شعار «مرگ بر گرسنگی» در روسیه
این اتفاق نادری باید باشد که هزاران نفر در میان شهر «سوچی» روسیه، دست به تظاهرات زده و ضمن بستن راه رئیسجمهوری، از او بخواهند از تصمیمات اقتصادی خود صرفنظر کند. در «کراسنادار» اعتصابکنندگان، مقامات محلی را مجبور کردند قوانینی را که موجب افزایش تعرفههای مالیاتی مربوط به وسایل حملونقل میشد، لغو کنند. آنها خواستار بازگرداندن کمک به صدها بازنشستهای شدند که مقامات در چارچوب تلاش برای کاهش هزینهها و مقابله با بحران اقتصادی کنونی، آنها را لغو کرده بودند. مطالباتی که سال 2012 حرکتهای اعتراضی وسیعی را به وجود آورد، ابعاد اقتصادی یا معیشتی نداشت. در آن زمان شعارهایی که مطرح میشد بیشتر مرتبط با تقلب در انتخابات و مبارزه با فساد و محدودکردن آزادیهای فردی بود. اما اکنون شعار «مرگ بر گرسنگی» عامل اصلی اعتراضاتی شده است که گاه در روسیه شاهد آن هستیم. این تحول بزرگی است که از دهه 90 قرن گذشته تاکنون روسیه شاهد آن نبوده است. البته مراکز مطالعاتی نزدیک به کرملین بعید میدانند اعتراضات کنونی در سطح تعدادی از استانها گسترش پیدا کرده یا به یک اعتراض عمومی شبیه «انقلاب گرسنگان» تبدیل شود. تدابیر پیشگیرانه و قوانین مبارزه با آشوب و «تروریسم»، یا برچسب «ستون پنجم دشمن» همواره در کمین است تا اجازه ندهد چنین اتفاقاتی رخ دهد. با این حال، به نظر میرسد اوضاع اقتصادی روسیه بهویژه در ابتدای سال جدید میلادی تا آن اندازه خراب هست که ناظران انتظار وضعیتی بدتر از این را داشته باشند. نتایج نظرسنجیهایی که مراکز نزدیک به کرملین انجام میدهند، کاملا متفاوت با نظرسنجیهای مشابهی است که برخی مراکز مطالعات عمومی در مسکو انجام داده و میزان تأثیرپذیری جامعه روسیه را از تحریمهای موجود علیه این کشور آشکار میکند. برای مثال، در یکی از این نظرسنجیهای دولتی آمده است 40 درصد مردم روسیه اساسا وجود بحران را حس نمیکنند! رسانهها نیز به جای توجه به 60 درصد بقیه که در معرض خطرهای جدی قرار دارند، همین 40 درصد را بزرگ میکنند؛ یا مثلا در مطبوعات روسیه آمده بود که «صاحبان ثروتهای دلاری اوضاعشان خوب است و هیچ تأثیرپذیریای از تحریمها نداشتهاند»؛ حال آنکه مطالعات نشان میدهد این ثروتمندان فقط سه درصد را شامل میشوند، حال آنکه 52 درصد مردم روسیه درآمدشان بر پایه روبل بوده یا 40 درصدشان میگویند اساسا پساندازی ندارند. حتی ثروتاندوزان دلاری نیز از تحولات بحران اقتصادی کنونی و ضرباتش مصون نیستند، زیرا برخی مطالعات نشان میدهد 60 درصد آنها تقریبا ذخیرهای بیش از یک ماه یا در بدترین شرایط، دو ماه ندارند. دراینمیان، باید گفت جدا از این آمارها یا ارقامی که از آنها غالبا بهرهبرداری سیاسی میشود، همان مراکز رسمی نیز نگرانی جدی خود را از تیرهترشدن اوضاع پنهان نمیکنند. بهتازگی تعدادی از مؤسسات مهم و سازمانهای وابسته به دولت و مراکز دانشگاهی مطالعات اجتماعی، به همراه مرکز اقتصاد کنونی روسیه که در یک همایش ویژه بررسی اوضاع اقتصادی-معیشتی مردم روسیه شرکت کرده بودند، گفتند بین 30 الی 50 درصد از مردم روسیه بهصورت جدی در معرض خطر رفتن به زیر خط فقر هستند. به گزارش آژانس ملی تحقیقات مالی روسیه، حدود 85 درصد از مردم این کشور تحریمهای اقتصادی را حس کردهاند. همچنین گزارش مرکز فدرالی آمار میگوید درآمد واقعی یک شهروند روسیه فقط در ماه دسامبر گذشته حدود 11 درصد کاهش پیدا کرده است. دلیل این امر تورم، گرانی و تیرهشدن اوضاع روبل بیان شده است. این میزان بدتر از سال 1999 یعنی زمانی است که برای نخستینبار «ولادیمیر پوتین» در این کشور به قدرت رسید. در این گزارش گفته شده 22میلیون روسی روی خط فقر هستند. این تعداد بسیار بیشتر از سال 2013 است که تعدادشان به 12.5میلیون میرسید. روسیه بیش از 140میلیون نفر جمعیت دارد، به عبارت دیگر، تعداد افراد زیر خطر فقر در دو سال گذشته دو برابر شده است؛ این حرفی است که «اولگا گالودیتچ»، معاون نخستوزیر در امور سیاستهای اجتماعی، نیز بیان کرد. از این بدتر آنکه 25 درصد از مردم روسیه درآمدشان اندکی بیشتر از خط فقر است. به این معنا که آنها نیز بهزودی به زیر خط فقر میروند و با کوچکترین اتفاقی مثل ازدستدادن کار یا گرانی یا کاهش بودجههای اجتماعی یا تأخیر در پرداخت حقوقشان، ممکن است به این وضعیت دچار شوند. این خطری است که در تعدادی از استانهای روسیه نیز به چشم میخورد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.