پیشافتادن خارجیها
رضا آشفته: در این روزها گوی سبقت را در بخش بینالملل آثار خارجی ربودهاند و در میان آثار ایرانی، جنایت و مکافات کار ایمان افشاریان انگار که زبانزد شده باشد، بهدلیل آنکه برداشت زیبایی از شاهکار داستایفسکی است که به شیوه نیمهموزیکال اجرا شده است. پرده اول: آنچه ديديم در شامگاه دوشنبه پنجم بهمن، دو نمایش دیدهام که هریک بهنوعی جذاب بوده اند. یکی من- مدهآ نوشته و کار سالومه یوگیلدزه از گرجستان و دومی هیولا کار لارنت فرانی از فرانسه. من- مدهآ برداشتی آزاد از مدهای اوریپید یونان باستان است. آن نمایش کهن، امروز به شیوهای دیگر که بیانگر زمانه ماست، با دراماتورژی نوین همخوان و هماهنگ شده است؛ البته همچنان پایبندی به آن قصه هست و درواقع آن پیرنگ تبدیل به ضدپیرنگی شده و از آن حالت خطی به حالت برهمریخته و نئواکسپرسیونیستی درآمده است. سالومه یوگیلدزه میخواهد و میتواند خوانش دگرگونهای را بهنمایش بگذارد. او اتکایش به روایتگری است و برای این منظور مدهآ را در مرکز ثقل روایتها میگذارد و در دو رأس دیگر این مثلث پرهیاهو عروس تازه و یکی از کلفتها را میگذارد. همه اینها راوی بخشهایی از مدهای اوریپید هستند و البته آن منطق و روال خطی وجود ندارد؛ بلکه هرکدام بهصورت پراکنده و سیال در این مکان که باید خانه مدهآ باشد حضور دارند و از این متن میگویند. واگویههایی که دردانگیز است؛ چون نه خیانت زیباست و نه انتقام و ای کاش سویهای از این ماجراجوییها گذشت بود و شاید این پایان آن جاذبه کلاسیک را نداشته باشد؛ اما طور دیگری نگاه ما را در مواجهه با نیروی شر موجود در انسان رهنمون میکرد. یعنی جای خالی این حس وجود دارد که بشود آدمها را طور دیگری مقابل اینهمه ترس و تهدید آگاه کرد. هیولا نمایشی برای کودکان است و به شیوه عروسکی... البته عروسکی مستقیما حضور ندارد؛ بلکه همه چیز در لحظه بر اساس استفاده از ملحفه، پتو و لحاف ساخته و پرداخته میشود. شاید وجه سرگرمکنندگی در هیولا چیره باشد؛ اما نمایش برای خود کارکردی آموزشی و تربیتی هم خواهد داشت؛ چون توصیههای نمایشی نیز میکند، برای اینکه در بازی با عروسکها میتوان همه ترسها و گریزها و کمبودها را رفع و رجوع کرد. نمایشی که دلش میخواهد در نگاه اول خندهآور باشد و اینبار نمایشی را دارد که از پس چنین فضایی برآید. در مرحله بعد هدفگرفتن ترس از تاریکی و سایه اشیاست که همه بچهها کم و زیاد درگیرش هستند. فقط کافی است این ذهنیت برای کودک بهوجود آید و بهترین روش همین تلقین به شیوه بازی با عروسک است که این مفاهیم را ساده میکند و میشود باور کرد که واقعا این هیولاهای ساختگی در جوار ما میتوانند باشند. این بازی است که هم ترس را القا میکند و هم ضد آن را که چیرهشدن بر ترس است. پرده دوم: آنچه مي بينيم امروز چهارشنبه هفتم بهمن، محمد رحمانیان و ایوب آقاخانی از کارگردانهای شناختهشدهای هستند که یکی با نمایش «دعوت به دو نمایش همراه» و دومی با «تکههای سنگین سرب» در جشنواره حضور دارند. در این روز خارجیها حضور ندارند و انگار استراحت خوردهاند. از میان چهرههای جوانتر هم شهابالدین حسینپور با نمایش تپانچه خانم که از متون محمدامیر یاراحمدی است حضور خواهد داشت. این دو، پیش از این، نمایش موفق بیوههای غمگین سالار جنگ را اجرا کردهاند و این بار هم میشود این نمایش را جذاب دانست؛ چون هم زمان مناسبی برای تمرین آن صرف شده است و هم موضوعش زیباست؛ چون اخترالسلطنه میخواهد شهرش را متمدن کند و بههمیندلیل کلکسیونی از تپانچه را گردآوری کرده و پافشاری میکند هرچند قوانینی وضع میشود که ابتدا حمل و تیراندازی و بعد نگهداری اسلحه ممنوع میشود!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.