حلقه گمشده انسانیت
سالانه تعداد زیادی از افغانها بهصورت غیرقانونی وارد ایران میشوند؛ افرادی که به دلیل شرایط نامساعد زندگی بعد از جنگ در افغانستان برای کار و زندگی امن راهی ایران میشوند. آنها در این مسیر دچار مشکلات فراوانی میشوند و آخرین آنها قضیه گروگانگیری افغانها توسط افراد شرور داخل مرز ایران و اخاذی از این افراد با مبالغ بالاست. موضوعی که وجود دارد این است که آیا این افراد میتوانند به دلیل اینکه به صورت قاچاق وارد کشور شدهاند، از نهادی شکایت کنند و جویای حقشان باشند یا باید در سکوت و ترس مبالغ اخاذی را پرداخت کنند و دم نزنند. در همین زمینه با حسین احمدینیاز، وکیل دادگستری، به گفتوگو نشستهایم. او میگوید: «حتی اگر این افراد به صورت قاچاق وارد کشور شده باشند، حمایت از حقشان جزء رعایت کرامت انسانی محسوب ميشود».
با توجه به اینکه این افراد به صورت قاچاق وارد کشور میشوند آیا میتوانند درباره احقاقحقشان اقدامی کنند؟ من مواردی مانند چنین موضوعی را با همین روش در قالب گروگانگیری مشاهده کردهام که به نتیجه نرسید. زیرا حضور این افراد در کشور به صورت غیرقانونی است، بنابراین تن به هر امری میدهند. گروگانگیری و اخاذی برخلاف قواعد و حقوق بینالملل و قوانین جاری کشور است. درست است که این افراد به صورت غیرقانونی در کشور حضور دارند، اما این امر دال بر اعمال رفتارهای غیرانسانی نسبت به این افراد نخواهد بود. متأسفانه عدهای سودجو با اطلاع از این موضوع، چنین سوءاستفادههایی را از مهاجران میکنند. موضوعی که در این زمینه وجود دارد، این است که اول: درحالحاضر اساسا هیچ نهاد صنفیای در باب حمایت از این افراد در کشور وجود ندارد. دوم: متأسفانه هیچ نهاد غیردولتیای برای حمایت از این افراد فعالیت ندارد. فقدان نهادهای مدنی حامی این افراد موجب زیان ديدن این اشخاص به صورت دوچندان شده است. در اروپا وقتی آوارگان وارد میشوند، نهادهای صنفی و مدنی بشردوستانه زیادی وجود دارند که از پناهندگان حمایت میکنند. اساسا پناهنده کسی است که برای فرار از رنج حاکم بر شرایط زیستی و زندگی خود در کشوری به نام افغانستان به کشورهای دیگر پناه میبرد. یعنی شرایط زیستی این افراد در کشور خودشان مطابق با استانداردها نیست، همین مسئله موجب میشود که این افراد طعمه باندهای تبهکاری، مافیا و آدمربایی شوند. بنابراین چون نهاد صنفی، اتحادیه و نهادهای مدنی حامی این افراد وجود ندارند، این سکوت متأسفانه دوچندان شده و موجب بروز ستم بیشتر بر افغانها میشود. بنابراین نظام جمهوری اسلامی ایران حسب اصل سوم قانون اساسی و درنظرگرفتن اصل هشتم و همچنین لحاظکردن اصل سوم از اصل 19 الی 42 قانون اساسی موظف به درنظرگرفتن کرامت انسانی افغانهایی است که در کشور ایران ساکن هستند. آنها همکیش ما و بالاتر از آن انسان هستند و نباید اجازه بدهیم در کشورمان چنین ستمی به این افراد بشود. وقتی افغانها به صورت قاچاق وارد کشور میشوند آیا باز هم این امکان وجود دارد که نهادی در حمایتشان تأسیس کنیم؟ بله. صددرصد. ما به نفس مسئله کاری نداریم. این افراد به صورت غیرقانونی وارد کشور میشوند و این خودش یک مورد جداست، اما همین قضیه و ابهام موجب بروز ستم مضاعف بر این افراد شده است. اگر نهاد صنفی با درنظرگرفتن کرامت انسانی از حقوق قانونی این افراد حمایت میکرد، بسیار عالی بود. اتهام این افراد که به صورت قاچاق وارد کشور شدهاند، درست است، اما این موضوع موجب نمیشود افغانها مورد گروگانگیری، اخاذی و ستم واقع شوند. درحالحاضر ایرانیهایی در مالزی هستند که به علت حمل موادمخدر در بازداشت هستند، این وظیفه وزارت امور خارجه ایران است که از این افراد صرفا به دلیل ایرانیبودن دفاع کند. اینکه افغانها با ورود غیرقانونی به ایران مرتکب جرم شدهاند، مسئلهای است که باید به صورت جداگانه رسیدگی شود، اما از کرامت انسانی این افراد باید دفاع شود. پس حلقه مفقوده این ماجرا عدم حمایت دولت افغانستان از این افراد است؟ شکسپیر میگوید: «بودن یا نبودن؟» این دقیقا مصداق وضعیت فعلی کشور افغانستان است. دولت افغانستان چگونه با تمام مشکلات داخلی خود میتواند از مهاجران غیرقانونیاش در کشور دیگر حمایت کند؟ از دیگرسو، اگر شرایط داخلی افغانستان مشکل نداشت، چرا باید این افراد با قبول این خطرات و به صورت غیرقانونی وارد ایران شوند؟! آیا پروندهای درباره گروگانگیری افغانها در مرز ایران داشتهاید که این افراد به حقوق قانونیشان رسیده باشند؟ در صورت طرح دعوي طبق قوانین و مقررات جاری کشور قطعا این موضوع قابلیت رسیدگی دارد. کاری که این گروگانگیران و اخاذان انجام میدهند، جرم است؛ اما اینکه آیا رویه قضائی تابهحال منتج به نتیجه شده است یا خیر؟ باید گفت به علت بیپناهی این افراد و فقدان نهادهای حمایتی، صنفی و مدنی در این زمینه متأسفانه ما آنچنان موفقیتی در این زمینه نداشتهایم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.