انتخابات مجلس
رقابت میان منافع فردی و جمعی
میثم مشایخ -عضو حزب اتحاد ملت ایران
افراد جامعه عموما با انگیزههای متفاوتی که بعضا به طور کلی مواردی از آن در میانشان مشترک است، دست به انتخاب میزنند؛ از جمله در انتخاباتهای شوراهای شهر و مجلس شورای اسلامی که مدنظر این نوشتار است. انتخابات شوراهای شهر و مجلس شورای اسلامی از آنجایی که پیوند نزدیکی میان شهروندان و کاندیداها برقرار میکند و بهتبع آن، خواستهها و مطالبات، مصداقیتر، خُردتر و معطوف به فرد میشود، دلایل و انگیزهها برای انتخاب را پررنگتر و نمایانتر میکند.فارغ از انگیزههای قومی و قبیلهای در رفتار و تصمیمگیریهای انتخاباتی شهروندان، انگیزهها و جهتگیریهای سیاسی و اقتصادی نیز در انتخاب شهروندان و گرایش آنها به سمتوسوی کاندیدایی خاص تأثیرگذار است که در اینجا مقصود از انگیزههای اقتصادی، تأمین منافع اقتصادی و معیشتیِ فردی است که ممکن است با پیوستن به کمپین انتخاباتیِ یک کاندیدای خاص برای آن فرد محقق شود. انگیزههای سیاسی در میان شهروندان، بیشتر در جوامعی برجستهتر است که دارای ساختاری حزبی و تشکیلاتی در فرایندهای انتخابی و انتخاباتی هستند و انگیزههای معیشتی نیز زمانی نمایان میشود و محور رفتار انتخاباتی شهروندان قرار میگیرد که شرایط اقتصادی و معیشتی در آن جامعه در وضعیتی نامطلوب قرار داشته باشد.اکنون شرایط اقتصادی و معیشتی جامعه ما در وضعیتی مطلوب نیست. اگرچه امید است در فضای پسابرجام و با مجلسی توانمند در کنار دولت، از وضعیت موجود به وضعیتی مطلوب برسیم، اما وضعیت موجودِ اقتصادی و معیشتی جامعه درحالحاضر، وضعیتی نامطلوب است. در واقع ذهن افراد، درگیرِ تأمین معیشت برای امروز است. در این وضعیت که دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی را پیشِرو داریم و کاندیداهای بسیاری در حوزههای انتخابیه ثبتنام کردند و به نوعی رقابتهای انتخاباتی آغاز شده، به طور مثال ممکن است کاندیدایی با وعده تأمین منافع فردی و تأمین معیشت، فردی را به سمت خود برای پیوستن به کمپین انتخاباتیاش بکشاند، در صورتی که آن فرد به لحاظ تفکر از جمله تفکر سیاسی هیچ همسویی و نسبتی با آن کاندیدا نداشته و حتی جناح سیاسیاش در نقطه مقابل آن کاندیدا قرار داشته باشد. در شرایط فعلی و وضعیت موجود، این امکان که افراد در معرض چنین وعدههایی قرار بگیرند، بسیار است و امکان اینکه برخی از افراد جامعه فارغ از فاکتورهای قومی و قبیلهای و سیاسی و حزبی به چنین پیشنهاداتی تن بدهند، کموبیش وجود دارد. بنابراین بهطور کلی میتوان گفت فضا و عرصه انتخابات پیشِرویِ مجلس، رقابت میان منافع فردی و جمعی و چالش بین معیشت و تفکر در تصمیمگیریها، جهتگیریها و انتخابهای شهروندان خواهد بود. پرسش اینجاست که آیا ترجیح منافع فردی بر منافع جمعی و ترجیح معیشت به تفکر، در کوتاهمدت و بلندمدت میتواند به سود یک فرد باشد و نیز در چه شرایطی چنین منافعی، بیشتر و پایدارتر تأمین خواهد شد؟ در شهرها و مناطقی که احزاب و جامعه مدنی قویتر عمل میکند، شهروندان منافع جمعی و تفکرات و جهتگیریهای سیاسی را ملاک انتخاب قرار میدهند. قطعا انتخابی که بر اساس جهتگیریهای سیاسی صورت میگیرد، جدای از منافع فردی نخواهد بود. تصدیق آنکه، افراد و شهروندان بر اساس تمایلات و منافع فردی خود است که دست به انتخاب احزاب و تشکلها برای عضویت و همراهی میزنند، لذا پیروزی یک جریان و حزب خاص، میتواند نهایتا تأمینکننده منافع اعضا و هواداران آن نیز باشد. البته، این به معنای بخشینگری نیست، چرا که در یک جامعه آزاد و حزبی، احزاب هرکدام در چرخه و پروسه سیاستگذاریها به تأمین منافع افراد و هواداران خود میپردازند، حتی اگر بر کرسی قدرت تکیه نزده باشند.اما از زاویه دیگری هم میتوان به پرسشی که طرح شد پاسخ داد: هنگامی که یک فرد فقط به منافع فردی و معیشت خود فکر میکند و پیوستن به کمپین یک کاندیدا را با وعده تأمین منافع فردی و معیشت خود میپذیرد، دیگر، برنامهها و اهداف آن کاندیدا در ذهن او بلاموضوع میشود. در واقع برای آن فرد چندان اهمیت و اولویت ندارد که آن کاندیدا وابسته به چه جریان و تفکری است و برنامهها و اهدافش (در صورت پیروزی) چه تأثیراتی در کوتاهمدت و بلندمدت بر سرنوشت اجتماعی شهروندانِ آن حوزه انتخابیه میگذارد. به عبارتی دیگر میتوان گفت، افراد یک جامعه، حلقههای بههمپیوستهای هستند که
به خصوص در حوزه اقتصاد و معیشت اگر توانمندسازیِ همه حلقهها مد نظر قرار گیرد یا حلقههای بیشتری توانمند شوند، تولید ثروت، انگیزه برای سرمایهگذاری و قدرت خرید مردم افزایش مییابد و در نهایت نفعی عمومی خواهد داشت. بنابراین، در عرصه و فضای کارزارهایی مانند انتخابات که به واسطه هر تصمیم و انتخابی، سرنوشت فرد و جامعه به طور مستقیم و غیرمستقیم متأثر از آن واقع میشود، اگر اولویت روی منافع جمعی و تفکر باشد، منافع فردی و معیشت نیز به نحوی پایدار تأمین خواهد شد. حال باید دید در انتخابات پیشِرو، در رقابت میان منافع فردی و منافع جمعی و ستیز بین تفکر و معیشت، کدامیک بر دیگری غلبه خواهد کرد!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.