|

یادی از استاد احمد محسن‌پور

کان قوی‌پنجه که این کاخ درافکند شکست

سیدابوالحسن مختاباد

گاه تاریخ اتفاقاتی را رقم می‌زند که نمی‌توان آن را تصادف صرف نام نهاد. هم‌زمانی مرگ استاد احمد محسن‌پور با درگذشت استاد نورعلی‌خان برومند، در یک روز، از این دست اتفاقات است. مرحوم برومند سی‌ام دی‌ماه ۱۳۵۵ درگذشت و نزدیک به چهار دهه بعد درست در همان روز احمد محسن‌پور درگذشت. هردوی این بزرگواران از یک ویژگی مشترک برخوردار بودند که تقریبا در کمتر موزیسینی وجود داشت. نابینا بودند و موسیقی را با گوش نیوش و از جان می‌شنیدند. آن حسی هم که در هنر موسیقی مهم است گوش است، همچنان‌که در هنرهای دیگر چون سینما و تئاتر و عکاسی و نقاشی، این چشم و بینایی است که مهم است. موسیقی اما این ویژگی را دارد که جدای از همه هنرهای دیگر است. استثنایی است که قاعده‌بردار نیست. همه‌چیزش گوش است و حتی اگر بخواهیم نغمه‌ای را بشنویم اگر چشممان را ببندیم و گوشمان را به آن نغمه بدهیم، به عمق یک قطعه بیشتر پی می‌بریم. ازکف‌رفتن نعمت بینایی در این نقطه تمرکزی را به آدمی می‌بخشد که در کمتر کسی می‌توان سراغ گرفت. برومند آنچنان‌که مرحوم خالقی در خاطراتش بیان کرده است، گنجینه‌ای از موسیقی ایرانی بود و از بصیرتی برخوردار بود که نغمه و صدای اصیل را از آثار و اجراهای بدلی تشخیص می‌داد. شاگردانی که برجای گذاشت و نوع و سلوک درس‌دادنش به شاگردان نشان داد که پدیده‌ای در تاریخ موسیقی ایران بود که هنوز تأثیراتش را می‌توان بر گفتمان موسیقی ایرانی دید و ملاحظه کرد.

احمد محسن‌پور نیز همین ویژگی را داشت، بسیاری از نغمات منطقه شمال و بدلی و اصلی‌بودن او با تشخیص محسن‌پور رنگ و زنگ خاص خود را پیدا می‌کردند. او به‌واقع یکی از دُردانه‌های موسیقی منطقه مازندران بود، با حجم عظیمی از تحقیق و پژوهش و نوازندگی و نواپردازی با تمرکز بر موسیقی آن منطقه. چه عشقی به موسیقی منطقه خود داشت که توانست هم گروه تشکیل دهد، هم ساز بزند، هم به شکلی پیوسته و مستمر به گردآوری آثار و گوشه‌های موسیقی مازندران از هر گوشه‌وکنار این مرزوبوم بپردازد و هم یک نهادی همانند فرهنگخانه را، آن هم در سال‌های عسرت‌آباد موسیقی (دهه 60)، بنا نهد که اینک درختی برومند و بارآور شده و بسیاری زیر سایه‌سار آن می‌آرامند و بسیاری دیگر از میوه‌های پرثمرش بهره می‌برند. نگاهی به کارنامه کاری او در بیش از سه دهه گذشته نشان می‌دهد که او یک دم از کار و تلاش برکنار نبود؛ تولید نزدیک به ۲۰ آلبوم موسیقی ویژه منطقه مازندران، اجرای صد‌ها کنسرت در داخل و خارج ایران، برگزاری و دعوت از هنرمندان شاخص برای سخنرانی‌های پژوهشی - آموزشی و برجای‌نهادن برخی از نغماتی که گرد آورد و هنوز امکان انتشار آنها فراهم نشده است. موسیقی مازندران همه‌گاه وامدار این مرد بی‌ادعا، اما پرکار و دانش و بصیرت است. یادش گرامی و نغمه‌هایش همه‌گاه زمزمه‌گر لبان و اذهان مردمان این دیار. یاد این شعر مرحوم معینی‌کرمانشاهی می‌افتم که در سوگ مرحوم برومند سرود: بر در کاخ هنر پوش سیه بربندید کان قوی‌‌پنجه که این کاخ درافکند شکست

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.