرد مسیحی که به اسلام توهین میکند، مشخص است که نهتنها از اسلام بیاطلاع است، بلکه حتی عهد جدید را هم نخوانده است، زیرا عیسی هرگز نگفته به سایر باورها اهانت کن تا آنها را وادار کنی راه تو را بپذیرند». برنامههای حاشیه همایش برنامههای این همایش سهروزه و پرمخاطب، منحصر به سخنرانیها و نشستهای مختلف نبود. امسال هم طبق روال سالهای گذشته، برگزاری کنسرت، بخشی از این همایش بود. در مراسم امسال هنرمندانی مانند سیف آدام خواننده بریتانیایی مسلمان، داود وارنسبی ترانهسرا و خواننده کانادایی، امیر سلیمان و دیگران به ارائه برنامه پرداختند. چهار سال قبل، سامی یوسف یکی از خوانندگان مشهور سالهای اخیر که با خواندن آهنگهای اسلامی به شهرت رسیده، از اجراکنندگان برنامه در این همایش بود. برپایی نماز جماعت، بازار و برنامه مخصوص کودکان از دیگر برنامههای مجمع جهانی احیای روح اسلامی بود. بازار در مکان بزرگی به صورت غرفههای مختلفی برپا شده بود و کالاهای مختلفی اعم از خوراکی، زیورآلات، کالاهای فرهنگی و محصولات اسلامی که در کشورهای مختلف اسلامی تولید شده بود، در آن به فروش میرسید و کنار بازار، مکانی مخصوص صرف غذا و نوشیدنی وجود داشت که به مکانی برای آشنایی، گپ و گفتوگوی دوستانه افرادی با ملیتهای گوناگون، اما مذهب واحد تبدیل شده بود. کنگره «احیای روحیه اسلامی» برای نخستینبار در سال 2003 برگزار شد و از آن هنگام به بزرگترین کنگره اسلامی در کانادا و آمریکا تبدیل شده است. این کنگره هر ساله در فصل زمستان و بهطور مشخص در آخر ماه دسامبر در تعطیلیهای کریسمس برگزار میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.