|

بازنشر اثری از دیدرو

بعد از حدود پنج دهه گفت‌و‌شنودی وهمی

به‌تازگی و بعد از حدود پنج‌دهه «برادرزاده رامو» دنی دیدرو با ترجمه احمد سمیعی توسط شرکت انتشارات علمی و فرهنگی منتشر شده است. این کتاب اولین‌بار در سال 1346 توسط شرکت سهامی کتاب‌های جیبی منتشر شده بود و طبق توضیحی که انتشارات علمی و فرهنگی در آغاز کتاب ارائه داده، قرار است این نشر ضمن ادامه فعالیت‌های مؤسسه سابق، به چاپ مجدد آثار شاخص آن دوران هم بپردازد و براساس همین ایده «برادرزاده رامو» بازنشر شده است. «بردارزاده رامو» یکی از آثار مهم ادبیات جهانی است که شناخت اولیه آن بیش از هرچیز به واسطه ترجمه‌ای بوده که گوته از آن به زبان آلمانی انجام داده بود. در ترجمه فارسی کتاب، یادداشتی درباره این اثر وجود دارد که در آن ضمن اشاره به ترجمه گوته، به این موضوع هم اشاره شده که «این اثر هجایی مشهور»، احتمالا در سال 1762 نوشته شده و پیش از آنکه خود فرانسویان از وجود آن آگاه باشند، به وسیله گوته به آلمانی برگردانده شد. ناشناخته‌بودن این اثر دیدرو تا پیش از ترجمه گوته از آن، تا مدت‌ها این شائبه را به وجود آورده بود که «برادرزاده رامو» اثری از خود گوته است و نه دیدرو. اما گوته در یکی از نامه‌هایش انتساب این اثر به خود را رد کرده و ضمنا نسخه دست‌نویس «برادرزاده رامو» نیز بعد از مدتی کشف می‌شود تا این شائبه کاملا از میان برود. «برادرزاده رامو»، در اصل روایت گفت‌وشنودی است که دیدرو با برادرزاده رامو داشته، گفت‌وگویی که البته خیالی است و در عالم واقع هرگز چنین گفت‌وشنودی وجود نداشته است: «تنها علت و دلیل حضور رامو، ضرورت وجود مخاطبی حی‌ و حاضر است تا مفاوضه‌ای را که به برکت آن مرتب ساختن اندیشه‌ها میسر گردد انگیزه و محرک باشد. این وسیله بیان افکار، به‌خصوص با استادی و چیره‌دستی دیدرو سازگارتر بود و به‌ نیازمندی‌های مربوط به احتجاج بهتر پاسخ می‌گفت. اگر گفت‌وشنود، وهمی است، در ازا، وجود ژان فرانسوا رامو واقعی است؛ لیکن وی نه آن اوباش وقیح و بی‌آزرم و نه آن بافراست روشن‌ضمیری است که دیدرو به ما معرفی کرده است. اگر با اراذل و بدکاران آمیزش دارد، تنها برای تفریح و انصراف خاطر است. جوانی است تن‌پرور که تنها ذوق و قریحه‌اش ذوق و قریحه موسیقی است و در این زمینه نیز پیگیر و باپشتکار نیست؛ برای امرار معاش درس آواز و کلاوسن می‌دهد و برای تمدد اعصاب صندلی‌های قهوه‌خانه‌ای را که پاتوق اوست می‌شکند...»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.