ارسال آخرین ماهواره «جیپیاس» آمریکا
من کجای زمینم؟
میثم رزاقی
آخرین عضو یک گروه از ماهوارههای جیپیاس نیروی هوایی آمریکا، هفته جاری به فضا پرتاب شد. این ماهواره سوار بر موشک اطلس پنج از پایگاه کیپکارناوال در فلوریدا به مدار ارسال شد. این ماهواره که ساخت شرکت بویینگ است و نیروی هوایی آمریکا آن را پرتاب میکند، دوازدهمین و آخرین بخش از مجموعه ماهوارههای جیپیاس IIF بود. موشک اطلس پنج توسط شرکت «پرتاب متحد» که سرمایهگذاری مشترک میان بویینگ و لاکهیدمارتین است، ساخته شده است. گفتنی است ماهوارههای جیپیاس در ارتفاع حدود 20 هزارکیلومتری مستقر هستند و خدماتی مانند موقعیتیابی جهانی، ناوبری و زمانسنجی را برای شهروندان معمولی و نیروهای نظامی ارائه میکنند. این ماهواره 131میلیوندلاری، به مجموعهای از 30 ماهواره جیپیاس دیگر خواهد پیوست که اولین آنها در سال 1990 ارسال شده بود. گفتنی است رهیاب یا سامانه موقعیتیابی جهانی یا جیپیاس (GPS)، مجموعهای از دهها ماهواره است که زمین را دور میزند و در هر مدار چهار ماهواره قرار دارد. این ماهوارهها، اطلاعاتی مانند عنوان طول، عرض و ارتفاع جغرافیایی را در اختیار کاربرانی که گیرندههای این سیستم را در اختیار داشته باشند، قرار میدهند. پروژه ساخت این سیستم از سال 1973 در آمریکا برای رفع محدودیتهای دیگر سیستمهای ناوبری آغاز شد. طراحی و توسعه و پشتیبانی این سیستم بر عهده وزارت دفاع ایالات متحده است. جیپیاس در همه شرایط، 24 ساعت شبانهروز و در تمام دنیا قابل استفاده است و هیچگونه بهایی بابت ارائه این خدمات دریافت نمیشود. ماهوارههای جیپیاس، هر روز، دو بار در یک مدار دقیق دور زمین میگردند و سیگنالهای حاوی اطلاعات را به زمین میفرستند. سیستمهای مشابهی نیز وجود دارند که در حال استفاده یا طراحی هستند. سیستم مکانیابی روسی مهمترین آنهاست که تقریبا همزمان با جیپیاس آمریکا تکامل یافته، اما از سال 2008 به بهرهبرداری کامل رسیده است. اتحادیه اروپا و کشورهای هند و چین نیز هر یک سیستمهای مشابهی را برای خود ساختهاند. یکی از کشورهایی که بسیار مشتاق است با تکمیل سامانه مکانیابیاش، جایگاهش را هرچه زودتر بین کاربران تقویت کند، روسیه است. سامانه مکانیابی روسیه که گلوناس نام دارد، سرسختترین رقیب جیپیاس آمریکا محسوب میشود. بهتازگی نیز روسیه با پرتاب یک ماهواره دیگر، سامانه مکانیابی خود را که از آن در عملیات بمباران مواضع جنگجویان و مخالفان سوریه نیز از آن بهره میگیرد، کاملتر کرد. وزارت دفاع روسیه روز یکشنبه اعلام کرد موشک سایوز حامل ماهواره مکانیابی گلوناس با موفقیت از پایگاه فضایی «پلستسک» در شمال غرب روسیه به فضا پرتاب شد. براساس گزارش اعلامشده از این عملیات، پرتاب موشک سایوز و جداشدن ماهواره مکانیابی گلوناس مطابق برنامه صورت گرفته است و با موفقیت در مدار مورد نظر فضای پیرامون کرهزمین قرار میگیرد. این چهارمین موشک حامل ماهواره گلوناس است که از پایگاه فضایی نظامی پلستسک، واقع در استان آرخانگلسک روسیه، به فضا پرتاب میشود. سامانه مکانیابی گلوناس بهعنوان سامانه ماهوارهای ناوبری جهانی و رقیب جیپیاس آمریکا که سال 1993 طراحی شد، اطلاعات مربوط به نقاط روی زمین، دریا، آسمان و حتی فضای ماورای جو را با ضریب خطای یک متر به زمین ارسال میکند و از دسامبر 2011 نیز تمام مناطق کره زمین را تحت پوشش قرار داده است. روسیه برای افزایش دقت گلوناس و رساندن سطح دقت این سامانه هم تراز جهتیابی جیپیاس آمریکا تلاش میکند. در زمان حاضر بیش از 30 ماهواره گلوناس در مدار زمین قرار دارد که 24 ماهواره فعال است و بقیه در حال آزمایش یا ذخیره هستند. براساس تأکیدهای «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهوری روسیه، طراحان و برنامهریزان گلوناس موظفند برای اینکه کاربران اطلاعات، این سامانه مکانیابی را انتخاب کنند، خدمات آن را بدون نقص و از نظر کیفیت و قیمت خدمات، بهتر از سامانه «جیپیاس» آمریکا ارائه کنند. براساس اطلاعات رسانههای روسی، سامانه مکانیابی «گلوناس» روسیه درواقع رقیب سیستم «جیپیاس» آمریکاست و از آن میتوان برای مکانیابی در خشکی، دریا، هوا و فضا استفاده کرد. سامانه مکانیابی گلوناس روسیه از اواخر سال 2007 با پرتاب 19 دستگاه ماهواره راهاندازی شد. دسترسی به سیگنالهای غیرنظامی گلوناس رایگان و برای کاربران روس و خارجی نامحدود است. روسیه همچنین برای دقت در انجام عملیات نظامی در سوریه و جلوگیری از ایجاد اختلال عمدی در اجرای بمبارانها، از سامانه گلوناس به جای جیپیاس آمریکا استفاده میکند که براساس گزارشهای اعلامشده، نتیجه خوبی داشته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.