|

تک‌نگاشت‌های جشنواره

روز اول: نه در حد جشنواره

محسن خیمه‌دوز

1- اهالی خیابان یک‌طرفه - مهدی باقری (منتخب مستندهای سینما - حقیقت) - مستندی دیدنی است از سابقه خیابان قوام‌السلطنه (سی تیر فعلی) - این مستند با واردشدن به خاطرات اهالی این خیابان، هم تأثیرات حسی از جهان آنها را بر مخاطب ایجاد می‌کند، هم سابقه‌ای از این خیابان تاریخی را به تصویر می‌کشد. 2- برداشت دوم از قضیه اول - پویان باقرزاده - سینمای هنر و تجربه (سینمای غیرمتعارف) - این فیلم به‌عنوان اولین فیلم کارگردان، (که خودش معماری خوانده، تئاتر کار می‌کند و سرپرست گروه «پاپتی‌ها»ست)، شرح ماجراهای متلاشی‌شدن رابطه بین دو زوج جوان است. فیلم دیالوگ‌محور است و دوربین در تمام مدت از یک اتاق خارج نمی‌شود. فیلم را می‌توان تئاتر فیلم‌برداری‌شده یا نمایش‌نامه‌خوانی تصویری‌شده دانست. در فیلم اثری از سینما نیست. زیرا می‌توان از طریق صوت، با ماجرای فیلم ارتباط برقرار کرد و هیچ نیازی به دیدن پرده سینما نیست. فیلم لو باجت است (تولید با بودجه کم) ولی گویا در ذهن برخی به معنای لو آرت یا زیرو مووی (سینما به‌مثابه صفر) است. متأسفانه در ایران جایی برای آموزش‌دادن این نکات سینمایی و فهماندن این تمایزات سینمایی وجود ندارد. 3- گیتا - مسعود مددی - سینمای ایران (فیلم اول بلند داستانی) - با بازیگری مریلا زارعی و حمید آذرنگ - داستان زوجی است که پسر جوانشان در خارج تحصیل می‌کند و رابطه خوبی با مادرش (گیتا، مریلا زارعی) و پدرش (حمید آذرنگ) دارد. پس از مدتی پسر مریض می‌شود و می‌میرد و همه می‌فهمند که از سرطان مرده. گیتا، (مادرش) از مرگ نابهنگام پسرش شوکه می‌شود، اما شوک دوم زمانی پیش می‌آید که می‌فهمد همه می‌دانستند پسر می‌میرد جز او... . در پی فهم چرایی این مسئله، رابطه مرد و زن بحرانی می‌شود. شوک سوم با واردشدن زن دیگری به‌عنوان مادر واقعی پسر، بر گیتا وارد می‌شود و بحران زن و شوهر را شدیدتر می‌کند. بهترین سکانس فیلم، رویارویی مادر فعلی پسر (مریلا زارعی) با مادر واقعی پسر است. فیلم یک ملودرام متوسط است که البته مورد توجه مخاطب عامه‌پسند قرار می‌گیرد. اما ریتم فیلم کند است و با برخی هیجانات درون فیلم هم‌خوانی ندارد. روایت فیلم خطی است. در صورتی که بحران‌های درون فیلم، پتانسیل لازم را برای روایت غیرخطی داشت که البته از آن استفاده نشده است. بازی مریلا زارعی خوب است. گیتا، اولین فیلم بلند کارگردان است. 4- نقطه کور - مهدی گلستانه - سینمای ایران (سودای سیمرغ 1) - داستان چند زوج از طبقه متوسط است که همه آنها دچار انواع فساد و عیاشی‌اند. فیلم فاقد هر نوع جدیت در فیلم‌نامه، دیالوگ‌ها، بازی‌ها، دکوپاژ، تحولات درونی فیلم و کارگردانی است. اهانتی است به زنان (و مردان) طبقه متوسط. (و به نحوی در ادامه همان لمپنیسم سینمایی چند جشنواره قبل است که تم اصلی همه فیلم‌هایش را یا خیانت زنان و مردان به هم تشکیل می‌داد، یا لوده، بنگی، معتاد و دزدبودن زنان طبقه متوسط). هنوز معلوم نیست که منظور از ساخت این فیلم‌های پرت از مسائل جدی جامعه و فاقد هر نوع روایت و نگاه زیباشناختی چیست؟ و با ساخت این فیلم‌ها، که سراسر سیاه‌نمایی علیه طبقه متوسط است (به‌ویژه علیه زنان طبقه متوسط)، قصد دارند ره به کجا ببرند؟ 5- نیمه‌شب اتفاق افتاد - تینا پاکروان - سینمای ایران (سودای سیمرغ 2) - فیلمی با بازی گوهر خیراندیش، آتیلا پسیانی، شقایق فراهانی، رویا نونهالی، ستاره اسکندری، رابعه اسکویی، سینا رازانی و حامد بهداد. داستان فیلم یک ملودرام هندی- ایرانی است. پسر جوانی (حامد بهداد) به زن پسر‌دار بی‌شوهری (رویا نونهالی) علاقه‌مند می‌شود اما اطرافیان مخالف این علاقه‌اند. و دست‌آخر همه‌چیز با خرابی و فاجعه پایان می‌یابد. همه اتفاقات فیلم (از علاقه‌مندی‌ها تا درگیری‌ها) سطحی و بدون دقت دراماتیک انجام می‌شود (مشکل اغلب فیلم‌های داستانی و قصه‌گوی ایرانی). بهداد، به مناسبت‌های مختلف ترانه‌های خواننده‌های قدیمی را می‌خواند و بدون گذراندن هیچ تجربه اگزیستانس، مرتبا به زن ابراز علاقه می‌کند؛ نوعی کنش و واکنش رفتاری که حتی در سطح سینمای عامه‌پسند قصه‌گو هم قابل‌قبول نیست چه رسد در سطح سینمای اندیشه که فیلم در آن حوزه اساسا فاقد ارزش است. فیلم، احتمالا به‌خاطر بازیگرانش و به‌خاطر برخی صحنه‌های طنز یا ترانه‌خوانی بهداد یا صحنه‌های تراژیکش، در گیشه خواهد فروخت حتی با آنکه حاوی آسیب‌های فراوان ساختاری است. بازی حامد بهداد هرچند با بازی‌های شناخته‌شده قبلی‌اش تفاوت دارد و اصطلاحا یک حامد بهداد خجالتی را به نمایش گذاشته، اما به‌دلیل ضعف ساختاری فیلم، در برخی موارد بازی او هم از حالت جدی خارج شده و حالت کمیک به خود می‌گیرد. به‌جز فیلم اول، بقیه فیلم‌های روز اول فاقد ارزش نقادی هستند و فقط به‌خاطر وجود آسیب‌های ساختاری‌شان است که به‌شدت نیازمند پاتولوژی و آسیب‌شناسی‌اند. فیلم‌های روز اول جشنواره سی‌وچهارم، در حد یک جشنواره سینمایی، آن‌هم در سطح ملی، نبودند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.