|

سال‌های رفته

«مادر می‌گفت، حالا هم که به خوابم بیاید. با صدای زنگدار از ته چاه درآمده پیچیده در صندوق‌خانه، لم داده به خنکی آن چند ردیف کاشی فیروزه‌ای، عین آن وقت‌ها با راضیه خانم می‌رویم خبرش کنیم، توی خواب نمی‌شود راه رفت، حرف زد یا حتی چادرش را بو کشید، راضیه خانم با صدای خودش که نه، با ته‌صدای کلفت خاله بزرگه می‌گوید: بلند شو که، مردت آمده. پدر را هم می‌بینم، خیلی شب‌ها توی خواب، با پهنا شانه پهلوانی که گاه پشت بازارچه زنجیر از هم می‌پکاند، با همان ابهت، ایستاده بر درگاه صندوقخانه، جوری که از پشت آن پهنا شانه، نمی‌شود مادر را دید. راضیه خانم هم خوابش را می‌دیده، خودش می‌گفت. با همان هیبت، نه با آن نگاه آنطور غمدیده، نه آن‌قدر استخوانی که شقیقه‌ها عین عکس توی آلبوم زده باشند بیرون. توی کلاس هم، استخوان بیرون‌زده دو کتفم می‌سوخت، سر بر نیمکت که چرتم می‌برد و پدر می‌آمد به خوابم...». «ناتور بی‌تاج‌ و تخت» زهرا نصر با این جملات شروع می‌شود. «ناتور بی‌تاج‌و‌تخت»، رمانی است که این‌روزها توسط نشر نیلوفر به چاپ رسیده است. از زهرا نصر پیش‌تر مجموعه داستان‌هایی با نام‌های «طرح ناتمام» در نشر نقش خورشید و «درخت‌های پرتقال خیابان ریچموند» در نشر نیلوفر به چاپ رسیده بود. این دومی که مدتی پیش به چاپ رسید، یازده داستان کوتاه را در برگفته که در سال‌های مختلفی نوشته شده‌اند و عناوین آنها عبارتند از: روزهای از‌یاد‌رفته سرهنگ، درخت‌های پرتقال خیابان ریچموند، عکس‌ها و تصویرها، ارثیه فامیلی، وراجی‌های قبل از خواب، خرس، فالگیر، قرقیزی‌ها شکلی دارند برای خودشان، ساقه‌های ذرت، سنگ‌های کنار دریا و جزیره. در ابتدای کتاب جمله‌ای از کارلوس فوئنتس آمده است: «نه جهان آخرین کلام خود را بر زبان رانده و نه ساکنین آن». این رمان، به روایت دختری پرداخته که پدرش را از دست داده و مادرش برای گذران زندگی خود و فرزندانش در خانه‌های اعیان کار می‌کند تا خرج زندگی‌شان را درآورد. اگرچه زن به‌‌خاطر وضعیت مالی پدرش می‌تواند اوضاع دیگری داشته باشد اما جریان زندگی او را به کارکردن در خانه‌های اعیان کشانده است. و بعد رمان به روزهای انقلاب می‌رسد و سیر وقایع تغییر می‌کند. «ناتور بی‌تاج و تخت»، در روایتش تصویری از زندگی روزمره و مسائل آدم‌های قصه به دست داده است و کوشیده فضاهایی متناسب با وقایع رمان شکل دهد. در بخشی دیگر از این رمان می‌خوانیم: «خانه شیطان اتفاق کمی نبود توی خانه ما که راضیه خانم بخواهد به‌راحتی از خیرش بگذرد، بی‌خیالش شود و ندید بگیردش، نمی‌رفت خودش را حبس کند توی اتاقش تا میدان بدهد به شمسی که شمسی آن‌قدر جلب بود همه را بکشد طرف خودش و او را آلاخون والخون ده کند. حالا با قوز برآمده پشت شانه‌هاش، راه می‌افتاد دور خانه و زیرلبی از‌ دار مکافاتی می‌گفت که گریبانمان را می‌گرفت... حالا بروبیای بعد از آن مریضی، تعطیلی عید و تنبیه و توبیخ دبیرها به‌خاطر عقب‌افتادن از امتحان‌ها، من را از راضیه خانم دور می‌کرد تا با رخت‌وکفش نویی که به تن داشتم و با دلگرمی خر دجالی که توی اتاق‌مان جا خشک می‌کرد، خودم را یک‌ سروگردن از دخترها بالاتر ببینم. بی‌اعتنا به جر و منجری که راضیه‌خانم و شمسی به‌پا می‌کردند، چتری موها را می‌ریختم توی پیشانی تا ماه گودرفته از طاول‌ها به چشم هیچ دبیری نیاید...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.