بادهای مخالف
انتشار خبر انعقاد قرارداد خرید هواپیماهای جدید توسط ایرانایر در جریان سفر اروپایی رئیسجمهور، اولین سری از خبرهای مهم و خوبی بودند که در حوزه هوانوردی مدتها در انتظار شنیدنش بودیم؛ خریدهایی که طبیعتا فقط بخشی از موج تازه حرکت به سوی نوسازی ناوگان و زیرساخت شرکتهای هواپیمایی کشور است. قطعا باید منتظر خبرهای بیشتری هم از سوی شرکتهای هواپیمایی کوچکتر داخلی و هم تولیدکنندگان اصلی دیگر بازار، مانند بویینگ و بامباردیه نیز بود. دراینمیان، هیجان خریدهای جدید برای حوزه هوانوردی (که سالهاست در انتظار هواپیماهای تازه بود)، ظاهرا به مزاق عدهای خوش نیامده است. طبیعتا در اینکه «اما» و «اگر»ها یا سؤالات زیادی درباره وضعیت و روند نوسازی خطوط هوایی کشور وجود دارد، تردیدی نیست. با وجود این، این اماواگرها، از جنس آن شنیدههای غیرکارشناسی یا غیرمنطقی نیست که به نَقل از بعضی از مسئولان سابق گفته میشود یا خبرگزاریها و شبکههای اجتماعی را پر کردهاند؛ صحبتهایی که گاهی تا آنجا پیش میروند که گویی زبان حال همان دلالانی است که این روزها با قیافههایی درهم نظارهگر تغییر شرایط هستند؛ دلالانی که مهمترین برندگان سالها تحریم ناجوانمردانه بودند و به لطف فرش قرمز، عدهای تا آنجا که توانستند در میانه کارزار بر اسبهای سودآور خود تاختهاند. در شرایط متعارف بازار هوانوردی، چیزی به معنای «درِ پشتی» وجود ندارد و بازار دنیای هوانوردی جمعهبازار دستفروشها نیست که وقت و بیوقت هواپیمایی را خارج از عرف آن نصف قیمت وسط بازار حراج کرده باشند. مگر آنکه یک جای کار بلنگد که آن خود داستان دیگری است. یا قصههای عجیبوغریبی که مثلا درباره افزایش بهای بلیت برخی هواپیماها برای مسافران میبافند. انگار نه انگار صرفه پرواز هواپیماها اساسا براساس نسبت ظرفیت، مسافر و مسافت محاسبه میشود نه قیمت یا نوع هواپیما! اگر از اینگونه جنجالها بگذریم و حتی خبر خرید هواپیماهای جدید را هم نادیده بگیریم، خبرهای خوب مهمتری هم هست. اولین و مهمترین خبر این است که دیگر برای تعمیر نگهداری یا دریافت خدمات با هزار و یک مشکل مواجه نمیشویم و هواپیما مدتها برای یک قطعه ساده یا چگونگی انتقال هزینههای آن، زمینگیر نمیماند. دیگر تعمیرات بسیار گرانتر از رقم واقعی تمام نمیشوند. بهعلاوه، دست دلالان هم از بازار کوتاه یا دستکم کمرنگ میشود و شرکتها میتوانند با فراغ بال و آزادی، مستقیما با سرویسدهندگان و شرکتهای بزرگ حوزه هوانوردی کار کنند. اما ماجرا منحصر به خرید هواپیما نیست. همین حالا از 65 فرودگاه کشور به جز 10 فرودگاه، مابقی به صورت جزئی یا کلی نیازمند بازسازی، تجهیز و توسعهاند. حتی بزرگترین و مهمترین فرودگاه کشور (فرودگاه امامخمینی(ره)) سالهاست که با مشکلات گوناگون برای توسعه فازهای جدید خود دستوپنجه نرم میکند. درنتیجه وقتی همزمان با انعقاد قرارداد خرید هواپیماهای جدید، خبر انعقاد قرارداد توسعه و نوسازی فرودگاهها با طرف فرانسوی را میشنویم، باید آن را به فال نیک گرفت. فراموش نکنیم در سالهای اخیر کشورهای آن سوی خلیجفارس و بهویژه امارات از توسعه فرودگاههای خود و تبدیلشدن به گذرگاه پروازهای بینالمللی چه سود سرشاری را نصیب خود کردهاند. بیربط نیست که «بِترَند گِرَبوُفسکی» (Betrand Grabowski، یکی از اعضای هیأتمدیره بانک DVB آلمان، که به شکل عمدهای در زمینه تأمین فاینانس هواپیما فعال است)، میگوید تهران میتواند استانبول دهه آینده باشد. دراینمیان اگر قرار باشد ایرادی به چندوچون کنونی شرایط توسعه صنعت هوانوردی بگیریم، مشکل نه خریدهاست، نه حتی بهتنهایی به زیرساخت نامناسب کنونی بازمیگردد، بلکه مشکل اصلی در پراکندگی و تمرکزنداشتن سیستم تصمیمگیری و قاطعیت لازم در تعریف چارچوبهای کنونی صنعت هوانوردی کشور است. بهعلاوه، فراوانی شرکتهای کوچک هواپیمایی در شرایطی که همه در هیجان توسعه حوزه هوانوردی کشور هستیم، بهجز خُردترکردن سهم یکدیگر از بازار، چندان نتیجهای به همراه ندارد. شاید اگر در هر کشور دیگری بود، اولین اقدام بسیاری از این شرکتهای کوچک، ادغام و تشکیل شرکتهای بزرگتری با توان مالی، انسانی و مدیریت بهتر بود. بهعلاوه، امنیت سرمایهگذاری روی آنها نیز در نظر شرکتهای بیمهگذار یا بانکها و مؤسسات تأمینکننده منابع مالی برای خرید یا اجاره هواپیما افزایش مییافت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.