|

راهبرد خطرناک نه جنگ نه صلح

رها معتمدي: «باراک اوباما»، رئیس‌جمهور آمریکا، در آستانه افزودن فصل ناامیدکننده دیگری به پرونده سیاست خارجی خود قرار دارد. او بر این باور است که راهبرد نه جنگ نه صلح که دولتش در واکنش به حضور نظامی روسیه در سوریه در پیش گرفته است، موجب جلوگیری از تحمل هزینه‌هایی خواهد شد که ممکن است در صورت اتخاذ یکی از این دو گزینه در سوریه گریبانگیر آمریکا شود. ممکن است این رویکرد خطرناک‌ترین پیامدها را برای واشنگتن به‌دنبال داشته باشد زیرا موجب انتقال پیام ضعف آمریکا برای متحدانش و درعین‌حال انتقال پیام انعطاف‌ناپذیری واشنگتن برای مسکو خواهد شد که همه اینها به‌نوبه خود پیامدی جز تشدید بحران داخلی در سوریه را به‌همراه نخواهد داشت. قبل از حضور روسیه در سوریه، جنگ داخلی در سوریه رویکرد آمریکا را منطقی نشان می‌داد اما حالا طرح جدیدی در حال شکل‌گیری است؛ ایستادگی واشنگتن بر سر اهداف تعریف‌شده خود در برابر مسکو، اما آیا دولت آمریکا یا حامیان خارجی آن درباره نحوه اقدام آمریکا در پیگیری اهداف موردنظر خود در سوریه یا پیامدهای ناخواسته احتمالی به‌خوبی فکر کرده‌اند؟ آمریکایی‌ها «ولادیمیر پوتین»، رئیس‌جمهوری روسیه، را یک خودکامه می‌دانند که ظاهرا دولت اوباما را دور زده است. حمایت پوتین از «بشار اسد»، رئیس‌جمهور سوریه، هم به تیرگی روابط آمریکا و روسیه دامن زده است. ادعاهای مسکو مبنی‌بر تمرکز دامنه حملات خود در سوریه بر مواضع داعش و نیز عدم دخالت این کشور در اوکراین نیز این بی‌اعتمادی را دوچندان کرده است. بااین‌همه با درنظرگرفتن اهداف کلیدی و راهبردی آمریکا در سوریه و در جهان باید گفت، مخالفت همیشگی و ثابت با پوتین نیز منطقی نیست. هدف اساسی آمریکا در سوریه باید بر اصل ممانعت از تسلط داعش بر این کشور استوار باشد. درواقع تعداد اندکی از مردم آمریکا بشار اسد را تهدیدی علیه آمریکا تلقی می‌کنند، چراکه اسد مسئول مرگ بیش از سه‌هزار آمریکایی در حملات 11 سپتامبر نیست. لزوم مبارزه توأم با گروه‌های تروریستی مانند «داعش» و «جبهه النصره» یکی از دلایلی است که دولت اوباما و اغلب کارشناسان خارجی ترجیح می‌دهند تا از حذف دولت و ارتش سوریه صرف‌نظر کنند. چراکه وجود هردو آنها برای مبارزه با گروه‌های افراطی در سوریه الزامی است. پرهیز از دچارشدن به پیامدهای پرهزینه و گرانی که اشتباه دولت «جرج بوش»، رئیس‌جمهوری سابق آمریکا، در سرنگونی دولت عراق گریبانگیر آمریکا کرد، یکی دیگر از دلایل اتخاذ سیاست اعلام‌شده واشنگتن در سوریه محسوب می‌شود. درواقع از همین دیدگاه سخنان «دونالد ترامپ»، نامزد انتخاباتی آمریکا، درست است؛ او می‌گوید، حملات پوتین به مواضع داعش و النصره در سوریه و کمک به نیروهای اسد درواقع با منافع آمریکا در سوریه منافاتی ندارد. اما باید از دیدگاهی دیگر به این قضیه نگاه کرد. حملات روسیه به گروه‌های مورد حمایت آمریکا ضربه‌ای به جایگاه واشنگتن به‌شمار می‌رود، چراکه اجازه‌دادن به پوتین برای اینکه معمار سوریه نوین به نظر بیاید و به‌حاشیه‌راندن آمریکا از همه اینها بدتر است. البته نه روسیه و نه شخص پوتین هیچ‌یک قادر به تشکیل ائتلاف فراگیر ضدداعش یا قادر به حل دیپلماتیک بین‌المللی بحران سوریه نیستند. درواقع پوتین خود بارها تأکید کرده است که سیاست او بدون همکاری با ائتلاف تحت‌امر آمریکا راه به جایی نخواهد برد. پوتین تأکید دارد که مذاکره و مصالحه برای دستیابی به راه‌حلی طولانی‌مدت ضروری است. به عبارت دیگر، مقامات روسی در محافل خصوصی بر این نکته اذعان کرده‌‌اند که خروج اسد از قدرت می‌تواند بخشی از انتقال آرام قدرت از طریق مذاکره باشد. حتی خود بشار اسد گفته است اگر مردم سوریه بخواهند، از سمت خود استعفا خواهد کرد. قطع نظر از چگونگی اعلام نظر ملت سوریه در این خصوص در شرایط جنگ داخلی یا پذیرش این درخواست از سوی اسد، احتمالا رئیس‌جمهوری سوریه آماده خواهد بود تا در چارچوب بخشی از توافق بین‌المللی که روسیه و ایران را شامل شود، از مسند قدرت کنار برود. احتمال تحقق این موضوع در صورت کمک آمریکا بیشتر خواهد شد. دراین‌میان باید گفت حضور نظامی روسیه در سوریه و وابستگی فزاینده اسد به مسکو ممکن است دامنه قدرت اعمال نفوذ روسیه بر بشار اسد و دولت سوریه برای یافتن راه‌حلی از طریق مذاکره را افزایش دهد. از آنجایی که آمریکا و متحدانش کارت‌های زیادی دارند که رو کنند، این کار باید به صورتی انجام پذیرد که بازتابی از منافع و ترجیحات آمریکا باشد و هیچ‌یک از اولویت‌های آمریکا نادیده گرفته نشود. البته این به معنای ایجاد هرگونه ائتلاف رسمی یا غیررسمی با روسیه نیست چراکه این کار با منافع آمریکا مغایرت دارد و برای اغلب متحدان و شرکای واشنگتن، از بروکسل گرفته تا ریاض قابل‌قبول نخواهد بود. منبع: نشنال‌اینترست

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.