در نقد مناظره «غیرمحرمانه»
دیوار کوتاه مُد
ستاره جاوید: درمان تب «ُمد» از طریق مُسکنهایی که ارائه میشود، ممکن نیست. مدیوم مد در ایران، نوظهور است و عرصه، فضایی نو برای کار میطلبد. مد مانند یک گوشت قربانی بیزبان، در میان دستهای علاقهمندان و مدعیان کار فرهنگی، دستبهدست میشود و آنان که فرصت را غنیمت میدانند در تلاشاند در شرایط کنونی که میدان بکر و عرصه تازهای برای خودنمایی مد پیدا شده، خودی نشان دهند و بختی بیازمایند. یکی از این جولانگاهها که دیواری کوتاهتر از مد نیافته، برنامه «غیرمحرمانه» است که پنجشنبهها و جمعهها با هدف واکاوی موضوعات اجتماعی در شبکه دو سیمای جمهوری اسلامی ایران روی آنتن میرود. موضوع این برنامه در روزهای 24 و 25 دی، اختصاص داشت به جریان مد و لباس در ایران که سعی کرد در دو قسمت مجزا، این مدیوم پیچیده، مدرن، نوظهور و کلان را از دو بُعد ملی و فراملی واکاوی کند؛ برنامهای که با فرم «مناظره» و محتوایی تکراری و همیشهشنیدهشده، داعیه جریانسازی درباره موضوعی را دارد که بیش از آنکه به جنجالهای ظاهری نیاز داشته باشد به راهبلد، خبره، دلسوز، کاردان و «اینکاره» مد نیاز دارد. دهه، دهه 90 خورشیدی است؛ برخی تابوهای سخت درباره کلمه فرانسوی مد (Mode)، شکسته شده و جسارت مطرحکردن این کلمه و معادل انگلیسی آن، فشن (Fashion) نرمنرمک در حال جاباز کردن میان اقشار مختلف مردم است. ازاینروست که همه، بهویژه جوانانی که داعیه طراحی مد را دارند ادعای گذراندن دورههای طراحی را در کشورهای اروپایی در حالی مطرح میکنند که پرداختن به صحتوسقم آن را به فرصت دیگری موکول میکنیم. در دهه 90 خورشیدی تب مد همه را گرفته است، همچنانکه در دهه 70 تب گیتار و ترانه «اگه یه روزی نوم تو» به تن جامعه رخنه کرده بود... . مُد کنترلشدنی نیست درباره نقاط مثبت و نقاط ضعف این برنامه، تذکر چند موضوع بسیار مهم که به سرنوشت مستقیم مد و لباس مربوط است، اهمیت پیدا میکند. اینکه برنامهسازان تلویزیون در تلاش هستند به موضوعات کهن مثل «مد در ایران» از منظری جدیتر بپردازند قابلتقدیر و تأمل است اما مسئله زمانی بر یأس درونی مخاطب دامن میزند که همهچیز قربانی چگونگی پرداختن به موضوع میشود و این اغفال میتواند پیکر نحیف مد در ایران را نشانه بگیرد. برنامهسازان باید تکلیف خود را روشن کنند که برای یک دغدغه به نام «مد» برنامه ساخته و بودجهها هزینه کردهاند یا اینکه سوار بر موج این مدیوم نوظهور شده و درگیر تب مد شدهاند آیا واقعا در تمام طول این سالها، ما کم حرف زدیم و کم مباحثه داشتیم؟ فارغ از اینکه فرم برنامه بر «مناظره» استوار است و مخاطب با حرکات نمایشی مجری برنامه - دکتر «محمود احمدیافزادی» که خود اتفاقا چهرهای رسانهای است و پس از حکم رئیسجمهور و تکیهزدن بر مسند ریاست دانشکده خبر، در بورس قرار گرفته و شانس حضور در برنامهای را یافته که ممکن است در حیطه تخصص او نباشد - حضور افراد غیرمرتبط و خویشاوند برنامهسازان که داعیه طراحی مد را دارند و مدعی هستند در خارج از کشور مد را تحصیل کردند! مستقیم یا غیرمستقیم با خردجمعی مخاطبان تلویزیون ارتباط دارد یا خیر؟ عدم توجه به این جزئیات بهظاهر پیشپاافتاده و جدی گرفتهنشده است که میتواند یک مدیوم با ظرفیت مثل مد را تا مرز کپیکاری و غیرضروری قلمدادشدن، پیش ببرد تا جایی که در سالهای اخیر شاهد رزومهسازی و تبلیغات کاذب پیرامون این پدیده نوظهور باشیم که مثل کودکی نوباوه و بیوالدین نرمنرمک قد میکشد و رشد میکند. جنجال نمایشی فرم پرداختن به مضمون نهتنها به ماهیت یک برنامه تلویزیونی انتقاد وارد میکند بلکه بیننده در جایگاه یک مخاطب حرفهای مدیوم تلویزیون و موضوع مد، هاجوواج باقی میماند که قرار است در این برنامه 90دقیقهای که مدام از این شاخه مد به آن شاخه مد میپرد و مباحث کلان و بحثهای بیحاصل مطرح میکند، به کجا برود؟ قرار است در این برنامه چرایی بهبلوغنرسیدن مد و لباس ایرانی - اسلامی مورد بحث قرار گیرد یا اینکه یارکشی شده و قرار است شاهد تسویهحساب دبیر کنونی با دبیر سابق کارگروه باشیم و یک مناظره فرمالیته و سفارشی را شاهد باشیم و در فواصل آن هم مجری برنامه - رئیس دانشکده خبر - با انجام حرکات نمایشی و برخاستن از جای خود، مدام و گلدرشت به مخاطب القا کند که شما شاهد یک مناظره جنجالی هستید و برنامه روال عادی خود را طی میکند و هیچ مميزي در کار نیست! خب که چه؟ فلسفه ساخت چنین برنامه و حرکات تبلیغاتی پنهان در آن، اساسا در چه نهفته است؟ اینکه دبیر کنونی بر مواضع خود پافشاری کند و طرح و تولید را پاشنه آشیل مد معرفی کند و دبیر سابق کارگروه قهرمان اصلی مد را مصرفکننده بداند چه کمکی به رونق و توسعه مد ایرانی و اسلامی میکند؟! اگر قرار است در تلاش باشیم ایران را پایگاه مد کشورهای اسلامی قرار دهیم چرا باید ظرفیتهای بااعتبار موجود در این عرصه به گوشه رینگ رانده شوند. طرح موضوعات کلان همچون قاچاق، بنکداری، کپیکاری، بازکردن درهای بازار ایران روی ترکیه و بسیاری مسائل بیحاصل دیگر و از این شاخه به آن شاخهپریدن و حرفهای کلانزدن بیآنکه راه درمان معقول و قابلپیگردی ارائه شود جز وقت مردم را گرفتن و آنتن تلویزیون را اشغالکردن، حاصل دیگری ندارد. مد کنترلشدنی نیست و چالش اصلی زمانی کلید میخورد که متوجه میشویم سالهاست در اینباره فقط حرف میزنیم. ما میخواهیم ایران پایگاه مد کشورهای اسلامی باشد اما فراموش میکنیم که مد ایرانی- اسلامی امروز به چیزی فراتر از حرفزدنهای مداوم نیاز دارد تا قد بکشد و جولان دهد و سفیر فرهنگی ما در سایر نقاط جهان باشد. ما مد را تبدیل کردیم به یک گوشت قربانی بیزبان و هرجا لازم باشد میان خودمان دستبهدست میکنیم و فراموش میکنیم مد، فرایندی مدام در حال تغییر است و نمیتوان با کلیشههای معمول «مناظره» و «مناظره» و «مناظره» كه به یک چالش جهانی بزرگ اندیشید و مد ایرانی- اسلامی را به کشورهای دیگر صادر کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.