|

نگاهی به نمایش دختران ننه دریا، اجراشده در تماشاخانه ارغنون

همدلی و هم‌صدایی

احمد طالبی‌نژاد

دعوت شده بودیم به تماشای نمایشی به نام «دختران ننه دریا» برداشتی آزاد از شعر احمد شاملو، کار یک کارگردان جوان افغان به نام نثار ظریفی که گویا از شاگردان و همراهان حمید پورآذری، کارگردان نوجو و جسور تئاتر امروز ایران، هم بوده و پیدا بود از تکنیک‌های بدیع او در این نمایش هم بهره فراوان برده است. یادداشت کارگردان در بروشور نمایش به ما می‌گوید «قصه دختران ننه دریا، روایت دخترانی است که دیگر در کنار ما نیستند. آنها با رفتنشان به شکلی عشق را نیز با خود بردند. آنها نمی‌دانستند که شهر، بی‌عشق سقوط خواهد کرد». به استناد هویت کارگردان و برخی بازیگران جوان و نوجوان نمایش که از افغان‌های مقیم ایران هستند، می‌توان بستر وقوع ماجراهای نمایش را سرزمین بی‌عشق و جنگ‌زده افغانستان دانست اما، نگرش کلی متن، جهان‌شمول‌تر از یک موقعیت جغرافیایی خاص است. هرجا رنگ گرم و پرخون عشق حضور نداشته باشد، جنگ و نیستی آسان‌تر درش نفوذ می‌کند و آنجا را به نیستی و تباهی خواهد کشاند. دختری جوان - قهرمان اصلی- پوشیده در لباسی قرمزرنگ، به ایستگاه مترو قطار آمده تا به جایی نامعلوم هجرت کند. سوزنبان پیر به او اخطار می‌کند که با این هجرت، شهر هم به‌زودی سقوط خواهد کرد اما او که از بودن در موطن خود زله شده، به هوای آزادی، تن به این سفر بی‌فرجام می‌دهد و به این ترتیب، مرگ را به سرزمین خود دعوت می‌کند. این نمایش حاصل کار کسانی است که به‌طور عمده ساکن منطقه موسوم به کوی سیزده آبان هستند. منطقه‌ای مهاجرنشین در جنوب تهران بود اما در بیست‌واندی سال گذشته بر اثر فعالیت گروه‌های فرهنگی و آموزشی، به نمونه‌ای از «محله سالم» تبدیل شده است. نوجوانانی که اغلب خود و خانواده‌شان مهاجرند و درد غربت و دربه‌دری را با گوشت و پوست خود چشیده‌اند، بازیگران این درام هولناک‌اند. درواقع این نمایش غم‌نامه آنها و صدها و بلکه‌ هزارها انسان - به‌ویژه کودکان و نوجوانان- همچون خودشان است. پس از یک‌سال‌ونیم تلاش دسته‌جمعی و تجربه درکنارهم‌بودن و انجام کار مشترک که با حمایت مؤسسه آموزشی و پژوهشی کودکان دنیا صورت گرفته، نمایشی پدید آمده که در متن و اجرا، یک سر و گردن از کارهای آماتور یا به تعبیر قدیمی‌ترش «نمایش‌های مدرسه‌ای» فراتر رفته و تماشاگرانش را راضی از دیدن یک نمایش خوب، از سالن بیرون می‌فرستد. می‌شود به کم‌وکاستی‌هایی - در متن و اجرا - اشاره کرد اما فضای نمایش چنان گرم و گیراست که ناچاریم از ضعف‌ها چشم بپوشیم چون این فقط یک نمایش تئاتری نیست. نمایشی از همدلی و هم‌صدایی کودکان و نوجوانان ایران و سراسر دنیاست تا نفرت خود را از جنگ و خشونت فراگیر در جهان امروز به‌ویژه منطقه خاورمیانه به گوش بزرگ‌ترها برسانند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.