سوریه و ایران، محور گفتوگوی کری با مقامات ریاض و کشورهای شورای همکاری خلیجفارس
مذاکره برای مذاکره
تلاشهای بیوقفه دیپلماتها برای آغاز مذاکرات صلح سوریه در موعد مقرر بینتیجه ماند و این مذاکرات که قرار بود روز دوشنبه (فردا) شروع شود، با چندروز تأخیر برگزار میشود. مذاکرات روز چهارشنبه «جان کری»، وزیر خارجه ایالات متحده و «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه، در زوریخ درباره همین مسئله به گشایشی نرسید، هرچند جان کری گفت مذاکرات فقط با یک یا دو روز تأخیر آغاز میشود اما دو طرف در یک اتاق و رودررو مذاکره نخواهند کرد؛ امری که نشاندهنده اختلافاتی است که بر پایه همین فاصلهها گمان نمیرود مذاکرات در کوتاهمدت به راهحلی عملی منجر شود. در چنین شرایطی و همزمان با بالاگرفتن دامنه اختلافات میان ایران و عربستان، جان کری روز گذشته به عربستانسعودی سفر کرد و با «عادل الجبیر»، وزیر خارجه عربستانسعودی و مقامات کشورهای عضو همکاری خلیجفارس دیدار و گفتوگو کرد. به گفته جان کری، ایالات متحده و کشورهای حاشیه خلیجفارس درباره چگونگی ادامه گامهای اولیه مذاکرات به نحوی که به انتقال سیاسی قدرت در سوریه منجر شود، گفتوگو کردند. کری روز گذشته و پس از دیدار با مقامات ریاض و کشورهای عضو همکاری خلیجفارس درباره یکی از توافقهای حاصلشده گفت: گروه بینالمللی حمایت از سوریه بلافاصله پس از مذاکرات هفته آینده در ژنو، با یکدیگر دیدار خواهند کرد. کری در ادامه گفت: «ما خواهان ادامه حرکت این روند هستیم تا روند انتقال قدرت در سوریه تحقق یابد». عربستانسعودی، ایران و ایالات متحده در میان قدرتهای جهانی عضو گروه بینالمللی حمایت از سوریه هستند که از روند صلح زیر نظر سازمان ملل پشتیبانی کردهاند. آخرین مانع پیشروی مذاکرات، اختلاف بر نمایندگی مخالفان است. ائتلافی از شبهنظامیان متفاوت و گروههای مخالف غیرنظامی که مورد لطف عربستانسعودی هستند، مصرانه میگویند که میتوانند نماینده همه مخالفان در مذاکرات باشند اما همپیمانان دولت سوريه از جمله روسیه و ایران خواهان اضافهشدن گروههایی هستند که به گفته آنها نماینده بخشهای گستردهتری از جامعه سوریه هستند. یکی دیگر از مواردی که به اختلافات دامن زده، بحث بر سر نقش گروههای کُردی در این مذاکرات است. همپیمانان دولت سوریه خواستار حضور نمایندگان گروههای کُردی (حزب اتحاد دموکراتیک کردهای سوریه) در مذاکرات هستند؛ ایدهای که ترکیه بهعنوان یکی از حامیان اپوزیسیون سوریه، مخالف سرسخت آن است. روسیه قصد دارد که این گروه کردی نیز بر سر میز مذاکره صلح در سوریه حضور یابد. اما مخالفان «بشار اسد»، رئیسجمهوری سوریه، این حزب کردی را بهعنوان یک حزب اپوزیسیون و مخالف بشار اسد تلقی نمیکنند. قطع بمباران هوایی روسیه نیز یکی از درخواستها و شروط مخالفان دولت بشار اسد برای شرکت در مذاکرات صلح است. «جورج صبرا»، سیاستمدار سوری که بهعنوان رئیس هیأت نمایندگی شورای اپوزیسیون سوریه انتخاب شده، در مصاحبه با شبکه تلویزیونی «العربیه»، روسیه را متهم کرده است که قصد دارد خواست خود را به هر قیمتی به کرسی بنشاند. مشکل دیگر مذاکرات صلح، مشارکت گروههای اسلامگرایی است که مسکو و دولت بشار اسد آنها را از جمله گروههای تروریستی قلمداد میکنند. این مذاکرات آغاز روندی است که در قطعنامه سازمان ملل آمده است مبنیبر اینکه یک چارچوب 18ماهه برای یک گذار سیاسی در سوریه است که شامل پیشنویس قانون اساسی جدید و انتخابات میشود که به برقراری صلح در این کشور میانجامد. بااینهمه تلاشها برای مذاکرات با امید و ترس همراه بوده؛ امیدواری از این جهت که عربستانسعودی و ایران بهعنوان دو رقیب منطقهای با نقشه راه مذاکرات سوریه و روند برونرفت از جنگ داخلی پنجساله سوریه موافقت کردهاند و ترس از اینکه اختلافات اخیر دو طرف بتواند سرنوشت مذاکرات را تغییر دهد یا دستکم این روند را با مشکلاتی جدی روبهرو کند. این نگرانیها البته به شیوهای دیپلماتیک در صحبتهای «فردریک موگرینی»، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، بروز پیدا کرد. او در هفتهای كه گذشت در توییتر خود نوشت: «پنجره فرصت تا ابد گشوده نخواهد بود. ما نمیتوانیم این شانس را از دست بدهیم». دیدار روز گذشته کری و متحدانش در ریاض در بحبوحه گرمشدن روابط تهران و واشنگتن و بهسردیگرویدن روابط دیپلماتیک عربستان و ایران انجام شد و به باور بسیاری از ناظران و تحلیلگران و بر پایه گزارشهای رسانههای بینالمللی، یکی از مهمترین اهداف وزیر خارجه ایالات متحده در این دیدار، میانجیگری میان این دو قدرت منطقهای بوده است. بااینحال، الجبیر، وزیر خارجه عربستانسعودی، در کنفرانس خبری مشترک خود با جان کری گفت: «تصور نمیکند ایالات متحده و ایران در کنار یکدیگر قرار گیرند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.