معادله چندمجهولی صلح با طالبان
فریبا پژوه
سرانجام و در پی برگزاری سومین دور از نشستهای چهارجانبه افغانستان، پاکستان، چین و آمریکا، این گروه بر سر یک «نقشه راه» به توافق رسیدند. موضوع گفتوگو با طالبان در حالی در میان تعارفات دیپلماتیک غوطهور است که جنگ پراکنده و متمرکز در پایتخت افغانستان و استانهای اطراف پایتخت بهشدت در جریان است و ابعاد آن هرروز گستردهتر میشود. روز گذشته شهر استراتژیک «سنگین» در ولایت جنوبی «هلمند» بار دیگر در آستانه سقوط قرار گرفت. همچنین در چندروز گذشته استان شمالی «بغلان» که در همسایگی پایتخت قرار دارد، محل جنگ بین نیروهای طالبان و امنیت ملی افغانستان بوده است. چندی پیش دولت مرکزی افغانستان با امضای تفاهمنامهای با طالبان در ولایت بغلان، امنیت این استان مهم را به ریشسفیدان این منطقه سپرد اما به نظر میرسد، طالبان در این فرصت توانستند به تجهیز خود و سربازگیری بپردازند و به جنگ با دولت مرکزی ادامه دهند. به گفته «محیالدین مهدی»، نماینده ولایت بغلان در پارلمان افغانستان، اگر دولت برای بیرونراندن طالبان از شهر بغلان به صورت فوری اقدام نکند، با گرمشدن هوا و تقویت نیروهای طالبان، احتمال سقوط این دو شهر و تسلط طالبان بر شاهراه کابل- شمال وجود دارد. با همه این ناامنیها اما دولت افغانستان نسبت به آینده گفتوگوهای صلح با طالبان خوشبین است. «خیراله آزاد»، معاون سخنگوی وزارت خارجه افغانستان، در گفتوگو با «شرق» با اشاره به حملات نیروهای طالبان به ولایات افغانستان میگوید که طالبان در تلاش هستند تا با بهدستآوردن بخشی از خاک منطقه، دستبالا را در گفتوگوهای صلح با دولت مرکزی افغانستان داشته باشند. آزاد تأکید میکند که افغانستان در جریان گفتوگو با طالبان درباره مسائلی چون حکومت وحدت ملی، آزادیهای اجتماعی و مدنی، آزادی رسانهها و حقوق بشر گفتوگو نخواهد کرد. به گفته او، این مسائل از جمله خطوط قرمز حکومت افغانستان است. معاون سخنگوی وزارت خارجه افغانستان در ادامه میگوید: «اگر طالبان درخواست سیاسی دارند باید اسلحه را کنار بگذارند و خواستهایشان را از طریق مجاری سیاسی بیان کنند. دولت افغانستان برای صلح آماده است و البته این مسئله به آن معنا نیست که ما برنامهای در مقابل گروههایی که تمایل به جنگ دارند، نداریم. درحالحاضر و در نشست چهارجانبه بر سر نقشه راهی که مراحل و گامهای روند صلح این کشور را مشخص میکند، به توافق رسیدهایم. مسئله اصلی برای ما این بود که مسئولیت افغانستان و پاکستان در برابر طالبان در این نقشه راه، مشخص شود و درعینحال کشورهای ایالات متحده و چین هم بهعنوان ناظر در این مذاکرات حضور داشته باشند». به گفته آزاد، دور چهارم نشست چهارگانه اواسط فوریه در کابل برگزار میشود و بهاینترتیب ممکن است در اواخر ماه جاری، اولین دور گفتوگوی حکومت مرکزی افغانستان و طالبان انجام شود. به نظر میرسد نوع نگاه مقامات دولتی افغانستان به گفتوگوهای صلح با آنچه طالبان بهعنوان پیششرط اعلام کرده نسبتی ندارد. طالبان برای شرکت در مذاکرات صلح شروط خود را اعلام کردهاند؛ بهرسمیتشناختن دفتر سیاسی این گروه در قطر، خارجکردن نام رهبران این گروه از فهرست سیاه سازمان ملل و حذف پاداشهای تعیینشده برای بازداشت یا ازبینبردن آنها، آزادی زندانیان طالب و پایاندادن به تبلیغات علیه این گروه. این گروه همچنین گفته است درباره مسائلی که به نیروهای خارجی، بهویژه آمریکاییها مربوط میشود، تنها با آمریکاییها گفتوگو میکند. هرچند روز گذشته ژنرال «جان کمبل»، فرمانده نیروهای آمریکایی و ناتو در افغانستان، اعلام کرد که به طالبان اجازه بازگشت به قدرت را نمیدهیم. بااینهمه به نظر میرسد طالبان تنها مشکل امنیتی امروز افغانستان نیست؛ «داعش» کمکم در حال ایجاد پایگاههایی کوچک و نامتمرکز در این کشور است؛ بهطوریکه طبق اعلام رسمی مقامهای ولایت «ننگرهار» در شرق افغانستان، تنها در چندروز گذشته ۲۸ عضو گروه تروریستی داعش در ولسوالی «اچین» و «کوت» کشته شدهاند. مذاکرات چهارجانبه در افغانستان همچنان ادامه دارد ولی نمیتوان به نتایج گفتوگوهای احتمالی بین طالبان و حکومت مرکزی چندان خوشبین بود. در بهترین حالت اگر گروههای مهم طالب بر سر میز مذاکره حاضر شوند، مشخص نیست که چه خواستهای از حکومت مرکزی دارند. برنامه آنها برای همکاری با دولت مرکزی چیست و آیا اصولا هیچ نقطه مشترکی بین حکومت مرکزی افغانستان و طالبان وجود دارد تا گفتوگویی انجام شود و مذاکرات برای حل اختلافنظرها ادامه یابد؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.