نگاهی به پوستر کفشهایم کو؟
پوستری با اشارات خیلیخیلی کلی
احمدرضا دالوند
پوستر کفشهایم کو؟ ... . با تأکید بر یک چهره و یک چیدمان حروف متقارن و البته دوزبانه، خود را نشان میدهد و اما نه فیلم را. اگر خیلی از سر ارفاق و همراهی قضاوت کنیم این پوستر توفیق این را دارد که بگوید من پوستر بدی نیستم اما هرگز نمیگوید پوستر چیستم و برای چه نیتی ساخته شدهام. پوستر کفشهایم کو، چنین پوستری است، نه بیشتر. همین! همانقدر که پوستر بدی نیست، پوستر خوبی هم نیست. معمولا پوسترهایی که با یک اشارت خیلیخیلی کلی قصد دارند به طرز سربسته فیلم را معرفی کنند (یا نکنند!!!) مانند دیباچهای بر کتابی هستند که مخاطب را به خواندن دعوت نمیکند. این پوستر دقیقا همینطور است: مخاطب را به دیدن فرا نمیخواند. مگر اینکه مخاطب چهره حاضر در پوستر را بشناسد و بپسندد. پرسش این است: آیا سرنوشت فیلم کفشهایم کو در گروی چنین تمهیدی است؟ هرچند، پوستر معمولا نخستین جزء از اجزای فیلم است که کارگردان با مخاطب فیلمش در میان میگذارد اما در واقع، پوستر آخرین عامل فیلم است که وی پس از ساختن اثرش اقدام به سفارش آن میکند. پوستر را میتوان، با اندکی مسامحه، جزء فیلم به حساب آورد، ولی هرگز نمیتوان آن را عضو بدنه اصلی فیلم قلمداد کرد. برای روشنترشدن مضمون کلامم از استعاره دیباچه و مقدمه بهره گرفتم، کمی توضیح لازم دارد: دیباچه کتاب با مقدمه کتاب فرق دارد. مقدمه مدخل بحث است اما دیباچه مدخل بحث نیست. خواندن آن به منزله اولین نگاهی است که شخص قبل از ورود به ساختمان، به کل بنا میافکند. بههرحال، این پوستر، قبل از ورود به ساختمان فیلم، در حد اولین نگاه به کل بنا نیز کاربرد ندارد و در بهترین فرض، ما را به یک اشارت خیلی کلی رهنمون میکند. مگر اینکه بپذیریم که چهره دیدهشده در پوستر ضامن بقای فیلم است و یک نظر بر او یعنی همه فیلم. پوستر کفشهایم کو پیامی بیش از آنچه ذکر شد منتقل نمیکند. پوسترهای کمفروغ، مبهم، درونگرا و فاقد عنصر رسانهای و ارتباطی، بیش از اینکه سطح نازل سلیقه سفارشدهندگان را هویدا کنند- سفارشدهندگانی که به دلیل کارفرمابودن، خود را صاحب همه تخصصها تلقی میکنند - آشکارکننده روابط قوم و قبیلهای، دوست و آشنایی و غیرمسئولانه ارباب این حرفههاست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.