توسعه اقتصادی با تکیه بر زنان چرا و چگونه؟
خدیجه جدا.فعال زنان و مشاور استراتژی سازمانها
در دنیای امروز یکی از معیارهای سنجش میزان توسعهیافتگی کشورها در دنیا، سهم خدمات در تولید ناخالص داخلی هر کشور است. در واقع افزایش سهم خدمات پس از گذار از عصر کشاورزی و پس از آن عصر صنعت، به عنوان یکی از مهمترین شاخصهای سنجش توسعه پایدار در یک کشور در نظر گرفته میشود. امروزه به صورت متوسط در حدود 61 درصد از مجموع تولید ناخالص کشورهای دنیا را صنایع خدماتی نظیر آموزش، توریسم، سرگرمی، خدمات فنیوحرفهای، حملونقل، پزشکی و سلامت، مددکاری، مشاوره و ... تشکیل میدهد. دراین بین کشورهای کمترتوسعهیافتهای نظیر کنگو (25درصد) و سیرالئون (28درصد) و همچنین کشورهایی با اقتصاد تکمحصولی نظیر قطر (32درصد) و کویت (35درصد)، کمترین سهم خدمات را در تولید ناخالص داخلی خود دارند. این در حالی است که کشورهایی نظیر هنگکنگ (93درصد)، آمریکا (78درصد) و سایر کشورهای عمدتا اروپایی (در حدود 78درصد) در بالای این لیست قرار گرفتهاند. سهم صنعت خدمات ایران در تولید ناخالص داخلی ایران چیزی در حدود 52 درصد است که پایینتر از میانگین جهانی بوده و باعث شده است که ایران در بین 202 کشور رتبه 144 را به خود اختصاص دهد. این آمار نشاندهنده فاصله بسیار زیاد ایران با سایر کشورهای جهان است که عمده آن به دلیل وابستگی اقتصاد کشور به نفت و همچنین صنایع سخت نظیر خودروسازی، ذوب آهن و... است. همچنین این آمار نشان میدهد که صنایع مبتنی بر خدمات، بازار دستنخوردهای در کشور دارند که میتواند با سرمایهگذاری بخش خصوصی و تسهیل موانع موجود توسط دولت، ارزش افزوده فراوانی را با خود به همراه آورده و علاوه بر آن موجب توسعه اشتغال در کشور شود. ازسویدیگر، براساس آمار بانک جهانی، در سال 2014 میلادی میزان بیکاری در کشور در حدود 12.8درصد برآورد شده است که ازاینبین میزان بیکاری در بین مردان در حدود 11.3درصد و میزان بیکاری در بین زنان در حدود 19.6درصد بوده است. این اختلاف نشاندهنده فاصله بسیار زیاد مردان و زنان در تصدی فرصتهای شغلی مختلف در کشور است. این در حالی است که زنان در حدود نیمی از جمعیت فعال کشور را به خود اختصاص میدهند و دستیابی به توسعه اقتصادی با نرخ رشد بالای پنج درصد در سالهای آتی، بدون درنظرگرفتن این جمعیت فعال امری ناشدنی به نظر میرسد. نرخ پایین اشتغال زنان در فعالیتهای اقتصادی عمدتا به دلیل فرهنگ مردسالاری حاکم در کشور و همچنین وجود مشاغل مردانه در کشور است. آمار ارائهشده در بالا که نشاندهنده سهم پایین بازار خدمات در تولید ناخالص داخلی است، خود مؤید این مطلب است. ازآنجاییکه سایر بخشهای تولید نظیر صنعت، کشاورزی و غیره عمدتا مشاغل سخت و مردانه به حساب میآیند، میتوان با توسعه بخش خدمات، ضمن افزایش قابل توجه در رشد اقتصادی کشور، کمک شایانی به افزایش نرخ مشارکت زنان در توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال برای آنها کرد. شاهد این مطلب میزان اشتغال زنان در مشاغل خدماتی کشور است، بهگونهای که برخلاف سهم پایین زنان در اقتصاد کشور به واسطه نرخ بیکاری بالاتر آنها نسبت به مردان، در بخش خدمات، سهم زنان چیزی در حدود 54 درصد و بالاتر از سهم مردان در این بخش است. این به آن معنی است که زنان میتوانند نقش بسیار بیشتری در توسعه بخش خدمات کشور ایفا کنند. کوتاه سخن اینکه، امروزه یکی از شاخصهای توسعهیافتگی کشورها، افزایش سهم بخش خدمات در تولید ناخالص داخلی آنها است که کشور ایران از این جهت در وضعیت مناسبی قرار نداشته و در آینده بازار مناسبی برای توسعه این بخش در اقتصاد وجود دارد. با توجه به اینکه عمده مشاغل فعال در این بخش، مشاغل صرفا مردانه نیستند، زنان به عنوان نیمی از جامعه فعال کشور میتوانند به شکل اثربخشی در این بخش فعال باشند و بنابراین تأثیر بسزایی در توسعه بخش خدمات کشور ایفا کنند. بنابراین با توجه به بازشدن فضای اقتصادی، دولت با هموارسازی راه در جهت توسعه بخش خدمات در اقتصاد کشور میتواند ضمن افزایش قابل توجه در رشد اقتصادی و شاخصهای رفاه عمومی، از مشارکت زنان در توسعه اقتصادی کشور بیشترین بهره را برده و مسیر را برای بهرهگیری از این بخش از جمعیت فعال کشور هموار کند. بخش خصوصی نیز با توجه به بازار بکر و دستنخورده در این بخش میتواند با سرمایهگذاری در این حوزه و بهرهگیری از نیروی کار خبره و آماده موجود در کشور که بخش عمده آن را زنان تشکیل میدهند، ضمن افزایش سودآوری، نقش مؤثری در افزایش اشتغال و رشد اقتصادی کشور ایفا کند. * کلیه آمار براساس اطلاعات بانک جهانی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.