|

سوال‌های نپرسیده از رئیس‌جمهور

رئیس‌جمهور قول داده بود هر سه ماه یک‌بار با مردم صحبت کند؛ قولی که در دوسال‌واندی گذشته با کمی اغماض انجام شده است؛ اما آخرین گفت‌وگوی زنده رئیس‌جمهور از تریبون صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران پس از چندین رویداد مهم اتفاق افتاد؛ اجرائی‌شدن برجام و برداشته‌شدن تحریم‌ها علیه ایران و سفر رئیس‌جمهور و تیم دولت به اروپا برای استفاده از فرصت‌های پسابرجام. اما چه موضوعاتی باید در این گفت‌وگو بیان می‌شد که مغفول ماند؟

حسین راغفر. اقتصاددان غایب بزرگ گفت‌وگوهای اقتصادی مسئولان در همه سال‌های گذشته و حتی می‌توانم بگویم از زمان جنگ تحمیلی تاکنون، مردم هستند. آنچه به‌عنوان یک اقتصاددان منتظر شنیدن آن بودم، پاسخ‌گویی به مسائل مهم اقتصادی کشور، مخصوصا بیکاری جوانان بود. گفت‌وگوی اخیر رئیس‌جمهور پس از سفر هیأت دولت به اروپا صورت گرفت. آنچه انتظار شنیدن آن را داشتم پاسخ شفاف و مشخص به این سؤال بود که قراردادهای منعقدشده با کشورهای خارجی ازجمله فرانسه چگونه و با چه سازوکاری قرار است معضل بی‌کاری را حل کند؛ البته در زمینه قراردادهای خارجی سؤالات دیگری نیز مطرح است که حتما باید به آنها پاسخ داده شود، زیرا از هم‌اکنون پیش‌بینی‌های نگران‌کننده‌ای درباره آنها وجود دارد که اگر سازوکارهای مناسبی برای این قراردادها تعیین نشده باشد، ممکن است آن پیش‌بینی‌ها محقق شود. آنچه در رسانه‌های داخلی و خارجی درباره محتوای کلی قراردادها انعکاس پیدا کرده است، نشان می‌دهد هدف از انعقاد این قراردادهای اقتصادی تضمین رابطه‌ای است که پس از به‌فرجام‌رسیدن مذاکرات هسته‌ای بین ایران و شش قدرت سیاسی، شکل گرفته. درحال‌حاضر در میان کشورهای مختلف جهان برای ورود سرمایه‌گذار، انتقال فناوری و ایجاد اشتغال در ایران یک رقابت وجود دارد؛ به‌همین‌دلیل رئیس‌جمهور و دولت باید درباره این موضوع توضیح دهند که دلیل انتخاب فرانسه برای انعقاد قرارداد چیست و کشورمان چه استراتژی‌ای در زمینه حضور صنایع خارجی در ایران دارد؟ باید به این سؤال پاسخ داده شود که چه تضمینی برای صنعتی‌شدن کشور در چشم‌اندازی میان‌مدت پس از حضور خارجی‌ها فراهم شده است؟ چه تضمینی وجود دارد که مثلا در زمینه صنعتی مثل خودروسازی، تولید، صددرصد ایرانی و با همان کیفیت خارجی باشد و بتواند نیازهای بازارهای دیگر را نیز تأمین کند؟ با وجود این مهم‌ترین چیزی که رئیس‌جمهور باید درباره آن توضیح می‌داد این بود که برای جلوگیری از مهاجرت سرمایه انسانی کشور -که عمدتا جمعیت دانش‌آموخته کشورمان هستند که در نتیجه ناتوانی دولت‌ها از ایجاد اشتغال پیش‌آمده- راهکارشان چیست؟

سیدحسن موسوی‌چلک مددکار. اجتماعی و جامعه‌شناس سکوت رؤسای‌جمهور در ادوار مختلف در گفت‌وگوهای مستقیم با مردم در حوزه مسائل اجتماعی، تمامی ندارد. واقعیت این است که رؤسای‌جمهور معمولا درباره همه چیز صحبت می‌کنند، جز موضوعات اجتماعی؛ زیرا امنیت در کشور محقق نمی‌شود، مگر در حالتی که جرم و جنایت و آسیب‌های اجتماعی کم باشد؛ اما متأسفانه بی‌توجهی و کم‌توجهی به موضوعات اجتماعی در سخنان رؤسای دولت‌ها به یک رویه تبدیل شده است. این سکوت درباره مسائل اجتماعی، مخصوصا از دکتر حسن روحانی پذیرفته‌شده نیست؛ زیرا ایشان در اولین سخنرانی‌شان پس از تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری بر پیگیری دو موضوع مهم در دوران مسئولیت‌شان تأکید کردند؛ اول معیشت مردم و دوم پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی. ما انتظار داریم همان‌طور که رئیس‌جمهور درباره بد و خوب وضعیت اقتصادی کشور و بد و خوب وضعیت سیاست داخلی یا بین‌المللی کشور سخن می‌گوید درباره بد و خوب حوزه‌های مختلف اجتماعی نیز صحبت کنند و از مردم بخواهند در این زمینه مانند دیگر زمینه‌ها مشارکت کنند. حساسیت رئیس‌جمهور در حوزه‌های اجتماعی باعث می‌شود کابینه او و بدنه دولت نیز نسبت به این موضوع حساسیت بیشتری نشان دهند و سکوتشان در این زمینه، یعنی کنارآمدن با مسائل اجتماعی. دکتر روحانی اگر در زمینه بیمه سلامت حساسیت دارند و به سلامت بدن توجه نشان می‌دهند، باید به سلامت اجتماعی هم توجه داشته باشند. بخشی از این سلامت اجتماعی تحت‌تأثیر آسیب‌های اجتماعی است و بخش دیگرش تحت‌تأثیر مؤلفه‌هایی مانند مشارکت، اعتماد، مسئولیت اجتماعی و... است. متأسفانه در سخنان رئیس‌جمهور نشانی از توجه به حوزه اجتماع نبود؛ و در برنامه ششم توسعه هم که برنامه‌ای پنج‌ساله و نقشه‌راه کشور است، ضعیف‌ترین بخش، بخش اجتماعی بود؛ درحالی‌که توسعه، بدون نیروی انسانی سالم، نیروی ‌انسانی متعهد به قوانین، هنجارها و ارزش‌های اجتماعی، ممکن نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.