تحریمهایی که رفت، تحریمهایی که ماند
ماهها مذاکره فشرده بالاخره پرونده چندینساله هستهای را به سرانجام رساند و تحریمهایی که انتظار میکشیدیم، لغو شد. برای ترسیم چشماندازی روشنتر از دوران پساتحریم باید دانست که کدام تحریمها لغو شده و کدام تحریمها باقی مانده است. از آنجا كه مذاكرات با محور مسئله هستهای انجام میشد، تحریمهای لغوشده همه مرتبط با برنامه هستهای و تحریمهای باقیمانده، تحریمهای غیرهستهای و بیشتر مرتبط با مسائل موشكی ایران است. همانگونه كه روز گذشته تحریم جدیدی از سوی آمریكا علیه برنامه موشكی ایران صادر شد. این همان تحریمهایی است كه كاخ سفید از اواخر سال گذشته میلادی قصد داشت وضع كند، اما آن را به تعویق انداخت. تحریم موشكی جدید روز گذشته وزارت خزانهداری آمریکا تحریمهای تازهای را در واکنش به آزمایش موشکی اخیر ایران علیه چند فرد و مؤسسه وضع کرد. این در حالی است كه روز شنبه وزیر خارجه آمریكا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و وزیر خارجه ایران، در وین بیانیههای لغو تحریمها و قطعنامههای تحریمی پیشین علیه ایران را قرائت كردند. بااینحال تحریم صادرشده جدید از سوی آمریكا، هفت فرد و سه مؤسسه را به بهانه ارتباط با برنامه موشکی ایران به فهرست تحریمها افزود و از دسترسی به سیستم بانکی این کشور محروم كرد. علاوه بر شش ایرانی، نام یک شهروند چینی هم در فهرست تازه تحریمها دیده میشود. دو شرکت از میان سه مؤسسه تحریمشده در هنگکنگ و سومی در امارات متحده عربی ثبت شده است. در فهرست تحریمهای لغوشده ایران نیز تحریمهای مرتبط با برنامه موشكی ایران پابرجا مانده بود. بحثها درباره این تحریم جدید از زمانی آغاز شد كه موشك عماد در ایران رونمایی شد. به گزارش فارس، افراد و شرکتهایی که به بهانه ارتباط با برنامه موشکی ایران در فهرست تحریم قرار گرفتهاند، عبارتند از: 1. سیدمهدی فرحی 2. رحیمرضا فرقدانی 3. سیدمحمد هاشمی 4. سیدجواد موسوی 5. سیدمیراحمد نوشین 6. حسین پورنقشبند 7. مینگفو چن (تبعه چین) 8. شرکت لند آنهوی 9. شرکت بازرگانی کاندید جنرال 10. شرکت بازرگانی مبروکه، همچنین اطلاعات مربوط به «مهرداد کتابچی» که پیش از این در فهرست تحریمها بوده نیز بهروز شده است. نام این افراد و شرکتها در فهرست تحریمهای ثانویه آمریکا قرار گرفته و از این پس داراییهای آنها در آمریکا بلوکه میشود و اتباع آمریکا قادر به مبادله اقتصادی با آنها نخواهند بود. واشنگتن میگوید باوجود توافق هستهای، حق اعمال تحریم در زمینه موشکی، تروریسم و حقوق بشر را برای خود حفظ کرده است. در بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا آمده است این 11 فرد و شرکت بهدلیل «ایفای نقش در انجام خرید به نمایندگی از برنامه موشکهای بالستیک ایران» در فهرست تحریمها قرار گرفتهاند. تحریمهایی كه رفت شنبهشب پس از آنکه آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام تعهدات ایران را تأیید کرد و برجام اجرائی شد، وزارت خزانهداری آمریکا هم سند راهنمای لغو تحریمهای هستهای آمریکا علیه ایران را منتشر کرد. این راهنما یک سند 42 صفحهای است که جزئیات چگونگی لغو تحریمهای ثانویه ایران را روشن میکند. گفتنی است بخش اول این تحریمها بعد از حصول توافق در تیرماه گذشته لغو شده بود. بر این اساس اکنون دولت آمریکا تحریمهای مربوط به امور مالی، بانکداری، انرژی، پتروشیمی، کشتیرانی، کشتیسازی، بخش بیمه، تجارت سنگهای قیمتی از جمله طلا را که از مفاد برجام بوده، لغو کرده است. این گزارش همچنین به آزادسازی صادرات هواپیماهای مسافربری و تجهیزات آنها به ایران و فراهمکردن زمینه صادرات کالاهای ایرانی از جمله خاویار و فرش ایرانی به آمریکا نیز اشاره کرده است. ایالات متحده آمریکا طبق ضمیمه شماره پنج برجام متعهد شده است همه تحریمهای مرتبط هستهای را متوقف کند و اقدام قانونی مقتضی را برای لغو یا اصلاح آنها انجام دهد. بر این اساس فرامین اجرائی شماره 13574، 13590، 13622، 13645 و بخشهای فرمان اجرائی شماره 13628 لغو میشود. تحریمهای آمریکایی نخستین بخش از تحریمهای آمریکایی مذکور به حوزه بانکی و مالی شامل تحریم افراد و اشخاص حقوقی، تحریم ریال ایران، تحریم خریدوفروش اسکناس آمریکا به دولت ایران، تحریم خرید، پذیرهنویسی، یا تسهیل معاملات دیون حاکمیتی ایران شامل اوراق قرضه دولتی، تحریم خدمات پیامرسانی مالی به بانک مرکزی و مؤسسات مالی ایرانی و تحریم خدمات تبعی برای هریک از این تحریمها مربوط میشود. لازم به ذکر است اشخاص غیرآمریکایی یا اشخاصی که به انجام فعالیتهایی از جمله عملیات مالی و بانکی با دولت و مؤسسات مالی ایرانی مشغول هستند (شامل اعطای وام، نقل و انتقال، حساب بانکی) سرمایهگذاری، خرید و فروش اوراق بهادار، ضمانتنامه، خرید و فروش ارزهای خارجی (شامل نقل و انتقالات مرتبط با ریال)، صدور اعتبارات اسنادی و معاملات بازارهای آتی کالا و اختیار، ارائه خدمات پیامرسانی تخصصی مالی و تسهیل دسترسی مستقیم یا غیرمستقیم به آنها، خرید یا تحصیل اسکناس بانکی مؤسسات مالی غیرآمریکایی شامل لغو تحریم نیستند. علاوه بر تحریمهای بانکی و گروه مربوط به تحریمهای حوزه بیمه، تحریمهای مربوط به بخشهای نفت، گاز و پتروشیمی (تلاشها برای کاهش فروش نفت ایران شامل محدودیتها بر مقدار فروش نفت خام ایران و کشورهایی که میتوانند نفت خام ایران را بخرند، تحریم سرمایهگذاری، شامل مشارکت در سرمایهگذاریهای مشترک، کالاها، خدمات، اطلاعات، فناوری و دانش و کمک فنی برای بخشهای نفت، گاز و پتروشیمی، تحریم خرید، تحصیل، فروش، حملونقل، یا بازاریابی نفت، فرآوردههای پتروشیمی و گاز طبیعی از ایران، تحریم صادرات، فروش یا عرضه فرآوردههای نفتی تصفیهشده و فرآوردههای پتروشیمی به ایران، تحریم معامله با بخش انرژی ایران شامل شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی نفتکش ایران، شرکت بازرگانی نفت ایران (نیکو)، شرکت ملی نفتکش ایران و تحریم خدمات تبعی برای هریک از دسته تحریمهای مذکور) نیز لغو شدهاند. در بخش بیمه ارائه خدمات مربوط به صدور بیمهنامه، بیمه یا بیمه اتکایی در رابطه با فعالیتهای سازگار با این برجام، شامل ارائه فعالیتهای مرتبط با افراد و اشخاص حقوقی نامبردهشده در الحاقیه شماره 3 این پیوست، شامل خدمات مربوط به صدور بیمهنامه، بیمه یا بیمه اتکایی در رابطه با فعالیتها در بخشهای انرژی، کشتیرانی و کشتیسازی ایران برای شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی نفتکش ایران، یا برای کشتیهایی که نفت خام، گاز طبیعی، گاز طبیعی مایع، نفت و فرآوردههای پتروشیمی از یا به ایران مشمول لغو تحریم نیست. در گروه نفت و انرژی نیز اشخاصی که جزئی از بخش انرژی ایران باشند یا خرید، تحصیل، فروش و حملونقل یا بازاریابی نفت و فرآوردههای نفتی انجام دهند شامل لغو تحریم نشدهاند. کشتیرانی، کشتیسازی و بنادر، طلا و سایر فلزات گرانبها، نرمافزار، فلزات و خودروسازی نیز ازجمله دیگر حوزههایی است که ازاینپس دیگر شامل تحریم نیستند. بااینحال تحریمهای مربوط به اشخاصی که جزئی از بخش کشتیرانی یا کشتیسازی ایران باشند؛ یا تملک، اداره، کنترل، یا بیمه کشتیهای مورداستفاده برای نقلوانتقال نفت خام، فرآوردههای نفتی، فرآوردههای پتروشیمی، یا گاز طبیعی، از یا به ایران؛ اداره بنادر در ایران، همکاری با بخشهای کشتیرانی و کشتیسازی ایران یا عاملیت اداره بنادر ایران، یا ارائه خدمات مالی و سایر کالاها و خدمات مورد استفاده در ارتباط با بخش کشتیرانی و کشتیسازی ایران و با عاملیت اداره یک بندر در ایران، مشتمل بر خدمات بندری از قبیل سوخترسانی و بازبینی، طبقهبندی، و تأمین مالی، و فروش، اجاره و ارائه کشتی به ایران ازجمله به خطوط کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، شرکت ملی نفتکش ایران و شرکت خطوط نیز همچنان باقی است. تحریمهای فروش، عرضه، صادرات یا انتقال طلا و سایر فلزات گرانبها به یا از ایران، بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم، یا انجام یا تسهیل عملیات نقل و انتقال مالی یا ارائه خدمات برای فعالیتهای زیر شامل تأمین امنیت، بیمه و حملونقل هم لغو نشده است. در حوزه فلزات گرانبها نیز روش، عرضه یا انتقال گرافیت، فلزات خام یا نیمهساخته از قبیل آلومینیوم و فولاد، زغال سنگ، و نرم افزار برای یکپارچهسازی فرایندهای صنعتی به یا از ایران، بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم، درباره فعالیتهای سازگار با این برجام، و افراد و موجودیتهای مندرج در الحاقیه شماره 3 این پیوست، و فروش، عرضه، یا انتقال چنین موادی به بخشهای انرژی، پتروشیمی، کشتیرانی و کشتیسازی ایران و بنادر ایران، یا انجام یا تسهیل عملیات نقل و انتقال مالی یا ارائه خدمات برای اقدامات زیر شامل بیمه و حملونقل همچنان تحریم هستند. ناگفته نماند که اجرا یا تسهیل عملیاتهای نقل و انتقال مالی یا سایر معاملات برای فروش، عرضه، یا انتقال کالاها و خدمات مورداستفاده درباره بخش خودروسازی ایران تحریم مانده است. گفتنی است افراد و اشخاص حقوقی مندرج در الحاقیههای شماره 3 و 4 این ضمیمه از فهرست DSN و افراد و نهادهای دورزننده تحریمها در فهرست غیر از آن، همچنین افرادی که اموالشان مشمول توقیف بوده است، افراد و نهادهای تحریمشده طبق فرامین اجرائی شماره 13382، 13608، 13622، و 13645 نیز با استناد به قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بینالمللی شامل لغو تحریم میشوند. یک بخش دیگر از تحریمهایی که ایالات متحده آمریکا لغو میکند به اقدامات مرتبط با منع اشاعه تسلیحات هستهای - تحریمهای اعمالی بر تحصیل کالاها و خدمات مرتبط هستهای برای پیشبرد فعالیتهای هستهای پیشبینیشده در این برجام وفق «قانون مقابله اشاعه ایران، کره شمالی و سوریه»، منطبق با رویکرد ایالات متحده نسبتبه سایر دولتهای غیرهستهای عضو معاهده عدم اشاعه هستهای، تحریمهای اعمالی بر مشارکتهای مربوط به استخراج معدن، تولید یا حملونقل اورانیوم، تحریمهای اعمالی بر منع شهروندان ایرانی از تحصیل در مقاطع عالی در رشتههای مرتبط با علوم هستهای، مهندسی هستهای یا بخش انرژی - مرتبط میشود. علاوهبراین ایالات متحده اجازه فروش هواپیمای مسافربری تجاری و قطعات و خدمات مربوطه به ایران را نیز داده است. تحریمهای اروپایی مقامات اروپایی نیز دیروز اعلام کردند که اتحادیه اروپا تحریمهای خود علیه ایران را لغو کرده است. آنها تعهد کردهاند که همه مفاد آییننامه اجرائی شماره 267/2012 شورای اتحادیه اروپا و کلیه مفاد تصمیم 413/2010/CFSP شورای اتحادیه اروپا که شامل تدابیر مربوط به امور مالی، بانکی و بیمه، تحریمهای مربوط به واردات، صادرات و سرمایهگذاری در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی، تحریمهای مرتبط با بخشهای کشتیرانی، کشتیسازی و حملونقل، تحریمهای حوزه طلا، سایر فلزات گرانبها، اسکناس و سکه و خدمات تبعی مربوط به آنها میشود را لغو و قوانین اجرائی مربوط به آن را نیز لغو یا اصلاح کنند. گفتنیست تحریمهای مربوط به تدابیر مرتبط با اشاعه هستهای، فلزات، نرم افزار، تسلیحات (فهرست اشخاص حقیقی، حقوقی یا نهادهای ایرانی که دارایی آنها توقیف شده یا ممنوعیت صدور روادید دارند)، توقیف دارایی و ممنوعیت صدور روادید قابل اعمال نسبتبه بانکها و مؤسسات مالی ایرانی نیز دیگر مفاد تصمیم 413/2010/CFSP و آییننامه اجرائی شماره 267/2012 شورای اتحادیه اروپاست که اکنون لغو میشود.
جان کری: ایران 7/1 میلیارد دلار بابت شکایت از آمریکا در لاهه دریافت میکند فارس: وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد ایران در پرونده شکایت از واشنگتن بابت اجرانشدن تعهدات مبنی بر فروش تسلیحات در دهه ۱۹۷۰ (قبل از انقلاب) در دادگاه لاهه، ۱.۷ میلیارد دلار دریافت میکند. این پرونده به سال 1981 برمیگردد، زمانی که آمریکا بعد از انقلاب حاضر به بازگرداندن پول پرداختشده از سوی تهران برای خرید تسلیحات نشد و جنگافزارهای مورد نظر را نیز تحویل نداد. براساس توافق صورتگرفته، قرار است ایران علاوه بر دسترسی به 400 میلیون دلار از پول بلوکهشده خود، 1.3 میلیارد دلار بابت بهره این پول دریافت کند. جان کری در این بیانیه، توافق حاصلشده با ایران در پرونده شکایت در دادگاه لاهه را «منصفانه» و «به بهترین وجه به نفع منافع آمریکا» خوانده است. در بخش دیگری از بیانیه آمده است: «این ادعای بهخصوص مربوط به مبلغ ۴۰۰ میلیون دلار استفادهشده توسط ایران برای خرید تجهیزات نظامی از آمریکا پیش از قطع روابط دیپلماتیک بود. در سال ۱۹۸۱پس از حصول توافق الجزایر و ایجاد دادگاه ویژه رسیدگی به شکایتها و ادعاهای بین ایران-آمریکا، ایران دراینباره شکایتی کرده بود».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.