ترکیه و بازگشت به راهحل سیاسی
افشین غلامی: در چندماه گذشته شهرهای ترکیه صحنه درگیری و ناآرامیهایی بوده که پس از نتایج دور اول انتخابات پارلمانی ترکیه به وقوع پیوست و موجب پیروزی بلامنازع حزب اسلامگرای «عدالت و توسعه» به رهبری «احمد داووداوغلو»، نخستوزیر ترکیه، در این کشور شد. آنچه در این مدت مشاهده میشود، گسست سیاسی و خروج از دایره عقلانیت سازش از سوی گروههای عمده درگیر در این ماجراست که نتوانستهاند با رجوع به تفاهم سیاسی به کنش معطوف به مصالح ملی کشور خود دست پیدا کنند. از سویی، راهبردهای استراتژیک «رجب اردوغان»، رئیسجمهور ترکیه و ماجراجوییهایش در منطقه و از طرف دیگر، سربرآوردن نیروی سیاسی و اجتماعی تازه و هویتخواه و آزادیگرایی چون حزب «دموکراتیک خلقها» که آلترناتیوی در برابر حاکمیت تکقطبی و راستگرای این کشور است دو برایند ناهمگون فکری و سیاسی را در صحنه سیاسی ترکیه به میدان آورده که زبان سیاسی متفاوتی در بیان مسائل ترکیه نوین دارند. نگاه کلان عدالت و توسعه، عدول از مرزها و کشورگشایی و فرهنگگشایی است و نگاه دموکراتیک خلقها بهکارگیری نیروهای متضاد عملی و فکری در سامانه قدرت است. حال این تفاوتهای بینشی که به مباحث خارج از ساختار سرزمینی ترکیه نیز پیوند خورده، عمق معادلات سیاسی و تضاد منافع دو طرف را وارد جنگ شهری کرده است. ازاینرو نگاه ایدئولوژیک و شدت عوامل درون و برونسرزمینی راه را بر عملیشدن این عرصه، یعنی آشتی ملی در ترکیه تنگ کرده و بازیگران این مناقشه را در بلاتکلیفی فرو برده است. آنچه مشخص است حزب عدالت و توسعه که بهنوعی سیاستهای جناح افراطی ملیگرای کمالیست را هم رهبری میکند، در برابر حزب دموکراتیک خلقها که تجسم شهری از رفتارهای سیاسی و مدنی حزب «کارگران کردستان» (پکک) است، نمیتواند بهآسانی به تفاهم سیاسی برسد زیرا مباحث داخلی ترکیه به صورت ملموس از طرفی به موضوع سوریه و حضور حزب «اتحاد دموکراتیک» که از احزاب کُرد سوری و نزدیک به حزب کارگران کردستان است مربوط میشود و از سوی دیگر به روابط ترکیه و اقلیم کردستان عراق نیز برمیگردد. بههمیندلیل تعدد بازیگران و مکانهای سیاستگذار کُرد در اطراف حوزه عمل حزب عدالت و توسعه این تشویش سیاسی را برای این حزب به وجود آورده تا در صحنه داخلی به تسویهحساب سیاسی بپردازد و به نحوی نیروهای کُرد داخلی را از میدان بهدر کند و در طرف مقابل با تعامل با کردهای عراقی سنگربندی جدیدی در بازی قدرت خود ایجاد کند. این نگاه دوگانه به مسئله کردها و تشکیل ائتلاف سیاسی و آرایش نظامی در خاک عراق به یارگیری در خارج و سرکوب در داخل معطوف شده است؛ مادامی که ترکیه نتواند وجود بازیگران مختلف کُرد در پهنای مرزها و نیروهای سیاسی و قانونی کُرد در این کشور را برتابد، نخواهد توانست به راهکاری در پایان مناقشات دست یابد. بههمینخاطر برای بازگشت به روند حل سیاسی، حزب عدالت و توسعه ناگزیر است این کثرت بازیگران کرد را درک کند و حزب دموکراتیک خلقها نیز ناچار است در برابر وضعیت جنگی و حالوروز مردم کرد مسئولانه برخورد کند و دو طرف پایبند به راهحل سیاسی شوند. ازسرگیری راهکار سیاسی برای پایان درگیریها و وجود کثرت بازیگران کرد در حوزه داخلی ترکیه از قبیل حزب دموکراتیک خلقها و احزاب کرد دیگر و همچنین وجود شورای رهبری پکک در شروع دوباره پروسه آشتی در صورتی موفق خواهد بود که نقش کاتالیزوری «عبدالله اوجالان»، رهبر زندانی حزب کارگران کردستان، دوباره به روند مذاکرات بازگردانده شود و تسهیلکننده راهکار سیاسی در بین نیروهای امنیتی ترکیه و نیروهای کرد محسوب شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.