|

جایگاه فراموش‌شده آموزش در بخش سلامت

حمید خواجه‌پور - کارشناس و تحلیلگر حوزه سلامت

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تمام زیرمجموعه‌هایش، متولی اصلی تأمین سلامت مردم و مراقبت از آن هستند؛ یعنی نه‌فقط در زمینه درمان که در ایجاد سلامت و جلوگیری از ابتلا به بیماری‌ها نیز مسئولیت دارند. اما با بررسی جزء‌به‌جزء بودجه سالانه این وزارتخانه در سال‌های گذشته یا سال آتی، به‌راحتی می‌توان دریافت که اهمّ توجه مسئولان وقت، همواره به سمت درمان بوده و اثری از پیشگیری وجود ندارد. برخلاف کشورهای توسعه‌یافته که سال‌های مدیدی است با پی‌بردن به اهمیت این موضوع در کمک به بالابردن سطح سلامت جامعه و حتی تأثیر در کاهش هزینه‌های تحمیل‌شده بر بودجه کشور که حاصل از تبعات رشد آماری انواع بیماری است، با اولویت قراردادن امور مربوط به پیشگیری و اجرای برنامه‌های بلندمدت در این حیطه، توانسته‌اند نمودار صعودی بسیاری از بیماری‌های غیرواگیر را به نموداری نزولی تبدیل کنند، اما درست مانند مربیان تیم‌های فوتبالمان که به‌دنبال نتایج فوری و مقطعی هستند و به‌هیچ‌وجه به برنامه‌های درازمدت و پایدار نمی‌اندیشند، در این حیطه نیز مسئولان ما همچنان در گیرودار بخش درمان، خود را گم کرده‌اند و با توجه به منطق غالب مدیریتی حاکم بر کشور، منظور از بودجه‌نویسی را در مرحله اول، چگونگی تدارک مخارج روزمره پرسنل و در مرحله بعد، تأمین هزینه‌های مرتبط با اجرای روش‌هایی می‌دانند که در زمانی کوتاه، ثمرات قابل بیان و مشاهده داشته باشند؛ هرچند اثرات آن موقتی و سطحی باشند. به تبع همین رویکرد غلط و درمان‌محور، رکن آموزش نیز (که باید آن را پایه اصلی پیشگیری دانست)، مغفول مانده است. به نظر می‌رسد در این سال‌ها از کلمه آموزش موجود در نام وزارتخانه نیز فقط به آموزش پزشکان و سایر رشته‌های وابسته، توجه و برداشت به مقصود شده و هیچ کوششی به‌جز تک‌مضراب‌های موقتی (آن هم در مناسبت‌های خاص)، در زمینه آموزش همگانی دیده نشده است. شعار «خودمراقبتی» هم خیلی زود به دست فراموشی سپرده شد، چرا که بدون آموزش، خالی از معنا خواهد بود. در آرشیو رسانه‌ها به‌راحتی می‌توان مصاحبه تمام وزیران وقت آموزش‌وپرورش یا بهداشت را دید که دم از اهمیت آموزش بهداشت یا تغذیه سالم در مدارس زده‌اند، اما هرچه جلوتر می‌رویم، باید انتظار داشته باشیم جیب پر از کشمش و نخودچی کودکانمان نیز مانند پدر و مادرشان پر از دارو شود. پرواضح است که چنین کاری نیازمند اختصاص بودجه‌ای درخور و تقویت ارتباطات بین سازمانی و وزارتی از طریق شورای عالی سلامت است. صداوسیما، آموزش‌وپرورش، سازمان تربیت بدنی و تمامی نهادهای مدنی دیگر که به‌نوعی در این وادی دخیل و مؤثر هستند، فقط از طریق این شورا قادرند به‌صورتی هماهنگ و هم‌راستا عمل کنند، اقدام لازمی که همین الان هم برای آغاز آن دیر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.