|

ملزومات پرورش نابغه

مرضیه رسولی

مادری، پسرش را در حال شستن کیفش دید و گفت: «مامان‌جان، اونو بده من می‌شورم. برو سر دَرست» و والدین به دختری که از آنها می‌خواست اجازه دهند بخشی از کارهای خانه را بر‌عهده بگیرد، گفتند: «تو الان جز به دَرست نباید به چیز دیگه‌ای فکر کنی». به بهانه درس بچه‌ها، آموزش مهارت‌های زندگی را به بعد موکول می‌کنند و این بعد معمولا هیچ‌وقت نمی‌رسد. بچه‌ها باید درس بخوانند و با هم رقابت کنند و با نمره‌های خوب به کلاس بالاتر بروند و در رشته خوب در یک دانشگاه معتبر قبول شوند. مهارت‌های اولیه زندگی مثل آشپزی و تعمیر وسایل خانه و بازکردن لوله آبی که گرفته شده و عوض‌کردن واشر شیر آب و پریزی که از کار افتاده و راه‌انداختن کولری که تمام پاییز و زمستان خاموش بوده، در هیچ‌کجای این پروسه جایی ندارد. اما درس‌هایی هم که در سیستم آموزشی حال‌حاضر می‌آموزیم ناکارآمد است و به کاری نمی‌آید. در مدرسه هفت‌سال عربی خواندیم و شش‌سال انگلیسی و وقتی فارغ‌التحصیل شدیم بدون کمک‌گرفتن از کلاس‌های خصوصی نتوانستیم یک جمله درست به عربی و انگلیسی بگوییم و آن‌همه معادله ریاضی در کتاب‌ها دفن شد و هیچ راهی به زندگی‌مان پیدا نکرد. این شاهکار سیستم آموزشی ماست؛ شاهکاری که خیلی از والدین آن‌قدر جدی‌اش می‌گیرند که به‌خاطرش آموختن ملزومات اولیه زندگی را که بخش مهمی از تربیت بچه‌هاست، از آنها دریغ می‌کنند. برای اغلب آنها تربیت با ادب یکی گرفته می‌شود. همین که مؤدبانه با دیگران صحبت کنی و به بزرگ‌ترها و عقایدشان احترام بگذاری و روی حرف والدینت حرف نزنی و بعد از بیدارشدن تختت را مرتب کنی و لیوان چایت را بعد از استفاده در سینک بگذاری و جوراب‌هایت را روی زمین نیندازی و به‌موقع به خانه بیایی و سیگار نکشی و رفیقت را به فامیل ترجیح ندهی یعنی تربیتت کامل است و فرزند صالح پدر و مادرت هستی. اگر هم روزی تو را در حال آشپزی یا شستن ظرف‌ها و پاک‌کردن شیشه‌ها ببینند از این لطف بزرگی که در حق آنها کرده‌ای به وجد می‌آیند و هم‌زمان حسرت می‌خورند که حتما انجام این کارها باعث شده از درس عقب بیفتی. مهارت‌های ساده زندگی چنان پیچیده شده که برای هرکدام باید از بیرون متخصص صدا زد. یک هفته شیر آب چکه می‌کند و کسی بلد نیست واشر را عوض کند، چون نمی‌داند کارکرد واشر چیست و چطور باید جریان آب را قطع کند و اصلا کنتور آب کجای خانه است و دست‌آخر زنگ می‌زند به تعمیرکار و او می‌آید و ظرف پنج‌دقیقه واشر را عوض می‌کند و 30‌هزارتومان می‌گیرد و می‌رود. برای عوض‌کردن پوشال‌های کولر زنگ می‌زند به تعمیرکار و به‌خاطر ترس از خطر برق‌گرفتگی بی‌خیال عوض‌کردن لامپ سوخته می‌شود تا یک آدم نترس به دادش برسد. بعضی می‌گویند این روشی است که والدین بچه‌ها را مدت‌زمان بیشتری وابسته به خود نگه دارند تا فکر نکنند می‌توانند بدون آنها از پس همه‌چیز بربیایند یا آن‌قدر همه کارها را زنانه و مردانه می‌کنند که عملا زن بدون مرد و مرد بدون زن نتواند زندگی کند. در توجیه کم‌کاری خود می‌گویند یادگیری همه اینها کاری ندارد که آدم نگرانش باشد. هم پول هست و هم گوگل. بهتر است مغزمان را از این چیزها انباشته نکنیم چون بعدا برای کارهای دیگر لازمش داریم. اما اینشتین هم هرگز به خود چنین نگفت. از آشپزی تا روشن‌کردن ماشین لباس‌شویی و ازبین‌بردن لکه چای از روی لباس را از گوگل بپرس. همیشه مثل کسی که نقص ‌عضو دارد به این موتور وابسته باش و بگذار همه‌چیز بیرون تو باقی بماند و برای انجام هر کاری به آن مراجعه کن و نگران و خجالت‌زده این نباش که به‌عنوان آدم بالغ نتوانی بدون راهنما از پس کار ساده‌ای بربیایی، چون همه مثل همیم و دلیلی برای شرمساری وجود ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.