|

از پایه‌های اقتصاد مقاومتی

بیوتکنولوژی دارویی

محمدرضا فاضلی. رئیس مرکز تحقیقات کیفیت دارو دانشگاه علوم پزشکی تهران

واژه بیوتکنولوژی نخستین‌بار در سال 1919 توسط یک مهندس کشاورزی آلمانی به نام «Karoly Ereky» به مفهوم کاربرد علوم‌زیستی در تکنولوژی‌های ساخت بشر استفاده شد. بیوتکنولوژی را می‌توان هر‌ نوع کاربرد سیستم‌های زنده در تولید و فرآیندهای مورد‌ نظر بشر دانست. به‌طور‌کلی تمام اعمال هوشمندانه انسان در تولید، بهسازی و عرضه محصولات گوناگون با استفاده از موجودات زنده بالاخص از طریق اعمال تغییر در سطح مولکولی آنها در حیطه این فناوری بسیار مهم و اقتصادی قرار می‌گیرد. از نخستین کاربردهای بیوتکنولوژی می‌توان اصلاح نباتات و دام و تهیه غذاهایی مانند نان، ماست و پنیر را نام برد. پس از آن نیز صنعت بیوتکنولوژی مسیر خود را با تولید آنتی‌بیوتیک‌ها، انسولین انسانی و اینترفرون‌ها ادامه داد و درحال‌حاضر و با ظهور و پیشرفت مهندسی ژنتیک که به‌طور خلاصه می‌توان آن را دستکاری ژن‌ها و انتقال ژن از یک موجود زنده به دیگری تعریف کرد و دانش ایجاد DNA نوترکیب، هر روز شاهد گسترش بیشتر زمینه‌های کاربردی این علم هستیم. بیوتکنولوژی پزشکی یکی از بخش‌های این صنعت است که امروزه بسیار مورد‌توجه قرار گرفته است. درحال‌حاضر با تولید داروهای نوترکیب و واکسن‌ها و نیز دستیابی به روش‌های تشخیصی سریع و دقیق‌تر، راه‌های درمانی کم‌هزینه‌تر و نیز درمان‌های مؤثر در پیشگیری و کنترل بیماری‌های صعب‌العلاج توانسته گامی مؤثر در تأمین سلامت جمعیت ساکن کره خاکی بردارد. از دیگر محاسن علم بیوتکنولوژی می‌توان به تولید محصولاتی با بازدهی بیشتر و ضایعات کمتر و نیز کمترین اثر سوء بر محیط‌زیست اشاره کرد. این فناوری نه‌تنها خود یکی از پاک‌ترین صنایع بشری است که در حفظ و پاک‌سازی محیط‌زیست نیز توانسته است کمک‌های بسیاری به بشر داشته باشد. این فناوری حدود 40 سال عمر داشته و در این مدت در کشور ما نیز سرمایه‌گذاری‌های مؤثری در راستای کسب و گسترش این دانش از طریق تربیت نیروی انسانی و نیز ایجاد مراکز تحقیقاتی و تولیدی صورت گرفته است. در دهه 70 گروهی از سوی وزارتخانه‌های علوم، جهاد کشاورزی و بهداشت و درمان به خارج اعزام شدند و با بازگشت این گروه، فعالیت‌های تحقیقاتی رونق گرفت. در سال 1379 گروه بیوتکنولوژی به درخواست متخصصان و به‌دستور رئیس‌جمهور وقت، در وزارت علوم تشکیل شد و برنامه ملی بیوتکنولوژی از مهم‌ترین نتایج فعالیت این گروه ‌است. پس از آن نیز تلاش‌های گسترده‌ای در جهت تولید صنعتی محصولات بیوتکنولوژی به‌خصوص داروهای نوترکیب انجام شد. در‌حال‌حاضر و با تلاش مجدانه فعالان این عرصه به‌خصوص در بخش خصوصی، کشور ما در زمره کشورهای شاخص در دانش بیوتکنولوژی دارویی است و برخی از پرفروش‌ترین داروهای بیوتکنولوژیک روز دنیا درحال‌حاضر در داخل کشور تولید می‌شوند. بسیاری از این فرآورده‌ها توانسته‌اند علاوه بر پاسخگویی کامل به نیاز داخلی، به سایر کشورها نیز صادر شوند. این صنعت مسلما در آینده نه‌چندان‌دور یکی از پایه‌های اقتصاد مقاومتی جهت برون‌رفت از اقتصاد متکی به مواد خام بوده و به امید پروردگار و به‌دور از هیاهوهای جناحی و با اتکا به همت خیل استادان و صنعتگران حوزه بیوتکنولوژی دارویی کشور، به‌عنوان یکی از منابع ارزی کشور عزیزمان، ایران، خواهد درخشید و این مهم قطعا با سیاست‌های منطقی و مدبرانه مدیران دارویی کشور در تنظیم واردات و پرهیز از ورود داروهای بیوسیمیلار نامعتبر و اهمیت بیشتر به تولید اصیل فرآورده‌های بیوتکنولوژی دارویی محقق خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.